މޯލްޑިވްސް ޕޯސްޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަޘްމަތު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ދަޢުވާ ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި 260,987.19ރ. އެއް މަހުގެ ތެރޭގައި ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކުރި

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3212/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މުވައްޒަފަކު ކިޔަވަން ފޮނުވުމުގެ ބޮންޑު/އިޤްރާރުގެ ދަށުން ކޯސް ފުރިހަމަނުކުރުމުން ޚަރަދު ހޯދުމަށް ކުރި ދަޢުވާގައި، ފަހުން ވަޒީފާއާއެކު ރާއްޖޭގައި ކޯސް ފުރިހަމަކުރުމަށް ހަމަޖެއްސުމަކީ ކުރީގެ އެއްބަސްވުން ނިމި އައު އެއްބަސްވުމެއް ވުމެއްތޯ، އަދި ދަފްޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮންނަނީ ކާކުގެ މައްޗަށްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި ދެފަރާތް ވަކިގޮތަކަށް އެއްބަސްވެފައިވާނަމަ އެއްބަސްވި ގޮތުގެ މަތިން ދެފަރާތުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެއެވެ؛ ޞައްޙަވުމުގެ ޝަރުޠުތަކާއި ރުކުންތައް ފުރިހަމަވެފައިވާ ކޮންޓްރެކްޓަކީ 'العقد شريعة المتعاقدين' ގެ އުޞޫލުގެ ދަށުން ބައިވެރިންގެ މެދުގައި ޙަކަމްވާ އެއްޗެކެވެ. (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/27)
2. ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ކޮންޓްރެކްޓުގެ ބައިވެރިއެއް އަނެއް ބައިވެރިޔާއަށް ދޭ ލުޔެއް (ދުލެއް) އަކީ ކުރީގެ ކޮންޓްރެކްޓް ނިމުމަކަށް ގެނެސް އައު އެއްބަސްވުމެއް ވުމެއް ނޫނެވެ. ބޭރުގައި ހަދަމުންދިޔަ ކޯސް ވަޒީފާ އަދާކުރަމުން ރާއްޖޭގައި ފުރިހަމަކުރުމަށް ހަމަޖައްސައިދިނުމަކީ ދެވުނު ލުޔެއް ކަމަށްވާތީ، ކުރީގެ އިޤްރާރުގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރުމަށް ހުރަހެއް ނުއެޅެއެވެ.
3. ކޮންޓްރެކްޓެއް ނިމުމަކަށް ގެނައިކަމަށް ކަނޑައަޅާއިރު ދަށުކޯޓުން އެކަމަށް ޤާނޫނީ ހަމައެއް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކަކީ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވާން ޖެހޭ ކޯޓުތަކެވެ.
4. މަދަނީ ދަޢުވާއެއް ސާބިތުވޭތޯ ބަލާ މިންގަނޑަކީ ބެލެންސް އޮފް ޕްރޮބެބިލިޓީއެވެ (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާ).
5. ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮންނަނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ (onus probandi actori incumbit)؛ ދަފްޢެއް ސާބިތުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހެނީ އެ ދަފްޢު ކުރިމަތިކުރާ ފަރާތެވެ. ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން އައު އެއްބަސްވުމެއް އޮތްކަމުގެ ދަފްޢު ނަގައި ސާބިތުކޮށްފައި ނުވާއިރު، އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއް އޮތްކަމަށް ބަލައިގެން ދަޢުވާ ރައްދުކުރުމަކީ އެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ނިންމުމެކެވެ. (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02)
6. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތެއްގައި ޗެލެންޖްކޮށް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާއިރު، އަދި އެ ސުވާލާމެދު އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން ގޮތް ކަނޑައެޅިދާނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާއިރު، ކޯސް ފުރިހަމަކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ވަކިކުރިކަމަށް ބުނާ ޝަކުވާ ދަޢުވާގެ ޖަވާބެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިނުގަނެވެއެވެ.
7. ކިޔަވަން ފޮނުވުމުގެ އިޤްރާރުގައި ސޮއިކުރިކަމާއި ޚަރަދުގެ މިންވަރާމެދު ޚިލާފެއް ނެތްއިރު، ކޯސް ފުރިހަމަނުކުރިކަން ސާބިތުވާނަމަ، އިޤްރާރުގެ ދަށުން ޚަރަދު ދައްކަންޖެހޭނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ (ދަށު ކޯޓުތައް މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވުމާބެހޭ) މާއްދާ – ލިޔުމުގައި '419 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)' ކަމަށް ޖެހިފައި
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '221')
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/27
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02