އެންއާރުއާރުއާރު ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަދި މޫސާ ނަސީމް ވ. އަހްމަދު ނިޝާން

ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1179/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތެލުގެ ބާވަތްތައް ކްރެޑިޓަށް ދޫކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމަކީ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ނުވާ ބާޠިލު އެއްބަސްވުމެއްތޯއާއި، ގެރެންޓަރ ޝަޚްޞީ ގޮތުން ޒިންމާވުމާއި ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަކީ ރަހުނާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފުތޯއާއި، ޕްރިންސިޕަލް އެމައުންޓްގެ އިތުރަށް ޖޫރިމަނާ ނަގައިދިނުން ޞައްޙަތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ނޫންގޮތަކަށް (ބިރުދައްކައިގެން، ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލައިގެން ނުވަތަ ނުރަނގަޅު ނުފޫޛުގެ ބޭނުންކޮށްގެން) ކޮންޓްރެކްޓެއްގައި ބައިވެރިކުރުވާނަމަ އެއީ ބާޠިލު ކޮންޓްރެކްޓެކެވެ؛ ނަމަވެސް މަޖުބޫރުން ސޮއިކުރިކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން ކުރިމަތިވި މަޖުބޫރީއަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާންކޮށް ސާބިތުކޮށްދީފައި ނުވާނަމަ، އަދި އެއްބަސްވުމާއި މުޢާމަލާތަށް އިންކާރުކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެއްބަސްވުމަކީ ޞައްޙަ ނޫން އެއްބަސްވުމެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
2. ކުންފުނީގެ ސިއްކަ ޖަހައި ސޮއިކޮށްފައިވާ އިންވޮއިސް، ޕާރޗޭސް އޯޑަރު އަދި ޑެލިވަރީ ނޯޓު ފަދަ ކިތާބީ ހެކި ނަފީވާފަދަ ހުއްޖަތެއް ހުށަހަޅާފައި ނުވާއިރު، ޝަފަހީ ހެކިންގެ ކިބައިން ސާބިތުކުރަން ބޭނުންވާ ކަމެއް ބަޔާންނުކުރުމާއި ކިތާބީ ހެކި ނަފީނުވާނެތީ ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރަން ދަށުކޯޓުން ނިންމުމަކީ ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އުޞޫލަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.
3. ކުންފުނިން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ނުދައްކައިފިނަމަ އަމިއްލަ ފަރުދީ ގޮތުން ދެއްކުމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކޮށް ގެރެންޓީ ދީފައިވާ ފަރާތް، ކުންފުނިން ނުދައްކާ ފައިސާއަށް ޝަޚްޞީ ގޮތުން ޒިންމާވާން ޖެހެއެވެ.
4. ރަހުނު ބެހެއްޓި ފަރާތުން ފައިސާ ނުދައްކައިފިނަމަ ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ބާރު އެއްބަސްވުމުން ލިބިދީފައިވާއިރު، ޙުކުމުގައި ކަނޑައަޅާ މުއްދަތުގައި ދަރަނި ނުދައްކައިފިނަމަ ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަކީ ރަހުނާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ.
5. ޖޫރިމަނާ ނެގުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ޙަރާމް ނުވަތަ ޤާނޫނުން މަނާ ކަމެއް ކަމަށް 2015/SC-A/16 އާއި 2015/HC-A/177 ގައި ކަނޑައެޅިފައި ނުވެއެވެ؛ 2015/SC-A/16 ގެ ޝަރުޠު ޖަޒާއީއާ ގުޅޭ އުޞޫލުތައް ބާޠިލުކޮށް، މިހާރު ޢަމަލުކުރަނީ ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް (2020/SC-A/28) ގެ އުޞޫލުތަކަށެވެ؛ އެގޮތުން ޝަރުޠު ޖަޒާއީގެ ދަށުން ބަދަލު ނަގައިދެވޭނީ އެ ޢަދަދަކީ ޚިލާފުވުމުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ އެކަށީގެންވާ އަންދާޒާއެއް (ލިކުއިޑޭޓެޑް ޑެމެޖަސް) ނަމަ، ޕެނަލްޓީއެއް ނޫންނަމައެވެ.
6. ދަށުކޯޓުގައި ޖޫރިމަނާއަށް އިޢުތިރާޟުނުކޮށް، އިސްތިއުނާފުގައިވެސް ޖޫރިމަނާގެ ޢަދަދު މާބޮޑުކަމަށް ފާހަގަނުކޮށް ހަމައެކަނި ޖޫރިމަނާ ޙަރާމްކަމަށް ބުނެ ހުށަހަޅާ ނުކުތާއަކީ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ ނަމަވެސް ފައިސާ ދައްކާ ނިމެންދެން ޖޫރިމަނާ އަރަމުންދާ ބަޔަށް އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތް އިޢުތިރާޟު ނުކުރާތީ، އެ ބައި ބަދަލުކުރަންޖެހެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރާއި ބާޠިލު ކޮންޓްރެކްޓާއި ބިރުދެއްކުމާ ބެހޭ މާއްދާތައް (ލިޔުމުގައި '33، 32، 31 ވަނަ މާއްދާ')
• ރަހުނާބެހޭ ޤާނޫނު (ލިޔުމުގައި 'ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/3') ގެ ރަހުނު ވިއްކުމަށް ކޯޓުން އަމުރުކުރުމާ ބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '33 ވަނަ މާއްދާ')
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/28 ޤަޟިއްޔާ (ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/SC-A/16 ޤަޟިއްޔާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/HC-A/177 ޤަޟިއްޔާ