ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙަސަން ނަޞީޙު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު (ބަންދުން ދޫކުރުމުގެ ސަބަބުތައް ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުކަމަށް ކަނޑައެޅި)

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު، ބަންދުން ދޫކޮށްލުން، ކުޑަ ކުދިންނާމެދު ޚާއްސަ އުސޫލުން އަމަކުރުމުގެ ޤާނޫނު

ދަށު ކޯޓު: ތ. ވޭމަންޑޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު N11C/MA/2022/2

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރި މީހަކު، ސިއްޙީ ޙާލަތާއި ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުކޮށްފައިވުމަށް ބަލައި ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލި އަމުރު ޞައްޙަތޯ؛ އަދި އިސްތިއުނާފު ހުށަހެޅީ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައިތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ރިމާންޑް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރަން އަމުރުކުރިނަމަވެސް ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަހައްޓާފައިވާތީ ބޭސްފަރުވާއަށް ހުރަސް އެޅޭކަމަށް ބުނެ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމަށް އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވޭމަންޑޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ކުއްޖާ އިތުބާރުކުރާ މަޤާމެއްގައި ނުހުރުމާއި ހެކީގެ ނުފޫޒު ކުޑަވުމާއި ރިކޯޑެއް ނެތުމާއި ސިއްޙީ ޙާލަތަށް ބަލައި ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ އަމުރަކީ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ 31، 32، 36 އާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ) އާ ޚިލާފު އަމުރެއްކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން އިސްތިއުނާފު މުއްދަތު ފާއިތުވިކަމަށް ބުނެ، ބަލި ޙާލަތާއި ޖަލުގެ ބާވަތަށް ބަލާއިރު ދޫކުރުމަކީ ރަނގަޅުކަމަށް ބުންޏެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އިސްތިއުނާފު މުއްދަތުގެ ތެރޭ ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. މުރާޖަޢާ ހުށަހެޅުމުގައި ޙާލަތު ބަދަލުވިކަމެއް ނުބުނެ، ދޫކުރި ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށް ދެފަރާތުގެ ބަހުސް ނުހިނގާ، ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލުގެ އިޖުރާއީ އައިބަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤަށްވުރެ އިސްވާ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަންވާނީ އަމުރު ނެރުނު/ދޫކޮށްލި ތާރީޚާއި ގަޑިން ފެށިގެންނެވެ؛ އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭ އިސްތިއުނާފު މެއިލްކޮށްފައިވާނަމަ، ފަހުން ފޯމު އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅުމުން އިސްތިއުނާފު މުއްދަތު ފާއިތުވީކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ. (ޕެރ. 13-14)
2. ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 36 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރިއިރު އޮތް ޙާލަތު ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ ބަންދުގެ ބޭނުމެއް ނެތްނަމަ، ބަންދު އަމުރު މުރާޖަޢާކޮށް ބާޠިލުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 15-16)
3. ބަންދުކުރިއިރު އޮތް ޙާލަތު ބަދަލުވެއްޖެކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް އަމިއްލަ އިސްނެގުމުން ފާހަގަކުރެވުނު ނަމަވެސް، އެކަމާމެދު ދެ ޚަޞްމުން ދެކޭގޮތް ހާމަކޮށް މުނާޤަޝާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 21)
4. ބަންދުގައި ހުންނަ ޖަލުގެ ބާވަތުން ލިބިދޭ މަންފާތައް ނުލިބުމަކީ އިޖުރާއީ ކަމެކެވެ؛ މުޖުތަމަޢާއި ކުޑަކުދިންނަށް އޮތް ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ ޙައްޤާ އަޅައިކިޔާއިރު މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤު އިސްކުރަންޖެހޭތީ، ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލެއްގައި ބަންދުކޮށްފައިވުމަކީ ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށް ބަންދުން ދޫކޮށްލެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 22)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 30، 31، 32، 35 އަދި 36 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• 2022/SC-A/39 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު މޫސާ މުޙައްމަދު)
• [2021] SC 98 (އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު ވ. ޔޫސުފް ރިޟާ)
• 2022/HC-B12/101