އަޙްމަދު ފަޔާޟް ޢަލީ ރިޟާ ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތިން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކޮށް، އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް 2 އަހަރުގެ ޖަލު ޙުކުމް ކުރިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- ރިޔާސީ ލޯންޗު 'ފިނިފެންމާ' ގައި 28 ސެޕްޓެމްބަރު 2015 ގައި ހިނގި ގޮވުމުގެ ޙާދިސާއަށްފަހު، އެސަރަޙައްދުގެ ކޮންޓްރޯލް ނަގައި ކުށުގެ ވެށި ރައްކާތެރިކުރުމަށް ފިޔަވަޅު ނާޅައި، އޭނާގެ އަމުރަށް އެހެން ދެމީހަކު ލޯންޗުން ހެކި ކަމުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ ތަކެތި ނަގައިގެން ގެންދިޔަކަމަށް ބުނެ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ މައްޗަށް 530 (ހ) (2) ގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރިއެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ކުށުގެ ވެށި ރައްކާތެރިކުރުމަށް ފިޔަވަޅު ނާޅައި، ވެށިން ތަކެތި ނެގުމަށް އެހެން މީހުންނަށް އަމުރުކުރުމަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 530 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ގެ ދަށުން ޢަދުލު އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ކުށެއްގެ ގޮތުގައި ސާބިތުވޭތޯ؛ އަދި ހެކި ވަޒަންކުރުމާއި ދިފާޢީ ހެކިން ހާޒިރުނުކުރުމާއި އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކޮށްފައިވޭތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ 530 (ހ) (2) ގެ ކޮން ޢަމަލެއް ކުރިކަން ބަޔާން ނުކުރާ ކަމާއި، އެހެން ސިފައިންވެސް އަމުރު ހިންގިކަމުގެ ހެކިބަހަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރި ކަމާއި (2011/SC-A/34)، އަދަބުގައި 1104 (ރ) (3)، 1108 (ށ) އަދި 1109 އަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރި ކަމާއި، ދިފާޢީ ހެކިން ހާޒިރުނުކުރީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 (އ) އާއި 2011/SC-A/36 އާ ޚިލާފަށް ކަމެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި 530 (ހ) (2) ގެ ޢަމަލެއް އޭނާ ކުރިކަމެއް ނުވަތަ އަމުރުކުރިކަމެއް ހެކިވެރިއަކު ނުބުނާތީ ކުށް ސާބިތުނުވާކަމަށާއި، އަދަބުގައި 1108 (ށ) އާއި 1109 އަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނުވާކަމަށް ފާހަގަކުރިއެވެ. ފަނޑިޔާރު ނިޔާޒުގެ ރައުޔުގައި ކުށުގެ ޢަމަލު ފުރިހަމަވަނީ އަމިއްލައަށް ކުރުމުން ކަމުން އެއީ އެ މާއްދާގެ ދަށުން ކުރެވިދާނެ ދަޢުވާއެއް ނޫންކަމަށެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 230/Cr-C/2016
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތާބެހޭ ބައި) ބާޠިލު
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 530 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޢަމަލެއް ކުށަކަށް ވަނީ މީހަކު ހައްޔަރުކުރުމަށް، ދަޢުވާ އުފުލުމަށް ނުވަތަ ދިފާޢެއް ހުށަހެޅުމަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ނުވަތަ އެއިން ކަމެއް ހުއްޓުވުމުގެ މަޤްޞަދުގައި އެނގިހުރެ އެ ޢަމަލު ކުރުމުންނެވެ. 530 (ހ) (2) ގައިވާ މާއްދީ ހެކި ނެތިކޮށްލުން، ބަދަލުކުރުން، ފޮރުވުން، ފާހަގަނުވާގޮތް ހެދުން، ދޮގު ހެކި ބެހެއްޓުން ނުވަތަ ދޮގު މަޢުލޫމާތު ދިނުން ފަދަ ޢަމަލެއް ކުރިކަމަށް ހެކިވެރިއަކު ނުބުނާނަމަ، ކުށް ޝައްކެއް ނެތް މިންވަރަށް ސާބިތެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 3.3)
ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ޤާނޫނީ ޤަރީނާ (presumption of law) ފިޔަވައި ވަކި ހެކިތަކަކަށް ބުރަވުން ފަނޑިޔާރުންގެ މައްޗަށް ލާޒިމެއް ނޫނެވެ؛ ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ދަލީލުތަކުގެ މައްޗަށް ޔަޤީނާ ގާތްކުރާ މިންވަރަށް އިޤްތިނާޢުވެގެން މެނުވީ ކުށް ސާބިތުވިކަމަށް ޙުކުމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ (2011/SC-A/34). އެއްވެސް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތަކުން އަމުރުކުރީ ކާކުކަން ބުނުމަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަކީ މި އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 3.4)
ކުށުގެ ކުރިން ޤާނޫނަށް ޙުރުމަތްތެރިވި މީހަކަށް ލުއިކޮށްދިނުމުގެ 1104 (ރ) (3) ގެ ދަށުން ލުޔެއް ނުލިބޭނީ ކުރީގެ ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ހުރިނަމައެވެ؛ ނަމަވެސް އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ހުއްދަ ދިފާޢުގެ ޙާލަތެއް ފުރިހަމަވުމާ ކައިރިވެފައިވާނަމަ 1108 (ށ) ގެ ދަށުން 2 ދަރަޖަ ދަށްކުރެވޭނެކަމާއި، ފުރިހަމަނުވާ މަޢާފު ލިބެނިވި ދިފާޢެއްގެ ސަބަބުން 1109 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އަދަބު ދަށްކުރަންޖެހޭނެކަމަށް ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 3.5)
ފަނޑިޔާރަށް ހެކިބަސް ވަޒަންކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވީނަމަވެސް ދިފާޢުވާ ފަރާތުން އަޑުއަހަން އެދޭ ހެކިބަސް އަޑުނާހައި ނިންމުމަކީ ދިފާޢުވުމުގެ ޙައްޤަށް ބުރޫއަރާ ކަމެކެވެ (2011/SC-A/36). ނަމަވެސް ހެކިން ހުށަހެޅި ބޭނުމާއި ހާޒިރުކުރަން ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތު ފުރިހަމަނުކުރުމާއި، ދިފާޢުވާ ފަރާތުން ބައެއް ހެކިން ހާޒިރުކުރަން ބޭނުން ނޫންކަމަށް ބުނުން ފަދަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކަށް ހެކިން ހާޒިރުނުކުރުމަކީ އެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 3.6)
(ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒުގެ ރައުޔު) 530 (ހ) (2) ގައިވާ ހަ ޢަމަލުގެ ކުށުގެ ޢަމަލު (actus reus) ފުރިހަމަވަނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އަމިއްލައަށް އެ ޢަމަލެއް ކުރުމުންނެވެ؛ އެހެން މީހަކަށް އެހީތެރިވުމާއި، މަގުފަހިކޮށްދިނުމާއި، ހިތްވަރުދިނުމާއި ނުވަތަ އެހެން މީހަކު ލައްވާ ކުރުވުމަކީ އެ ނަންބަރުގެ ދަށަށް ވަންނަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ދަޢުވާގެ ޞީޣާގައި އެ ނަންބަރުގައިވާ އެއްވެސް ޢަމަލެއް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކުރިކަމަށް ނުބުނާނަމަ އެއީ އެ މާއްދާގެ ދަށުން ކުރެވިދާނެ ދަޢުވާއެއް ނޫނެވެ. (ދެވަނަ ރައުޔު، ހ)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 530 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1104 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ރ) (3)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1108 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1109 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- 2011/SC-A/34
- 2011/SC-A/36
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޙަސަން ޢަލީ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.