Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2019/HC-A/403 · 16 އޮކްޓޫބަރު 2022 · ރަހުނު ހިމެނޭ ލޯނުގެ މައްސަލަ

ޖަމީލާ އިބްރާހީމް ވ. ދަ މޮރިޝަސް ކޮމަރޝަލް ބޭންކް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ޑިރެކްޓަރުންގެ މައްޗަށްވެސް ދަޢުވާކުރުމަށް މައްސަލަ ސިވިލް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރި (އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1585/Cv-C/2018

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުންފުންޏަކަށް ދިން ލޯނަށް ފެސިލިޓީ ލެޓަރގެ ދަށުން ޕާސަނަލް ގެރެންޓީ ދިން ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުގައި ނުހިމަނައި، ހަމައެކަނި ރަހުނުކުރި ގެރެންޓަރުންގެ މައްޗަށް ބޭންކުން ދަޢުވާކުރުމުން ދަޢުވާ ފުރިހަމަނުވޭތޯ، އަދި ދަށުކޯޓުގައި ނުނަގާ މި ނުކުތާ ހައިކޯޓުން ބަލައިގަނެވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ޤާނޫނުގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރީވާ ކުންފުންޏަކީ މެމްބަރުންނާ ވަކި ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއް (separate legal entity) ނަމަވެސް، ކުންފުނީގެ އެންމެ މަތީ ބާރު އޮތީ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑަށް ކަމުން، ކުންފުންޏަށް ކުޅަދާނަނުވާ ވަރުގެ ދަރަނި ނެގުމާއި ކުންފުންޏަށް ނެތް ބާރު ބޭނުންކޮށް ވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ ޒިންމާ އަދާނުކުރެވިއްޖެނަމަ، އޭގެ ގެއްލުމަށް ޑިރެކްޓަރުން ޒިންމާކުރެވޭނެކަމަކީ ކުންފުނީގެ ޤާނޫނުގެ އުޞޫލުތައް ތަންދޭ ކަމެކެވެ.
  2. ގެރެންޓީ (ޖާމިނުވުން) އަކީ ދަރަނި ނެގި ފަރާތުން އަދާކުރަން ނުކުޅެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި އެ ދަރަނިއަށް ޔަޤީންކަން ދިން ފަރާތުން ޒިންމާވުމެވެ؛ ފެސިލިޓީ ލެޓަރގައި ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުންނާއި ރަހުނުކުރި ފަރާތްތަކުގެ ޕާސަނަލް ގެރެންޓީ ސެކިއުރިޓީގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭނަމަ، ލޯނުގެ ސެކިއުރިޓީ ދިނުމުގައި އެ ފަރާތްތައް ހަމަހަމަވެގެންވެއެވެ.
  3. ބޭންކާއެކު ވަކި އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރުމާއި ނުކުރުމަކީ ފެސިލިޓީ ލެޓަރގެ ދަށުން ސެކިއުރިޓީ ދިން ފަރާތެއްގެ ކިބައިން ގެރެންޓީގެ ޒިންމާ އުފުލިގެންދާނެ ކަމެއް ނޫން؛ ސެކިއުރިޓީ ދިން ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ބަޔަކަށް ޒިންމާ އަޅުވައި އަނެއް ބަޔަކު ބަރީއަކޮށް ދަޢުވާކުރުމަކީ އިންސާފުވެރި ގޮތެއް ނޫން.
  4. ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބަލާނީ ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢު އަސާސްކޮށް ނަމަވެސް، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ކަފޫރުﷲ ޔޫސުފް ވ. މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް ([2021] SC 75) ގައިވާ ގޮތުން، އައު ޤާނޫނީ ނުކުތާއަކީ ޢަދުލުއިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ކޮންމެހެން ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ނުކުތާއެއް، ނުވަތަ ޙުކުމާ ނުވަތަ އިސްތިއުނާފުކުރާ މައްސަލައާ ސީދާ ގުޅުންހުރި ނުކުތާއެއްނަމަ، މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓަށް އެ ނުކުތާ ބަލައިގަނެވިދާނެ.
  5. ޕާސަނަލް ގެރެންޓީ ދިން ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތްތަކުގައި ނުހިމެނުމަކީ ދަޢުވާ ލިބުނު ގެރެންޓަރަށް ވާ ބޮޑު ބޭއިންސާފަކަށްވެ، ޙުކުމާ ސީދާ ގުޅޭ ނުކުތާއަކަށްވާތީ، ދަށުކޯޓުގައި ނުނެގި ނަމަވެސް ހައިކޯޓުން ބަލައިގަނެ، ޑިރެކްޓަރުންގެ މައްޗަށްވެސް ދަޢުވާކުރަންޖެހޭ މައްސަލައެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ދަށުކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރެވުނެވެ؛ އެހެންކަމުން އެހެން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކަށް ޖަވާބުދޭކަށް ނުޖެހުނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.