އަޙްމަދު މުޙައްމަދު ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރުމަށް ތަޙުލީލު (3 ފަރާތަކަށް ވަގުތީ އަމުރުގެ ޝަރުތު ފުރިހަމަ، ވަކިކުރެވިފައިވާ 2 ފަރާތަށް ފަރުވާއެއް ނެތް)؛ ޙުކުމުގެ ބައި ފައިލުގައި ނެތް
ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B4-CR2/VN/2021/04
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ޕޮލިސް ބޯޑުން ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރަން ނިންމި ނިންމުން ގޯސްކަމަށް ބުނެ ސިވިލް ކޯޓުގައި ހުށަހެޅި މައްސަލައެއްގައި، މައްސަލަ ނިމެންދެން ވަޒީފާއިން ވަކިނުކުރުމަށް ވަގުތީ އަމުރު ނެރެދިނުމަށް އެދުމުން އެކަން ރަދްދުކުރި ސިވިލް ކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި ސަބަބު ފުރިހަމައަށް ބުނެދީފައިވޭތޯއާއި، ނެކްސްބިޒް ޝަރުތުތަކާއި ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓުގެ ދަށުން ވަގުތީ އަމުރު ނެރެދޭންޖެހޭތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބު ބަޔާންކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އިން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތުގެ މައިގަނޑު ޢުންޞުރެކެވެ. މި ވާޖިބު ހަމައެކަނި ޙުކުމަށް ޚާއްޞަ ނޫން؛ ވަގުތީ އަމުރާމެދު ނިންމާ ނިންމުންތަކުގައިވެސް ފަނޑިޔާރު ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތައް ތަފުޞީލުކޮށް ބަޔާންކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. އެ ސަބަބު އެނގުމަކީ ޚަޞްމުންގެ ޙައްޤެކެވެ.
- ވަގުތީ އަމުރު ރަދްދުކުރާއިރު، ނެކްސްބިޒް ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ފުރިހަމަނުވަނީ ކޮން ކަމެއްކަމާއި ކީއްވެގެންކަމާއި، ޢަދާލަތުގެ ހަމައާއި ޤަވާއިދުގެ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކުރި ގޮތް ބުނެނުދީ، ހަމައެކަނި އެ މަސްދަރުތަކަށް ޙަވާލާދިނުމަކީ ސަބަބު އެކަށީގެންވާ މިންގަނޑަކުން ބުނެދިނުމެއް ނޫނެވެ.
- ވަގުތީ އަމުރެއްގައި ހޯދަން އެދޭ ފަރުވާ (މައްސަލަ ނިމެންދެން ނިންމުމަށް ޢަމަލުކުރުން މަޑުޖެއްސުން) އަދި އަސްލު ދަޢުވާގައި ހޯދަން އެދޭ ފަރުވާ (ނިންމުން ބާޠިލުކަމަށް ކަނޑައެޅުން) ތަފާތުނަމަ، އެ އަމުރަކީ މައުޟޫޢުގައި ކުރެވޭ ޙުކުމުގެ ނަތީޖާއަށް އަސަރުކުރާ ގޮތަށް ދުރާލާ ދާއިމީ ޙިމާޔަތެއް ދިނުމެއް ނޫނެވެ؛ އެގޮތަށް ވާނަމަ އެއީ ކިހިނެއްކަން ނިންމުމުގައި ސާފުކޮށް ބުނެދޭން ޖެހެއެވެ.
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް ވ. އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާގެ މަތިން ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދޭ ފަރާތުގައި 3 ޝަރުތު ފުރިހަމަވާން ޖެހެއެވެ: ޤާނޫނީ ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި އޮތުން؛ އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު ލިބިފައިވުން؛ އަމުރު ނުނެރެ ނުވަތަ ދަޢުވާ ލަސްވެގެން ހިނގައްޖެނަމަ އިޢާދަނުކުރެވޭ ނުރައްކަލަކާ ނުވަތަ ގެއްލުމަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުން. ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޤަވާއިދުގެ ދަށުން، ޙުކުމުގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުނުވެދާނެ ނުވަތަ ފަރާތަކަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެނަމަ ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ބާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
- ވަޒީފާ ގެއްލުމުގެ އިޙްތިމާލު އުފެދިފައިވާ ނިންމުމެއްގެ ޞައްޙަކަމާ ސުވާލުއުފައްދައި ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ ފަރާތްތަކަށް ވަގުތީ އަމުރަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު ލިބިގެންވެއެވެ. ނަމަވެސް އިސްތިއުނާފު ހުށަހެޅިއިރު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް، (ވަޒީފާއިން ވަކިނުކުރުމަށް އެދޭ) ވަގުތީ އަމުރުން ލިބޭނެ ފަރުވާއެއް ނެތެވެ.
- މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު އެނގޭނީ މައްސަލައިގެ ވާޤިޢާތަކުންނެވެ؛ ޙުކުމެއްގެ ނަތީޖާގައި ވަޒީފާ އިޢާދަކުރަން ނިންމައިފިނަމަ، އެ މަޤާމަށް އެހެން ދާއިމީ މުވައްޒަފަކު ނެގިފައިވުމަކީ ތަންފީޒަށް ހުރަސްއެޅިދާނެ ކަމަކަށްވާތީ، އެފަދަ ޙާލަތުގައި މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް އޮތްކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
- ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓުގެ ދަށުން ބަލަންޖެހެނީ ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމާއި ނުނެރުމުގެ ސަބަބުން ބޮޑު ގެއްލުން ތަޙައްމަލުކުރަން ޖެހޭނީ ކޮން ފަރާތަކަށްތޯއެވެ. ވަޒީފާގައި ތިބި ބަޔަކަށް މުސާރަ ދިނުމަކީ ދައުލަތަށް ލިބޭ ގެއްލުމެއް ނޫނެވެ؛ ސަފުތަކުގެ ބަދަހިކަމަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެކަމަށް ހަމައެކަނި އިޙްތިމާލެއްގެ މައްޗަށް ބުރަވެ ބުނާ ބުނުން ގަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ. ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ ދިރިހުރުމުގެ ޙައްޤާ ގުޅިފައިވާ އަސާސީ ޙައްޤަކަށްވާތީ، މައުޟޫޢީ މައްސަލަ ނިމެންދެން ސްޓޭޓަސް ކޯ ބޭއްވުން މުހިންމެވެ.
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާއިދު (6) ގެ ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ މާއްދާ (ފައިލުގައި x27;335x27; ކަމަށް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 34/2020 (ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް ވ. އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
- ސުޕްރީމް ކޯޓު: އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން [2021] SC 30
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ 2020/SC-A/101 (އެސް.ޕީ.އެޗް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޖުމެއިރާ މެނޭޖްމަންޓް ސަރވިސަސް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް) [2021] SC 28
- ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ 2021/HC-A/256 (ފާޠިމަތު ޢަބްދުﷲ ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.