އަޙްމަދު ތިހާމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތިން މީހުންގެ މައްޗަށް 530 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ގެ ދަށުން ކުށް ސާބިތުކޮށް، އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް 4 މަހާއި 24 ދުވަހަށް ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- 28 ސެޕްޓެމްބަރު 2015 ގައި ރިޔާސީ ލޯންޗު "ފިނިފެންމާ" ގައި އެއްޗެއް ގޮވުމުން، އީ.އޯ.ޑީ ޓީމުގެ ފަސްޓް ލެފްޓިނެންޓެއް ކަމަށްވާ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ކާނަލް އަޙްމަދު ފަޔާޟް ޢަލީ ރިޟާގެ އެންގުމަށް ލޯންޗަށް އަރައި، ވަސީލަތްތައް ބޭނުންނުކޮށް ކުށުގެ ވެށިން ސާމްޕަލް ނަގައި ޓެސްޓުކުރުމަށް ހުޅުލެއަށް ގެންދިޔަކަމަށް ބުނެ ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ރިޔާސީ ލޯންޗުގައި ގޮވުމަކާ ގުޅިގެން، އީ.އޯ.ޑީ ޓީމުގެ ސިފައިންގެ މީހަކު ތަޙްޤީޤީ އިދާރާއަކާ ނުގުޅައި ކުށުގެ ވެށިން ސާމްޕަލް ނަގައި ގެންދިއުމަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 530 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ގެ ދަށުން ޢަދުލު އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ކުށް ކަމަށް ސާބިތުވޭތޯއާއި، ދަޢުވާގެ ސީޣާ، ފަނޑިޔާރުގެ އިސްނެގުމުން ހެކިން ހާޟިރުކުރުން، ހެކި ވަޒަންކުރުމާއި ސުޕީރިއަރ އޯޑަރގެ ދިފާޢު.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ 530 (ހ)(2) ގެ ކޮން ޢަމަލެއްކަން ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާކަމަށާއި، ފަނޑިޔާރުގެ އިސްނެގުމަށް ހެކިން ހާޟިރުކުރުމަކީ 2011/SC-A/34 އާ ޚިލާފުކަމަށާއި، ޚަބީރުގެ ހެކިބަހަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރާކަމަށާއި، ހެކި ވަޒަންކުރުން 51 (އ) އާއި 2011/SC-A/36 އާ ޚިލާފުކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- އަޣުލަބިއްޔަތުން ކަނޑައެޅީ ސާމްޕަލް ކުށުގެ ވެށިން ގެންދިއުމަކީ ހެކި ބަދަލުކުރުންކަމާއި، ދަޢުވާގެ ތަފްޞީލު ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ސާފުކޮށްދީފައިވާކަމާއި، ފަނޑިޔާރުގެ އިސްނެގުމުން ހެކިން ހާޟިރުކުރުން ހުއްދަކަމާއި، ސުޕީރިއަރ އޯޑަރގެ ދިފާޢު ބަޔާންކޮށްދެވިފައި ނުވާކަމެވެ. ޚިލާފު ރައުޔުގައި (ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ) ވެރިންގެ އަމުރަށް، ލިޔެވިފައިވާ އުޞޫލަކާ ޚިލާފުނުވާގޮތަށް ޢަމަލުކުރި ސިފައިންގެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ މަޤްޞަދު ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތު ނުވާތީ (ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 15، 24 ވަނަ މާއްދާ، ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 8، 16 ވަނަ މާއްދާ، 2016/HC-A/568) ކުށް ސާބިތުކުރި ބައި ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ކަމަށް ދެކެވުނެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 230/Cr-C/2016
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައިއަޣުލަބިއްޔަތުން އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 530 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) ގައި ހަ ވަކި ޢަމަލެއް (ނެތިކޮށްލުން، ބަދަލުކުރުން، ފޮރުވުން، ފާހަގަނުވާނޭ ގޮތް ހެދުން، ދޮގު ހެކި ބެހެއްޓުން، ދޮގު މަޢުލޫމާތު ދިނުން) ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، މައްސަލައަކާ ގުޅުންހުރި މާއްދީ ހެކި ކުށުގެ ވެށިން ނަގައިގެން ގެންދިއުމަކީ، އެ ހެކި އޮތްގޮތް ނުވަތަ އޮތްތަން ބަދަލުކުރުމުގެ ތެރެއަށް ވަންނަ ޢަމަލެކެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު، 3.1)
ޤާނޫނެއްގައި ކުށަކަށް ޚާއްޞަ ނަމެއް ނުވަތަ ޢިބާރާތެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާނަމަ ދަޢުވާގައި ކުށް ބަޔާންކުރުމުގެ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ އެ ޢިބާރާތް ބޭނުންކުރުމެވެ. ނަމަވެސް ދަޢުވާގައި ކުށް ނުވަތަ ތަފްޞީލު ބަޔާންކުރުމުގައި ކުށެއް (mistake) އޮތުމަކީ ނުވަތަ އެއްޗެއް ނުހިމެނުމަކީ، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ދަޢުވާ އޮޅިދާނެ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، ދަޢުވާއަށް އަސަރުކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައިވެސް ބަލައިގަނެފައިވާ އުޞޫލު) (އަޣުލަބިއްޔަތު، 3.1)
ޖިނާއީ މައްސަލަ ބަލާ ނިޒާމަކީ އިއްތިހާމީ އަދި ތަޙްޤީޤީ ނިޒާމުގެ ސިފަތައް ހިމެނޭ މައްސުނި ނިޒާމެއް ކަމުން، ޢަދުލުއިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ވަކި ހެއްކެއް ހާޟިރުކުރަންޖެހޭ ކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމަ، އޭނާގެ އިސްނެގުމުން ހެކިން ހާޟިރުކުރުމަކީ ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރެކެވެ؛ އެއީ 2011/SC-A/34 އާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު، 3.2)
ލިޔެވިފައިވާ ޕްރޮސީޖަރެއް ނެތް ޙާލަތުގައިވެސް، ފަންނީ މަސައްކަތެއް ކުރާ މީހެއްގެ ކިބައިން ފެނިގެންދާންޖެހޭ އެންމެ ދަށް މިންގަނޑަކީ، އެ ދާއިރާއިން ހުނަރު ލިބިފައިވާ އާދައިގެ މީހެއްގެ ކިބައިން ފެންނާނެ ރިޢާޔަތްތެރިކަމާއި ލަޔާޤަތްތެރިކަމެވެ (އެ ފަންނުގެ އެންމެ ކުޅަދާނަ މާހިރެއްގެ މިންގަނޑު ނޫން). (އަޣުލަބިއްޔަތު، 3.3)
ވެރިންގެ އަމުރަށް ޢަމަލުކުރިކަމަށް ބުނެ ނަގާ ސުޕީރިއަރ އޯޑަރގެ ދިފާޢު ފުރިހަމައަށް ޝަރީޢަތަށް ބަޔާންކޮށްދިނުމަކީ އެ ދިފާޢު ނަގާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. އެ ދިފާޢު އެކަށީގެންވާ ގޮތުގައި ބަޔާންނުކޮށްފިނަމަ، ދަށުކޯޓުން ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު، 3.3)
ދައުލަތުގެ ހެކި ތަޢުނުކުރުމާއި ޝަރީޢަތުގެ އިސްނެގުމުން ހާޟިރުކުރި ޚަބީރާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާނަމަ، އަދި އިޢުތިރާޟް ނުކުރެވި ކުރެވުނު ލީޑިންގ ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބުތައް އުނިކޮށްވެސް ހެކި ވަޒަންކުރުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު ނުވާނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) އާ ޚިލާފުވެފައި ނުވެއެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު، 3.4)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 530 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 15 ވަނަ މާއްދާ އަދި 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1002، 1104 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ (3)، 1108 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 1109 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު) ގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އާއި (ނ)، އަދި 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- 2011/SC-A/34
- 2011/SC-A/36
- 2016/HC-A/568
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.