މޯލްޑިވްސް ޕޯސްޓް ލިމިޓެޑް ވ. އިބްރާޙިމް ރަޝީދު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B6/CN/2023/01

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބަނދަރެއްގައި ފެތިފައިވާ ދޯނި ނެގުމަށް ދޯނީގެ ރަޖިސްޓްރީ ވެރިފަރާތުގެ މައްޗަށް އަމުރުކުރުމަށް އެދުނު ވަގުތީ/ކޯޓު އަމުރު، ދިގު މުއްދަތެއް ހޭދަވުމާއި މިލްކުވެރިކަމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިފައިވުމަށް ބިނާކޮށް ނެރެނުދިން ސިވިލް ކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ 3 ޝަރުޠަކީ: އެދޭ ފަރާތަށް ޞިފަ ލިބިގެންވުން، ޤާނޫނީ ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ފާޅުކަންބޮޑު ގޮތެއްގައި އޮތުން، އަދި އަމުރެއް ނެތި އަޞްލު ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ނުރައްކަލަކާ ނުވަތަ ގެއްލުމަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުމެވެ (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން، 2012/SC-A/21). (ޕެރ. 29)
2. ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓްގައި ހަމައެކަނި އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ކުރިމަތިވާ ގެއްލުމަށް ނޫން، މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ފަރާތްތަކަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުން ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެއެވެ (2020/SC-A/101). (ޕެރ. 30)
3. މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަކާ ނުވަތަ ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުމަކާ ނުލައި ގިނަ ދުވަސް ހޭދަވުމަކީ އަމުރު ނެރެންޖެހުމުގެ އިޙްތިމާލު ކުޑަވާ ކަމެކެވެ؛ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި ދިގު މުއްދަތަކަށް ޙައްޤު މަތީގައި ނިދާފައިވާ ފަރާތަކަށް ވަގުތީ އަމުރެއްގެ ފަރުވާ ދިނުމުގައި ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ޙައްޤުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭނެއެވެ (2022/HC-A/65). (ޕެރ. 31)
4. އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތުގެ ބެލުމާއި ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުގައިވާ ތަނެއްގައިވާ ތުރާލެއް އެ ފަރާތަށް ފިލުވައި ގެއްލުން ކުޑަކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތްއިރު، ޒިންމާވާންޖެހޭ ކަމާމެދު ސުވާލު އުފައްދާ ފަރާތަކަށް އެކަން ވަގުތީ އަމުރަކުން ލާޒިމުކުރުމަކީ ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓްގެ ދަށުން އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ؛ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު މައުޟޫޢީ މައްސަލައިގައި ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު އޮވެދާނެއެވެ. (ޕެރ. 34)
5. އަސްލު މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢަށް ފައިޞަލާވާ ގޮތަށް ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެން ނުވާތީ، މައުޟޫޢީ ދަޢުވާގައި އެދިފައިވާ ހަމަ އެ ފަރުވާއަށް ވަގުތީ އަމުރަކުން އެދުން ހަމަނުޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 35)
6. ވަގުތީ އަމުރަކީ ވާޤިޢާތަކާއި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރީ ބާރުގެ ތެރެއިން ނިންމާ ނިންމުމެއް ކަމަށްވާތީ، މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓަކުން އޭގައި ވަދެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހެނީ އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތެއްގައެވެ. (ޕެރ. 37)
7. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު) ބަނދަރެއް ބަލަހައްޓާ ފަރާތުގެ ޤާނޫނީ ޒިންމާއެކެވެ ބަނދަރު ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކަށް ރައްކާތެރި ބަނދަރެއްކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމާއި، ފެތިފައިވާ އުޅަނދެއްގެ ނުރައްކާ ނައްތާލުން؛ އެ ފަރާތަށް އުޅަނދު ނަގައި، ހިނގާ ޚަރަދު މެރިޓައިމް ޓޯޓްގެ ދަށުން ޒިންމާވާ ފަރާތުން ހޯދިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 25-26)
8. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު) ކޯޓު އަމުރަށް އެދޭ ފޯމާއި (ފޯމް 31) ވަގުތީ އަމުރަށް އެދޭ ފޯމު (ފޯމް 32) އޮޅުވައި، އެދޭ އަމުރުގެ ބާވަތާއި ސަބަބު ތަފާތުވާ ގޮތަށް ފުރާފައިވާ ހުށަހެޅުމަކީ ފުރުޞަތު ދީގެން ރަނގަޅުކުރެވޭ ވަރަށްވުރެ ސީރިއަސް އިޖުރާއީ ގޯހެކެވެ. (ޕެރ. 17-18)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 69/78 (ކަނޑުގައި ދުއްވާ އުޅަނދުތައް ދުއްވުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (27)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2015/35 (ޤާނޫނު ނަންބަރު 69/78 އަށް 1 ވަނަ އިޞްލާޙު) ގެ 8 ވަނަ މާއްދާ (ޤާނޫނު ނަންބަރު 96/7 އުވާލުން)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 96/7 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުގެ ތެރެއަށް ފެތޭ އުޅަނދުތަކާއި އުރޭ އުޅަނދުތަކާބެހޭ ޤާނޫނު) (އުވާލެވިފައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/6 (ޢާންމު ގަވާއިދުތަކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 1 (މާލޭ ފަޅުތެރޭގެ ޢާންމު ޤަވާއިދު - އުނިކުރެވިފައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/13 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2020/SC-A/101 (އެސް.ޕީ.އެޗް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޖުމެއިރާ މެނޭޖްމަންޓް ސަރވިސަސް (މޯލްޑިވްސް))
• ހައިކޯޓު 2022/HC-A/65 (ޒުލްފީނާ ރަޝީދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2022/SC-A/51