ފޯކަސް އިންފޯކޮމް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އުރީދޫ މޯލްޑިވްސް ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑް ކޮމްޕެނީ

އެއްބަސްވުމެއްގައި ދެފަރާތު ދެމެދު އުފެދޭ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް އާބިޓްރޭޝަން ޚިޔާރުކޮށްފައިވާނަމަ، ޢާންމު އުސޫލަކީ އެ މައްސަލަތައް އާބިޓްރޭޝަނަށް ހުށަހެޅުމެވެ. އާބިޓްރޭޝަނުގެ ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ފުރަތަމަ ފުރުޞަތުގައި އާބިޓްރޭޝަނަށް އެދި، އެއްބަސްވުމަކީ ބާޠިލު ނުވަތަ ޢަމަލުކުރެވެން ނެތް ނުވަތަ ތަބާވެވެން ނެތް އެއްބަސްވުމެއްކަމަށް ކޯޓަށް ނުފެންނަނަމަ، މައްސަލަ އާބިޓްރޭޝަނަށް ހުށަހެޅުމަށް އަމުރުކުރުން ކޯޓުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވެއެވެ. (ޕެރ. 19)

އާބިޓްރޭޝަނުގެ އެއްބަސްވުމަކީ ވަކިން އޮންނަ އެއްބަސްވުމަކަށް ނުވަތަ އެއްބަސްވުމެއްގެ މާއްދާއަކަށް ވެދާނެއެވެ (އާބިޓްރޭޝަނުގެ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާ). ޕްރިންސިޕަލް އޮފް ސެޕަރަބިލިޓީ (30 ވަނަ މާއްދާ) ގެ ދަށުން އާބިޓްރޭޝަނުގެ މާއްދާއަކީ މައުޟޫޢީ އެއްބަސްވުމާ ވަކިން އޮންނަ މިނިވަން އެއްބަސްވުމެކެވެ؛ އެކަކަށް ޢަމަލުނުކުރެވުމަކީ ނުވަތަ ޞައްޙަނުވުމަކީ އަނެކަކަށް އަސަރުކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 21–25، 28)

އެއްބަސްވުން ވެވުނުއިރާއި ދަޢުވާ ކޯޓަށް ހުށަހަޅައި ނިމުނުއިރު ރާއްޖޭގައި އާބިޓްރޭޝަން ސެންޓަރެއް ނުވަތަ އާބިޓްރޭޝަނުގެ މައްސަލަތައް ބަލާނެ ވަސީލަތްތަކެއް ޤާއިމުވެފައި ނެތްނަމަ، އެ އާބިޓްރޭޝަނުގެ އެއްބަސްވުމަކީ ތަންފީޛުކުރެވެން ނެތް އެއްބަސްވުމެކެވެ؛ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވިޔަސް އެ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރެވޭނީ އާބިޓްރޭޝަން ސެންޓަރު ޤާއިމުވެފައިހުރިނަމައެވެ. އާބިޓްރޭޝަނުގެ އެއްބަސްވުމަށް ޢަމަލުނުކުރެވުމަކީ މައުޟޫޢީ އެއްބަސްވުމުގެ އިލްތިޒާމުތަކުން ބަރީޢަވުމަށް ނުވަތަ އިންޞާފު ހޯދުމަށް ކޯޓަށް ދިއުމުގެ މަގު ބަންދުކުރުމަށް ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ އެހެން ގޮތަކަށް އެއްބަސްވެފައި ނުވާނަމަ ދެފަރާތަށްވެސް ޝަރުޢީ ކޯޓަކަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 29–35)

ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ދަށު ކޯޓުގައި އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމާއި ގެއްލުމާ ގުޅުމަށް އިންކާރުކޮށްފައިވާއިރު، އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެފައިނުވާކަމަށް ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަކީ ދަށު ކޯޓުގައި ކުރެވުނު ދަޢުވާގެ ބޭރުން ގޮތް ކަނޑައެޅުމެއް ނޫނެވެ؛ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބަލާނީ ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށެވެ. (ޕެރ. 39–40)

ދަޢުވާއެއް ސާބިތުކޮށްދިނުމުގެ ބުރަ އަބަދުވެސް އުފުލަންޖެހެނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތެވެ؛ ދިފާޢީ ދަފްޢު ސާބިތުކުރުމަކީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑަކީ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތެވެ (balance of probabilities)؛ ކަމެއް ނުވުމަށްވުރެ ވުމަށް ބޮޑަށް ބުރަވެވޭނަމަ ބުރަ އަދާވެއެވެ، ނަމަވެސް ދެގޮތަކީވެސް ހަމަހަމަ ގޮތުން ވެދާނެ ގޮތް ކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ ސާބިތުކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާވެފައެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 46–48)

ޚިދުމަތެއް ދޭން ބޭނުންކުރާ ލައިނެއް ނުވަތަ އާލާތެއްގެ ކެޕޭސިޓީއަކީ، އެ ކެޕޭސިޓީއަށް ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ދެފަރާތް އެއްބަސްވެފައިވާކަމުގެ ދަލީލެއް ނޫނެވެ. އެއްބަސްވުމުގައި ވަކި ސްޕީޑަކަށް ނުވަތަ ފެންވަރަކަށް ޚިދުމަތް ދިނުން ލާޒިމުކޮށްފައި ނުވާއިރު، އަދި ފުރަތަމަ އެ ފެންވަރަކަށް ޚިދުމަތް ދިންކަމުގެ ހެއްކެއް ނެތްއިރު، ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރު ދަށްވީކަމަށް ބުނެ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވިކަން ސާބިތެއް ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 50–53، 64–65، 67)

އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ގެއްލުނު ކަސްޓަމަރުންގެ ބަދަލު ހޯދާނަމަ، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޢަމަލާއި ގެއްލުމާ ދެމެދު ސަބަބީ ގުޅުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން އެކަށީގެންވާ ހެކިން ސާބިތުކޮށްދޭންޖެހޭނެއެވެ. ތިންވަނަ ފަރާތްތަކުގެ ދައުރު ޝާމިލުވާ ޙާލަތުގައި، ގެއްލުން ވީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޢަމަލަކުން ކަމަށާއި ތިންވަނަ ފަރާތްތަކުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ބެލުމުގެ ފުރުޞަތު ހަމަހަމަ ނަމަ ދަޢުވާ ސާބިތެއް ނުވާނެއެވެ. ވާދަވެރިކަމަށް ހުރަސްއަޅާ (anti-competitive) ޢަމަލުތައް ފާޅުނުވެދާނެ ނަމަވެސް، ތުހުމަތުކުރާ ޢަމަލާ ސީދާ ގުޅުވާލެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުށަހަޅަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 57–63، 66)

ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ބައިވެރިއަކަށް ޤާނޫނީ ފިޔަވަޅު އެޅުން މަނާކުރާ މާއްދާއަކީ ބާޠިލު މާއްދާއަކަށް ވާތީ، ނުސީދާ ނުވަތަ ނަތީޖާގެ ގޮތުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ޒިންމާ އުނިކުރާ މާއްދާއެއް އެއްބަސްވުމުގައި އޮތަސް، އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވިކަން ސާބިތުވެއްޖެނަމަ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ހުރަސް ނާޅާނެއެވެ. (ޕެރ. 73)