މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލް ވ. މުހައްމަުދ ވިޝާމް ( ނައިންޓީ 9 ހޯލްޑިންގްސް)

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރު ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B16/VN/2022/03

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ޣައިރު ހާޒިރުގައި، އެ ފަރާތުގެ ބަހެއް ނުހޯދައި، ސިވިލް ކޯޓުން ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރު (އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށް ބިން ހުސްކުރަން އެންގި ސިޓީއަށް ޢަމަލުކުރުން ފަސްކުރުމަށް) ނެކްސްބިޒް ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރުޠުތަކާއި ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓާ އެއްގޮތަށް ނެރެފައިވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ޢާންމު ތިން ޝަރުޠަކީ: (ހ) އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނީ ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙުތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުކޮށް އޮތުން؛ (ށ) ވަގުތީ އަމުރެއް ނެތި އަޞްލު ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން؛ (ނ) އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު ޤާނޫނީ ގޮތުން ލިބިގެންވުމެވެ (ނެކްސްބިޒް ވ. އެންޓިކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން).
2. އަޞްލު މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢީ ޙައްޤު ސާބިތުކޮށް ނުވަތަ ނަފީކޮށް އެ ޙައްޤަށް އަސަރުކުރާ ގޮތަކަށް ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ނުލިބެއެވެ؛ އެހެން ނޫންނަމަ މައްސަލަ ބެލުމުގެ ކުރިން ދާއިމީ ޙިމާޔަތް ދެވިގެންދާނެއެވެ. މި މައްސަލައިގައި އެދުނު ވަގުތީ އަމުރު އަޞްލު މައްސަލައިގެ މައުޟޫއަށް ނުވަތަ ޙުކުމަށް އަސަރުކުރާނެ ކަމަށް ނުދެކޭތީ ފުރަތަމަ ނުކުތާ ބަލައިނުގަނެވުނެވެ.
3. މައުޟޫޢީ ދަޢުވާ ލަސްވުމުން ލިބިދާނެ ގެއްލުން ނުވަތަ ނުރައްކާ ވަޒަންކުރަން ބޭނުންކުރާ ޓެސްޓަކީ ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓެވެ. މި ޓެސްޓުގައި މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ ހުރިހާ ފަރާތަކަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުން ވަޒަންކުރަންޖެހޭއިރު، ހަމައެކަނި އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ގެއްލުމަށް ބެލުމަކީ ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2021] SC 28، އެސް.ޕީ.އެޗް ވ. ޖުމެއިރާ).
4. އަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތަށް ލިބޭނެ ގެއްލުން ވަޒަންކުރުމުގައި ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރި އަސާސްތައް އަމުރުން އެނގެން ނެތްނަމަ، އަދި އެ ފަރާތުގެ ބަހެއް ނުހޯދައި ނެރޭނަމަ، ދެފަރާތަށް ލިބޭނެ ގެއްލުމުގެ ކުޑަބޮޑުމިން ވަޒަންކުރެވިފައިވާ ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ އެފަދަ ވަގުތީ އަމުރު ބާޠިލުވާނެއެވެ.
5. ސިވިލް ކޯޓުގެ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ވަގުތީ އަމުރު ޣައިރު ހާޒިރުގައި، އަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ބަސް ނުހޯދައި ނެރެވިދާނެ ނަމަވެސް، އެފަދަ އަމުރެއް ނެރުމުގައި މައްސަލައިގެ ވަށައިގެންވާ ހުރިހާ ކަމަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ހަމައެކަނި އަމުރަށް އެދުނު ފަރާތުގެ ޙައްޤު ނޫން، އަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ މަޞްލަޙަތާއި ޙައްޤުތަކަށްވެސް ނަޒަރުކޮށް، ދެފަރާތުގެ ޙައްޤު ޙިމާޔަތްވާ ގޮތަކަށް އަމުރު ނެރުން ލާޒިމެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤަވާޢިދު ނަންބަރު 2022/R-105 (ސިވިލް ކޯޓުގެ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 335 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ) [ލިޔުމުގައި މާއްދާ ނަންބަރު 335 / 353 ގޮތަށް ވެސް އަންނަ؛ ނަންބަރުތައް އޮޅިފައި]
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ވ. އެންޓިކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2021] SC 28 (އެސް.ޕީ.އެޗް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޖުމެއިރާ މެނޭޖްމަންޓް ސަރވިސަސް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)