މުޙައްމަދު ސަލީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކް ކުރުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 813/Cr-C/2016

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކޮށް އުމުރަށް ޖަލަށްލާ ޙުކުމްގައި، މަސްތުވާތަކެތީގެ ބަރުދަން ކިރި ގޮތާއި ފެނުނު މަސްތުވާތަކެތީގެ ބާވަތް ސާފުނުވުމާއި ފުލުހުންގެ ހެކިބަހުގެ ބާރުގަދަކަމާ ބެހޭ ނުކުތާތަކުގެ ސަބަބުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ފުލުހުން ބަލައިފާސްކުރަން އުޅުނު ވަގުތު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އަތުން ވައްޓާލި ސިގިރެޓް ފޮށީގައި އޮތް ރަބަރު ޕެކެޓުތަކުން ޑައިމޯފިން ފެނުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކޮށް، އުމުރަށް ޖަލަށްލުމާއެކު 100,000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ބުނީ ބަރުދަން ކިރީ ރަބަރު ޕެކެޓާއެކުތޯ ސާފުނުވާކަމަށާއި، ފެނުނީ ކޮން ބާވަތެއްގެ މަސްތުވާއެއްޗެއްތޯ ސާފުނުވާކަމަށާއި، ފޮށީގައި ޕެކެޓުތައް ނުލެވޭނެ ކަމަށާއި ފޮށި ވައްޓާލަން ވަގުތު ނުލިބޭނެ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ތަޙްލީލުކުރި ހެކިވެރިޔާއާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާކަމަށާއި ދަށުކޯޓުގައި ނުއުފައްދާ ސުވާލު އިސްތިއުނާފުގައި ނުއުފެއްދޭނެ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ތަޙްލީލުކުރި ހެކިވެރިޔާގެ ހެކިބަހުން ބަރުދަން ބެލީ ކުނޑިން ކަން ސާފުވާތީއާއި ދިފާޢުން އެކަމާ ސުވާލު ނުކުރާތީ، ތަޙްލީލު ރިޕޯޓުން ގިނައިން ހުރީ ޑައިމޯފިން ކަން އެނގޭތީ، އަދި ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލިފައި ނުވާތީ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ހައިކޯޓުން އިސްތިއުނާފީ މައްސަލަ ބަލަނީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށްގެންނެވެ. ދަށުކޯޓުގައި ތަޙްލީލު ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރި ހެކިވެރިޔާއާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބި، ބަރުދަން ކިރި ގޮތާމެދު ސުވާލެއް ނުކޮށްފިނަމަ، އިސްތިއުނާފުގައި ބަރުދަން ބެލި ގޮތާމެދު ސުވާލު އުފައްދައިގެން ނުވާނެއެވެ.
2. މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް އެހެން އެއްޗަކާ އެއްކޮށްފައިވާނަމަ އޭގެ ބަރުދަނަކީ ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ޖުމްލަ ބަރުދަނެވެ. ބޭހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭ މަސްތުވާއެއްޗަކާ އެއްކޮށްފައިވާނަމަ، އޭގައި ގިނައިން ފާހަގަވާން ހުރީ މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް ނަމަ، އޭނާގެ އަތުގައި ހުރީ އެ މަސްތުވާއެއްޗެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. ތަޙްލީލު ރިޕޯޓުން ގިނައިން ފާހަގަވާން ހުރީ ޑައިމޯފިންކަން އެނގޭނަމަ ފެނުނު މަސްތުވާއެއްޗެއްގެ ބާވަތް ސާފުވެއެވެ.
3. ތަޙްލީލު ކުރި ހެކިވެރިޔާގެ ހެކިބަހުން ބަރުދަން ކިރާފައިވަނީ ސާމްޕަލުގައި ހުރި ކުނޑިން، ރަބަރު ޕެކެޓު ނުހިމަނައިކަން އެނގޭނަމަ، ބަރުދަން ބެލި ގޮތް ޝަރީޢަތަށް ސާފުވެއެވެ.
4. ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ މުއްތަހަމުގެ މައްޗަށް އޮންނާނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-A/21). ފޮށި ވައްޓާލުމަށް ވަގުތު ނުލިބޭނެކަމަށް ނުވަތަ ފޮށީގައި ޕެކެޓުތައް ލުމަކީ ނުކުރެވޭނެ ކަމެއް ކަމަށް ބުނާނަމަ އެކަން ސާބިތުކުރުމަކީ މުއްތަހަމުގެ ޒިންމާއެކެވެ. ދިފާޢީ ހެކިން ތިބީ މުއްތަހަމާ ގާތުގައި ނޫންނަމަ، އެމީހުންނަށް އެއްޗެއް އެއްލާލިތަން ނުފެނުމަކީ ފުލުހުންގެ ހެކިބަހާމެދު ޝައްކު އުފެދޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.
5. ފަނޑިޔާރުން ނިންމުންތައް ނިންމަންވާނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނާއި، ވަކި ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ކަމެއްގައި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކި ޤަރީނާއާއި ސާބިޤާތަކަށް ބަލައި، ވަކި ފަރާތަކަށް ނުޖެހި ތަޢައްޞުބުން އެއްކިބާވެގެންނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ޓްރެފިކްކުރުމާ ބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ނ) (ލިޔުމުގައި '325 ވަނަ މާއްދާ')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ މަސްތުވާތަކެތީގެ ބަރުދަން ބަލާ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ނ) (ލިޔުމުގައި '313 ވަނަ މާއްދާ')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ މަސްތުވާތަކެތި މާނަކުރާ މާއްދާ އަދި ޖަދުވަލުތައް
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010) ގެ ފަނޑިޔާރުން ރިޢާޔަތްކުރާ ކަންކަމާ ބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '25 ވަނަ މާއްދާ')
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދިފާޢަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ޙައްޤާ ބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '53 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)')
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: 2016/SC-A/21 (އަޙްމަދު ލަޠީފް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: 2012/SC-A/23