އަޙްމަދު ޝިމާޢު ވ. އިބްރާހީމް ވަޙީދު ޢަލީ

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު (އިޝޫ އެސްޓޮޕަލް)؛ އިތުރު އިސްތިއުނާފަށް ރިޢާޔަތްނުކުރެ

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 279/Cv-C/2021

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުރިން ނިހާއީ ޙުކުމަކުން ދަމަހައްޓާނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅުނު ކުލީގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން، އެ އެއްބަސްވުމުގެ ބާކީ މުއްދަތަށް ކުލި ހޯދުމަށް ހުށަހެޅި އާ ދަޢުވާއެއް އިޝޫ އެސްޓޮޕަލްގެ ދަށުން މަނާވޭތޯއާއި، ދަށުކޯޓުން ގޮތެއް ނުނިންމާ ދޫކޮށްލި އިޖުރާއީ ނުކުތާއަކާމެދު އިސްތިއުނާފީ ކޯޓަށް ގޮތެއް ނިންމިދާނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކުގައި އިޖުރާއީ ނުކުތާއާއި މައުޟޫޢީ ނުކުތާ ހިމެނޭނަމަ، މައުޟޫޢީ ނުކުތާތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމުގެ ކުރިން އިޖުރާއީ ނުކުތާއަށް ބަލަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 15)
2. ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހަޅައި އަނެއް ފަރާތުން ރައްދު ދީފައިވާ އިޖުރާއީ ނުކުތާއަކާމެދު ދަށުކޯޓުން ގޮތެއް ނުނިންމައި މައުޟޫޢުގައި ގޮތް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، އެ ނުކުތާއާމެދު އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 18–20)
3. މައްސަލައެއްގައި އިޝޫ އެސްޓޮޕަލް ޤާއިމުވަނީ (ހ) ހުށަހަޅާ ނުކުތާއަކީ ކުރިން ނިންމުމެއް ނިންމާފައިވާ ނުކުތާއަކަށްވުން، (ށ) އެ ނިންމުމަކީ ނިހާއީ ނިންމުމަކަށް ވެފައިވުން، (ނ) ކުރީގެ މައްސަލައާއި ފަހުގެ މައްސަލައިގައި ހިމެނެނީ އެއް ފަރާތްތަކެއްކަމުގައިވުން، މި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާނަމައެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-A/25 ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ). (ޕެރ. 20.1)
4. އެއްބަސްވުމެއް ދަމަހައްޓާނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ބާޠިލުކޮށް ކުރި ޙުކުމެއް މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ދަމަހައްޓާ ނިހާއީވުމަށްފަހު، އެ ބާޠިލުކުރެވިފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އެއްބަސްވުމުގެ ބާކީ މުއްދަތަށް ކުލި ހޯދުމަށް އެއް ފަރާތްތަކެއްގެ މެދުގައި ހުށަހަޅާ އާ މައުޟޫޢީ ދަޢުވާއަކީ އިޝޫ އެސްޓޮޕަލްގެ ދަށުން ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ދަޢުވާއެކެވެ. (ޕެރ. 20.2–20.5)
5. ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅި މައްސަލައަކީ ބާޠިލުކުރެވިފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ހުށަހެޅި މައްސަލައެއް ނޫންނަމަ ނުވަތަ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމުގެ ވަކި ދަޢުވާއެއްނަމަ ނިންމުން ތަފާތުވީހެވެ. (ޕެރ. 20.6)
6. އިޖުރާއީ ނުކުތާގައި ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުވާ ކަމަށް ކަނޑައެޅުމުން، މައުޟޫޢީ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކަށާއި ކުލީގެ މިންވަރާ ގުޅޭ އިތުރު އިސްތިއުނާފަށް (2023/HC-A/315) ރިޢާޔަތްކުރުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 21، 23)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-A/25 (ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް (ބީ.ވީ.އައި) ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ) ޤަޟިއްޔާ
• ސިވިލް ކޯޓުގެ 653/Cv-C/2010 (1440/MC/2010) ޤަޟިއްޔާ (ކުރީގެ ނިހާއީ ޙުކުމް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/215 ޤަޟިއްޔާ (ކުރީގެ މަރުޙަލާ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/09 ޤަޟިއްޔާ (ކުރީގެ މަރުޙަލާ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތު)