Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2022/HC-A/351 · 27 ފެބުރުއަރީ 2023 · ވަގުތީ އަމުރު

ކްރެމަރ ޖީއެމްބީއެޗް ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ވަގުތީ އަމުރު ނެރެ ނުދިނުމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-16/VN/2022/02

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ރިސޯޓު ތަރައްޤީކުރުމަށް ބިޑް ހުށަހެޅި ފަރާތުގެ ބިޑް ޑިސްކޮލިފައިކުރުމާ ގުޅިގެން، ރަށް އެހެން ފަރާތަކަށް ދޫނުކުރުމަށް ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ވަގުތީ އަމުރު ނެރެ ނުދިނުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ؛ ލެޓަރ އޮފް އެވޯޑް ދޫނުކޮށް ހުރި ޙާލަތުގައި ވަގުތީ އަމުރުގެ ފުރަތަމަ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ސިވިލް ކޯޓުގެ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ވަގުތީ އަމުރު ނެރެވެނީ ވަގުތީ ރައްކާތެރިކަމެއް ހޯދައިދިނުމަށް ކަމުން، ވަގުތީ އަމުރަކީ ކޯޓުގެ އިޚްތިޔާރީ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތް ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 20)
  2. ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދޭއިރު، އެދެނީ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 242 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ކޮން ނަންބަރެއްގެ ދަށުގައިވާ އަމުރެއްކަން ސާފުވާންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 21)
  3. މުދަލުން 'ތަޞައްރަފު' ކުރުމާއި 'މުޢާމަލާތު' ކުރުމަކީ އެއްމާނައެއްގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ބަސްތަކެވެ؛ ވަކިކަމެއް ނުކުރުމަށް އަންގައި ކުރާ އަމުރެއްގެ (242(ށ)(2)) ދަށުން މުދަލުން ތަޞައްރަފު ނުވަތަ މުޢާމަލާތު ކުރުން ހުއްޓުވުމަށް އެދޭނަމަ، 244 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި 337 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ގެ ދަށުން އެދެންވާނީ އެފިޑެވިޓް މެދުވެރިކޮށް ހުށަހަޅާ ހެއްކާއެކުގައެވެ؛ ދައުލަތުގެ ރަށެއް ދޫނުކުރުމަށް އެދުމަކީ އެފަދަ އަމުރެކެވެ. (ޕެރ. 22، 24)
  4. އެފިޑެވިޓް މެދުވެރިކޮށް ހެކި ހުށަހަޅާފައި ނުވިޔަސް، ވަގުތީ އަމުރަށް އެދޭ ހުށަހެޅުމާއެކު ބާރުދޭ ކިތާބީ ހެކި ހުށަހަޅާފައިވާނަމަ، އަމުރު ނެރެންޖެހޭތޯ ކަނޑައެޅުމަށް އެ ހެކިތައް ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 25)
  5. ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ޢާންމު ތިން ޝަރުޠަކީ: (1) ޤާނޫނީ ގޮތުން ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި ޤާއިމުވުން، (2) ވަގުތީ އަމުރެއް ނެތި އަސްލު ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން، (3) އެދޭ ފަރާތަކީ އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު ނުވަތަ ހައިޞިއްޔަތު ލިބިގެންވާ ފަރާތަކަށް ވުމެވެ. (ޕެރ. 26)
  6. މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި ޤާއިމުވެގެންވާކަމުގައި ބެލޭނީ، އެ ޙައްޤު ޙިމާޔަތްކުރާ ޤާނޫނީ ޤާޢިދާއެއް (legal rule) އޮތުމުގެ އިތުރުން، ހުށަހަޅާ ވާޤިޢާތަކަކީ އެފަދަ ޙައްޤެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ޤާއިމުވާކަމަށް ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ކާފީ ވާޤިޢާތަކަށް ވުމުންނެވެ. (ޕެރ. 28)
  7. ބިޑަށް ހުޅުވާލުމަކީ ޢާންމު އުޞޫލުން ހުށަހެޅުމަކަށް ދެވޭ ދަޢުވަތެކެވެ؛ ބިޑް ޕްރޮސެސްގައި ހުޅުވާލާ ފަރާތާއި ބިޑަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތާ ދެމެދު ކަނޑައެޅިފައިވާ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށް ބިޑް ބަލާނެކަމުގެ 'ޕްރޮސެސް ކޮންޓްރެކްޓެއް' ޟިމްނީގޮތުން އުފެދެއެވެ؛ ނަމަވެސް ލެޓަރ އޮފް އެވޯޑް ދެވިފައި ނުވާއިރު ފުރަތަމަ ނަޒަރުން އަސްލު ކޮންޓްރެކްޓެއް ވުޖޫދުވެފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭތީ، ފުރަތަމަ ޝަރުޠު ފުރިހަމަ ނުވެއެވެ؛ ބިޑް ޤަބޫލުކުރުމުގެ ހެޔޮ އިޖުރާއަތަކީ ކޮބައިކަމަކީ މައުޟޫޢީ މައްސަލައިގައި ބަލާނެ ކަމެއް ކަމުން ވަގުތީ އަމުރާ ގުޅިގެން އޭގައި ގޮތެއް ނުކިޔެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 27، 29، 30)
  8. ފުރަތަމަ ޝަރުޠު ފުރިހަމަ ނުވާނަމަ، ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމާމެދު އެހެން ޝަރުޠުތަކަށް އިތުރަށް ބަލަންޖެހޭ ކަމެއް ނޯވެއެވެ. (ޕެރ. 30)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.