ހައިޘަމް ޢަލީ އަދި ޢަލީ މޫސާ ވ. މީޑިއާ ނެޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ނިންމުން ލިޔުމުގައި ނުފެނޭ

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2078/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުން ކުއްޔަށްދިން ފަރާތުން ބާޠިލުކުރުމުން، ކުއްޔަށްހިފި ފަރާތުން ދެއްކި އެޑްވާންސް ފައިސާއިން، ތަން ހަވާލުނުކޮށް ހޭދަވި މުއްދަތުގެ ކުލި އުނިކުރެވޭނެތޯ (އެއްބަސްވުމުގެ 3.2 އާއި 3.3 ވަނަ މާއްދާ)؛ އަދި ދަށުކޯޓަށް ހުށަނާޅާ ސިޓީއެއް އައު ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅިދާނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށުކޯޓެއްގެ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ނިންމުން ބިނާކުރެވިފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ސަބަބު ހުރުމާއި، ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވާކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ކަންކަން ހުރުން ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 10)
2. ކުއްޔަށްދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި އެޑްވާންސް ފައިސާ އުނިކުރާނެ ގޮތް ޚާއްޞަކޮށް ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، ދެފަރާތުން ވަކިން އެހެން ގޮތަކަށް އެއްބަސްނުވާ ޙާލަތެއްގައި، އެ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް އެޑްވާންސް ފައިސާގެ ތެރެއިން ބައެއް އުނިކުރުމުގެ ބާރު ޝަރީޢަތަށް ލިބިގެންނުވެއެވެ. (ޕެރ. 12)
3. ތަން ދޫކޮށްލާއިރު ކުއްޔަށްހިފި ފަރާތުން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮސިޓުން އުނިކުރެވޭނެކަމަށް ބުނާ މާއްދާއެއްގެ ދަށުން، ކުލި ދައްކަން ފެށޭނީ ތަން ހަވާލުކުރާ ދުވަހުން ކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ބުނެފައިވާއިރު ތަން ހަވާލުކުރުމެއް ނެތި އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށްފިނަމަ، ކުލި ދެއްކުން ފެށޭނެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެފައިނުވާތީ، ކުލި ޑިޕޮސިޓުން އުނިކުރެވޭނެކަމަށް ނުވަތަ ކުލި ނަގައިދޭންޖެހޭކަމަށް ޤަބޫލުނުކުރެވެއެވެ. (ޕެރ. 14، 15)
4. ކޮންޓްރެކްޓަކީ ދެމީހެއްގެ ނުވަތަ ދެމީހަކަށްވުރެ ގިނަ ބައެއްގެ މެދުގައި އެއްބަސްވެވޭ، ޤާނޫނު ޤަބޫލުކުރާ ނުވަތަ ޤާނޫނު ބާރުދޭ އެއްބަސްވުމެކެވެ؛ ލިޔުމުން ވެވިފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށް ދެފަރާތުގެ ޙައްޤުތައް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 15)
5. ޢާއްމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން މަދަނީ ޚުޞޫމާތްތަކުގައި ޘާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ (onus probandi) އުފުލަންޖެހޭނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުންނެވެ؛ ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުން ދިފާޢުގައި ކުރާ ދަފްޢު (plea) ޘާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭނީ އެ ދަފްޢު ކުރާ ފަރާތުންނެވެ. (ޕެރ. 17، 18)
6. ހައިކޯޓުން އިސްތިއުނާފު ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށްގެންނެވެ؛ ދަށުކޯޓުގައި އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތް ކޮށްގެންވެސް ނުލިބޭ ހެކި މެނުވީ، އެމަރުޙަލާގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ނަމަވެސް ހުށަނާޅާ ހެކި، އިސްތިސްނާ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ ހައިކޯޓަށް ހުށަނާޅޭނެއެވެ. ދަށުކޯޓުގައި މައްސަލަ ހިނގަމުންދިޔައިރު ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ސިޓީއެއް، ފުރުޞަތު ނުލިބުމުން ހުށަނާޅާކަން ދަލީލުނުކޮށް، ހައިކޯޓަށް އައު ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހެޅުމަކުން އެކަމުގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަނުވެއެވެ. (ޕެރ. 19–23)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2010/SC-A/02 ޤަޟިއްޔާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/SC-A/18 ޤަޟިއްޔާ (މޯލްޑިވްސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޝަރީޒް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)