އަފާމީ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ހައި-ލައިން އެންޓަރޕްރައިސަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް
ނަތީޖާ: އަފާމީގެ އިސްތިއުނާފު (2019/HC-A/171) ބާޠިލް؛ ހައި-ލައިންގެ އިސްތިއުނާފު (2019/HC-A/146) ޤަބޫލުކޮށް ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެނައި (ދައްކަންޖެހޭ ޢަދަދު 1,782,960 ރުފިޔާއަށް)
ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 130/Cv-C/2018
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
(1) ހައި-ލައިން އާއި އަފާމީ މޯލްޑިވްސް ދެމެދު މ. ލިޑޯ ގްރައުންޑް ފްލޯރ ފިހާރަ ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ ޤާނޫނީގޮތުން ބަނދެވޭ އެއްބަސްވުމެއް ވެފައިވޭތޯ (ސިއްކަ ނެތުމާއި ބޯޑް ރިޒޮލިއުޝަން ނެތުމުގެ ސުވާލު)؛ (2) ކުލި ލަސްވުމުގެ ޖޫރިމަނާ (ފައިނޭންޝަލް ކޮސްޓް) ސިވިލް ކޯޓުން ހިސާބުކޮށްފައިވަނީ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށްތޯ، އަދި އެ ޢަދަދު ކޯޓުގެ އިސްނެގުމަށް ކުޑަކުރެވިދާނެތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ކުންފުންޏަކުން އެހެން ފަރާތަކާ ވާ އެއްބަސްވުމެއްގައި ކުންފުނީގެ ސިއްކަ ޖަހާފައި ނެތުމާއި، ސޮއިކޮށްފައިވަނީ ބޯޑުން ފާސްކުރި ފަރާތަކުންކަން ކަށަވަރުނުވުމަކީ، އެއާ އިދިކޮށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ހުންނަ ޙާލަތުގައި، ހަމައެކަނި އެ ދެކަމުގެ މައްޗަށް ބަލައި އެ ކުންފުނި މަދަނީ މުޢާމަލާތެއްގައި ބައިވެރިވެފައި ނުވާކަމަށް ބެލުމަށް ކާފީ ހުއްޖަތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 10.6)
- ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ އަދި 5 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ފަދައިން، ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި އޭގެ ބައިވެރިން ބަނދެވިއްޖެތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި ކޮންޓްރެކްޓުގެ ވަށައިގެންވާ ވާޤިޢާތަކަކީ ރިޢާޔަތްކުރެވޭނެ މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. (ޕެރ. 10.7)
- ކުއްޔަށް ހިފާ ފަރާތުގެ ގޮތުގައި ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ ނަން ބަޔާންވެ، އޭނާގެ ދަރިއަކު ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ސޮއިކޮށްފައިވާ ފަދަ ވާޤިޢާތައް ހުރި ޙާލަތުގައި، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 2، 4، 5 އަދި 8(ހ) ވަނަ މާއްދާތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެ ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމަކީ ކުއްޔަށް ދިން ފަރާތާއި ކުންފުންޏާ ދެމެދު ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަނދެވޭ އެއްބަސްވުމެއްކަމަށް ބެލެވެއެވެ. (ޕެރ. 10.8)
- އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިން އެއްބަސްވެފައިވާ ޖޫރިމަނާ / ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ޢަދަދު އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑުކަމަށް ފެނުނަސް، އެ ޢަދަދު ކުޑަކުރެވޭނީ ދެފަރާތުގެ ހުށަހެޅުންތަކުގެ އަލީގައި ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވާ ކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއްބަސްވުމާ ގުޅިގެން ލުޔެއް ދިނުމުގެ ބާރަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިންނަށް ލިބިގެންވާ ބާރެއް ކަމަށްވާތީ، ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ބާރެއް ނޫނެވެ. (ސުޕްރީމް ކޯޓު، ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް) (ޕެރ. 11.3)
- ދަށުކޯޓުގައި ޚަޞްމު ސުވާލު އުފައްދާފައި ނުވާ ޙާލަތުގައި، އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތަށް ހިސާބުކުރާ ޖޫރިމަނާ (ފައިނޭންޝަލް ކޮސްޓް) ގެ ޢަދަދު ކޯޓުގެ އިސްނެގުމަށް ކުޑަކޮށް ނުދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 11.4)
- ކުލި ލަސްވާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ޖޫރިމަނާ ނަގާނެ ގޮތް އެއްބަސްވުމުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާނަމަ، ޖޫރިމަނާގެ ޢަދަދު ހިސާބުކުރަންވާނީ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ގޮތަށެވެ. އެގޮތަށް ހިސާބުނުކޮށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެނެވެއެވެ. (ޕެރ. 11.1–11.5، 12)
- އެއް ދަށުކޯޓު ޤަޟިއްޔާއަކާ ގުޅިގެން ދެ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ، އެއް މައުޟޫޢެއްގެ މައްޗަށް ހުށަހެޅޭ އިސްތިއުނާފުތައް، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތަކެއް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ފަނޑިޔާރުންގެ އެއް ބެންޗަކުން އެކުއެކީގައި ބަލައި އެއް ރިޕޯޓެއްގައި ނިންމިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 3)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ، 4 ވަނަ، 5 ވަނަ މާއްދާ އަދި 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/31 ޤަޟިއްޔާ (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތަކެއް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/28 ޤަޟިއްޔާ، [2021] SC 50 (ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް)
- ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ 3 ވަނަ މާއްދާ (ފައިނޭންޝަލް ކޮސްޓް)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.