މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފީ ދަޢުވާ ފޯމު ބާޠިލު، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމާ މެދު ނިންމިގޮތް

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B4/SHN/(355-2020)/2022/15

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ދޮގު ބަޔާން ދިނުމުގެ ދަޢުވާގައި، ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަށް އެދި ހުށަހެޅި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުން ބަލައިނުގަތުމުގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ހެކި ވަޒަންކޮށް ވާޤިޢާއެއް ސާބިތުކޮށް، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 106 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކޮށްފައިވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ދޮގު ބަޔާން ދިނުމުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި އުފުލުމުން، ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަށް އެދި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހެޅިއެވެ. ބަހުސްކުރެވޭ ބަޔާނަކީ ހޭގްގެ ޕާމަނަންޓް ކޯޓް އޮފް އާބިޓްރޭޝަނަށް ދިން ހެކިބަހެކެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ދަޢުވާގެ ސީޣާގައި ބަޔާން ދިން ތަނުގެ ތަފްޞީލު ނެތުމަކީ ދިފާޢުގެ ފުރުޞަތު ހަނިވާ ކަމެއް ނޫންކަމަށް ބުނެ ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ހުށަހެޅުން ބަލައިނުގަތެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތް ބުނީ ބަޔާން ދީފައިވަނީ އޭނާކަމަށާއި އަންސިޓްރަލް ރޫލްސް ތަޠުބީޤުކޮށް ހެކި ވަޒަންކޮށް ވާޤިޢާ ސާބިތުކުރުމަކީ 106 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. ޕީޖީ ބުނީ 106 ވަނަ މާއްދާއަކީ އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމާ ބެހޭ މާއްދާކަމަށާއި ނިންމުމަކީ prima facie ނިންމުމެއް ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: 106 ވަނަ މާއްދާ ތަޠުބީޤުވަނީ އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމަށް ކަމާއި، ދަށުކޯޓުން ބަޔާންކުރީ މަދަނީ މިންގަނޑުން ދަޢުވާ ފުރިހަމަވާކަން ކަމުން ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި ޠަޢުނުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުގެއްލޭތީ، އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 106 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމަކީ ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގެ އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުގައި ޙާޞިލުކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކެވެ. އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުން ނިމި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާމެދު ނިންމާ ނިންމުމަކަށް އެ މާއްދާ ތަޠުބީޤުވާނެ ޤާނޫނީ އަސާސެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބަޔާންކޮށްދީފައި ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 10-12)
2. ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގެ ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ މަރުޙަލާ ބެހިގެންވަނީ އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމާއި ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކުގެ ބައިގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 11)
3. ޖިނާއީ މައްސަލައެއް ސާބިތުވާ މިންގަނޑަކީ އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވުން ކަމުން، ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކާމެދު ނިންމާ ނިންމުމެއްގައި ދަޢުވާގެ ސީޣާގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ކަންކަން މަދަނީ މިންގަނޑުން ފުރިހަމަވާކަން ބަޔާންކުރުމުގެ ގޮތުން ފަނޑިޔާރު ވާޤިޢާތަކާމެދު ބަޔާންކުރުމަކީ ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި އެ ކަންކަމާމެދު ޠަޢުނުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ގެއްލިގެންދާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 13)
4. އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކޮށްފައިވާކަމަށް ނުފެންނަ އިސްތިއުނާފީ ދަޢުވާއެއް ކުރިއަށް ގެންދާނެ ތަނެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 14)
5. ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދިފައިވާ ތާރީޚަކީ ހައިކޯޓުން މައްސަލައާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ އެންމެ ފަސް ތާރީޚު ކަމަށްވާނަމަ، ދަށުކޯޓުގެ އަޑުއެހުން ހުއްޓުވުމަށް ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގެ ފާޢިލިއްޔަތެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 9)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 106 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 82 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 520 ވަނަ މާއްދާ
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު (2021-SC-REG-01) ގެ 10 ވަނަ ބާބު، 11 ވަނަ ބާބު އަދި 109 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
• ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސް އަންސިޓްރަލް އާބިޓްރޭޝަން ރޫލްސް
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢާއިޝަތު ޢާޒިމާ ޝަކޫރު [2022] SC 30
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: 2022/SC-A/75
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: އިސްމާޢީލް އިފްހާމް މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އޚމ (ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު ފެންނަން ނެތް)