ނަން ސިއްރުކޮށްފައި ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު، އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، އިތުބާރުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައިހުރެ ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުން، ކުއްޖާގެ އަސާސީ ކިޔައިދިނުން ކަށަވަރުކުރުން، ކުއްޖާގެ ބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދު ބަހެއްތޯ ކަށަވަރުކުރުން، ސައިކޮލޮޖިކަލް އެސެސްމަންޓް ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރިފަރާތުގެ ހެކިބަސް ނަގާފައިނުވުން

ދަށު ކޯޓު: ކޯޓުގެ ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި xxx

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އިތުބާރުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައި ހުރެ ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގުމުގެ ކުށުގައި ކުށްވެރިކުރުމުގައި، ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުމަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދު ކިޔައިދިނުމެއްތޯ ދަށުކޯޓުން ކަށަވަރުކޮށްފައިވޭތޯއާއި، ސައިކޮލޮޖިކަލް އެސެސްމަންޓް ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރި ފަރާތުގެ ހެކިބަސް ނުނަގާ އެ ރިޕޯޓަށް ބުރަދަން ދިނުމަކީ ޞައްޙަ ކަމެއްތޯ؛ އަދި ދަޢުވާގައި ތާރީޚާއި ވަގުތު ނެތުމާއި ކުއްޖާގެ ބަސް ޝަރީޢަތުގައި ނުނެގުމުގެ ސަބަބުން ޙުކުމް ބާޠިލުވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: އިތުބާރުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައި ހުރި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ ކުޑަކުއްޖެއްގެ ގައިގައި ޖިންސީ ގޮތުން އަތްލި ކަމަށް ދައުލަތުން ދަޢުވާ ކުރި ފަރާތެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ދަށުކޯޓުން ދަޢުވާ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް ނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، 15 އަހަރު ދުވަހުގެ ޖަލު ޙުކުމެއް ކޮށްފައިވެއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުން އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދު ބަހެއްކަން ކަށަވަރުނުކުރާ ކަމަށާއި، ކުއްޖާގެ ބަސް ޝަރީޢަތުގައި ނުނަގާ ކަމަށާއި، ސައިކޮލޮޖިސްޓް ހާޟިރުނުކޮށް ރިޕޯޓަށް ބުރަދަން ދިން ކަމަށާއި، ދަޢުވާގައި ތާރީޚާއި ވަގުތު ނެތް ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ކުއްޖާގެ ބަސް ވީޑިއޯ ރެކޯޑިންގއިން ކަށަވަރުކުރެވިފައިވާ ކަމަށާއި ރިޕޯޓަކީ ހުއްދަ ލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން ދޫކުރާ ރިޕޯޓެއްކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ދަޢުވާއާ ބެހޭ ނުކުތާ ދަށުކޯޓުގައި ނުނަގާތީ އަދި ކުއްޖާގެ ބަސް ނުނެގުމާ ބެހޭ ޤަޟިއްޔާތައް ތަފާތުވާތީ ރައްދުކުރި ނަމަވެސް، ކުއްޖާގެ ތަފްޞީލީ ކިޔައިދިނުން ހިމެނޭ ސައިކޮލޮޖިކަލް ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރި ފަރާތުގެ ހެކިބަސް ނުނަގާ އެ ރިޕޯޓަށް ބުރަދަން ދީފައިވާތީ ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުން ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ވަޒަންކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ދަޢުވާގައި ކުށް ކުރި ވަގުތާއި ތަން ބަޔާންކުރަންޖެހޭ ކަމަށް ވީނަމަވެސް، ދަށުކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގައި ދަޢުވާ ސާފުނުވާކަމަށް ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ ހުށަހެޅުމެއް ނުވަތަ އިޢުތިރާޟެއް ނުކޮށް، އެކަމާ ބެހޭ ދަށުކޯޓުގެ ކަނޑައެޅުން ޚިލާފުވާ ޤާނޫނީ ހަމައެއް އިސްތިއުނާފުގައި ބަޔާންނުކޮށްފިނަމަ، އެއީ އިސްތިއުނާފުގައި އިތުރަށް ގޮތް ކަނޑައަޅާނެ ޤާނޫނީ ޖާގައެއް އޮތް ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ.
2. ދަށުކޯޓުން ޙުކުމްކުރުމަށްފަހު ހައިކޯޓުން ނިންމާ ޤަޟިއްޔާތަކުގައި ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ދަށުކޯޓަށް މައްސަލަ ނިންމޭނެ ޖާގައެއް ނޯންނާނެއެވެ.
3. ކުއްޖާ ތަޙްޤީޤަށް ދިން ކިޔައިދިނުމުގެ އޯޑިއޯ ވީޑިއޯ ރެކޯޑިންގ ފަދަ، ކުއްޖާގެ އަސާސީ ކިޔައިދިނުމެއް ޝަރީޢަތަށް ލިބިފައިވާ ޙާލަތެއްގައި، ކުއްޖާގެ ބަސް ޝަރީޢަތުގައި އަލުން ނަގަންޖެހޭނެ ކަމަށް ކަނޑައެޅިފައި ނުވާތީ، ކުއްޖާގެ އަސާސީ ކިޔައިދިނުމެއް ހުށަނާޅާ މައްސަލަތަކުގައި ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލުތައް (2019/HC-A/557، 2022/HC-A/407) އެފަދަ މައްސަލައަކަށް ތަޠުބީޤެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
4. ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުމަކީ އަސާސްކަމަށް ބަލައި، އެއީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދު ކިޔައިދިނުމެއްތޯ ވަޒަންކުރާނީ ކިޔައިދިނުން އެތެރެފުށުން އެއްގޮތްވޭތޯ (ތެދުބަހުން ކިޔައިދޭ މީހަކު ދޭނެ ތަފްޞީލުތައް ހުރޭތޯ) އަދި ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްވޭތޯ (ކުއްޖާއަށް ކުރިމަތިވި ކަންކަން ފެނުނު، އިވުނު ނުވަތަ ނަގައިގަނެވުނު މީހުންގެ ހެކިބަހާއި އެހެން ހެކިތަކާ އެއްގޮތްވޭތޯ) ބަލައިގެންނެވެ.
5. ކުއްޖާގެ އަސާސީ ކިޔައިދިނުމެއް ހިމެނޭ ގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ސައިކޮލޮޖިކަލް އެސެސްމަންޓް ރިޕޯޓެއްގައި ތަޙްޤީޤުގައި ކުއްޖާ ނުދައްކާ ގިނަ ތަފްޞީލުތައް ހުރިއިރު، ދައުލަތާއި ދިފާޢުން ވެސް އެ ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރި ފަރާތުގެ ހެކިބަސް ނެގުމަށް އެދިފައިވަނިކޮށް، އެ ހެކިބަސް ނުނަގާ އެ ރިޕޯޓަށް ބުރަދަން ދިނުމަކީ ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުން އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ވަޒަންކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓާ ބެހޭ 2018/SC-A/24 ގެ އުޞޫލު މިފަދަ ޙާލަތަކަށް ތަޠުބީޤެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
6. ހެކިތައް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ވަޒަންކޮށްފައި ނުވާ ޙާލަތުގައި، ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރި ފަރާތުގެ ހެކިބަސް ނަގައި ދިފާޢަށް ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީ، ހުރިހާ ހެކިތައް އަލުން ވަޒަންކުރުމަށް ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް މައްސަލަ ދަށުކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރެވޭނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަޢުވާގެ ތަފްޞީލާ ބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '83 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)')
• 2019/SC-A/77 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު)
• 2020/SC-A/94 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ނަޞީރު)
• 2019/HC-A/557 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިސްމާޢީލް ރަފީޢު)
• 2022/HC-A/407 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިލްހާމް)
• 2019/SC-A/15 (އިބްރާހީމް ޢަބްދުއްލަޠީފް ވ. އޯނަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• 2018/SC-A/24 (މޫސާ ރަޝީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)