ޢަލީ ޙަމީދު މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން (241/Cr-C/2018) ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ކުށް ޖިނާޔަތުގެ 4 ވަނަ ދަރަޖައިން ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި 1 އަހަރާއި 7 މަހާއި 6 ދުވަހުގެ ޖަލު ޙުކުމަކާއެކު، ދީނީ ނަޞޭހަތާއި ވަކީލުކަމުގެ ހުއްދަތައް ބާޠިލުކުރިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- ރިޝްވަތާއި ފަނޑިޔާރުންގެ މަސައްކަތަށް ނުފޫޒުފޯރުވުމުގެ ތުހުމަތެއްގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޢިމާރާތުގެ ތެރެއިން ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދިޔައިރު، ފުލުހުން އެދުމުން މޯބައިލް ފޯނު ހަވާލުނުކުރުމާއި ޢިމާރާތުގައި ހޯދިއިރު ފޯނު ނުފެނުމުން، ހެކި ނައްތާލުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ކަމަށް ބުނެ ދަޢުވާ ކުރިއެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ފުލުހުން އެދުމުން މޯބައިލް ފޯނު ހަވާލުނުކުރުމުގެ މައްޗަށް ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 530 (ހ) (2) ގެ ދަށުން ޢަދުލު އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ކުށް ސާބިތުވެފައިވަނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށްތޯ؛ ދަޢުވާ ފޯމުގައި ސޮއިކުރުމާއި، ހެކި ރައްކާތެރިކުރުމާއި، 118 ވަނަ މާއްދާގެ މުއްދަތާއި، ވަކީލެއްގެ ޙައްޤާއި ދިފާޢުގެ ފުރުޞަތާއި، 1007 ވަނަ މާއްދާގެ އަމުރު ޞައްޙަތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން 9 ނުކުތާ ހުށަހެޅިއެވެ: ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 9 އާއި 12 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ތަޙްޤީޤާއި ބަންދު، ހެކިބަސް ނެގުމުގައި 147 އާއި 149 އާ ޚިލާފުވުން، ދަޢުވާ ފޯމު 81 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުވުން، 118 ވަނަ މާއްދާގެ މުއްދަތު ނުދިނުން، ވަކީލާއި ދިފާޢުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުން، ކުށުގެ އުންޞުރުތައް ސާބިތުނުވުން، 1006 އާއި 1007 އާ ޚިލާފުވުން.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ދަޢުވާ ފޯމާއި ހެކިވެރިން ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ނުކުތާތައް ބަލައިނުގަނެވުނު ނަމަވެސް، 118 ވަނަ މާއްދާގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުނުވުމާއި، ވަކީލާއި ދިފާޢުގެ އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތު ނުލިބުމާއި، ސިއްރު ހެކިންގެ ނަޒާހަތްތެރިކަން ނުބެލުމާއި، ފޯނު ހަވާލުނުކުރުން އެކަނި ހެކި ނައްތާލި ކަމުގެ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް ހެއްކަކަށް ނުވުމާއި، 1007 ގެ އަމުރު އަދަބެއްގެ ގޮތުގައި ނުބެލެވުމުން ޙުކުމް ބާޠިލުކުރިއެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 241/Cr-C/2018
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު (ކުށް ސާބިތުކުރުމާއި، ޖަލު އަދަބާއި، ހުއްދަތައް ބާޠިލުކުރި އަމުރު)
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 81 ވަނަ މާއްދާގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުވަނީ ދަޢުވާ ފޯމުގައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތެއް ސޮއިކުރާނަމަ، އެކަން ކުރަނީ ޕީޖީގެ ހުއްދައާއެކުކަން ކަށަވަރުކުރުމުންނެވެ (ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/182)؛ ސޮއިކުރާ ފަރާތްތައް ކަނޑައަޅައި ސާކިއުލަރަކުން ކޯޓުތަކަށް އަންގާފައިވާނަމަ އެ ފޯމު 81 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 3.2)
ފަނޑިޔާރަކު އޭނާގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި ދިން ރައުޔަކާ، އަމުރަކާ ނުވަތަ ޙުކުމަކާ ގުޅިގެން، އިސްތިއުނާފާއި ސުލޫކީ ފިޔަވަޅުގެ އުޞޫލުތަކުން ބޭރުން އެއްވެސް ފަރާތެއްގައި ޖަވާބުދާރީއެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ (ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާ). (ޕެރ. 3.3)
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 147 (ހ) ގެ ދަށުން ހެކިބަސް ނަގަންވާނީ ހުޅުވާލެވިފައިވާ ޝަރީޢަތެއްގައި ހުވައިގެ މަތީގައި ނަމަވެސް، 149 ވަނަ މާއްދާއާއި ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގައިވާ ޙާލަތްތަކުގައި ހެކިވެރިން ރައްކާތެރިކުރެވޭ ގޮތަކަށް ހެކިބަސް ނެގުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ އެ ގޮތަށް ހެކިބަސް ނެގުމަށް ޝަރީޢަތް ފެށުމުގެ ކުރިން އެދި، ކޯޓުން އަމުރު ނެރެފައިވާނަމަ 147 އާއި 149 އާ ޚިލާފެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 3.4)
ސިއްރު ހެކިބަސް ނެގުމަކީ ޖާއިޒު ކަމެއް ނަމަވެސް، އެ ނެގޭނީ ވަރަށް އިސްތިސްނާ ޙާލަތްތަކެއްގައި، ބޮޑެތި ޖިނާއީ ކުށްތަކުގައި، އެ ހެކިބަސް ނެތި ޢަދުލު ޤާއިމުނުކުރެވޭ ހިނދު އަދި ހެކިވެރިޔާއަށް ގެއްލުމުގެ ފާޅު އިޙްތިމާލެއް އޮތްނަމައެވެ (ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/163)؛ ސިއްރު ހެކިންގެ ނަޒާހަތްތެރިކަން ފަނޑިޔާރު އަމިއްލަ އިސްނަގައިގެން ކަށަވަރުކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.5)
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 118 (ހ) ގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތައް ޝަރީޢަތް ފެށުމުގެ 30 ދުވަހުގެ ކުރިން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ؛ 140 (ނ) ގެ 30 ދުވަހުގެ މުއްދަތު އިބްތިދާއީ އަޑުއެހުމުން ނުވަތަ ލިޔެކިޔުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ލިބުމުން ގުނިދާނެއެވެ (ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/181، 182)؛ ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ ހުށަހެޅުންތަކަށް ގޮތް ނިންމަނީ ޝަރީޢަތުގެ ފުރަތަމަ އަޑުއެހުމުގައިނަމަ 118 (ހ) ގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 3.6)
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 (ށ)، 51 (ބ) އާއި (ޅ) އަދި 53 (ހ) ގެ ދަށުން ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދައި ދެމެހެއްޓުމުގެ ފުރުޞަތު އެކަށީގެންވާ ވަގުތާއެކު ޝަރީޢަތުން ފަހިކޮށްދޭން ޖެހޭނެއެވެ؛ ބަލިކަމުގެ ސަބަބުން އަޑުއެހުން ފަސްކުރަން އެދުމާއި، ވަކީލުން މުވައްކިލާ ބައްދަލުކުރުމަށް ފުރުޞަތަށް އެދުމާއި، ޚުލާޞާ ބަޔާނަށް ތައްޔާރުވުމަށް ފުރުޞަތަށް އެދުން ރައްދުކޮށް، ރޭގަނޑު އަޑުއެހުންތައް ބާއްވައި، ވަކީލަކު ނެތި ހެކިބަސް ނަގައި، ދިފާޢީ ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނުނަގައި ޙުކުމްކުރުމަކީ ދިފާޢަށް އެކަށީގެންވާ ވަސީލަތާއި ފުރުޞަތު ލިބިދިނުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 3.7)
އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ޔަޤީނާ ގާތްކުރާ މިންވަރަށް އިޤްތިނާޢުނުވާނަމަ ކުށް ސާބިތު ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ފޯނެއް ގެންގުޅުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ކުށެއް ނޫނެވެ؛ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 24 ވަނަ މާއްދާއާއި، އަމިއްލަ ނަފްސާ ދެކޮޅަށް ހެކި ދެއްކުމަށް މަޖުބޫރު ނުކުރެވޭނެ އަސާސަށް ބަލާއިރު، ފޯނެއް ހަވާލުނުކުރެވުން އެކަނި 530 (ހ) (2) ގެ ކުށެއް ނޫނެވެ؛ ކޮން ފޯނެއް، އޭގައި ހެކި ހުރިކަމުގެ ސަބަބާއި، 530 (ހ) (2) ގެ ކޮން ޢަމަލެއްކަން ސާބިތުނުކޮށް ކުށް ސާބިތު ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.8، 3.9)
ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1007 (ށ) ގެ ދަށުން ކުރާ އަމުރަކީ އަދަބެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ އަމުރަކަށް ވާންޖެހޭއިރު، އެ އަމުރުގެ މަޤްޞަދާއި ސަބަބު ޝަރީޢަތުން ފާހަގަކުރަން ޖެހޭނެއެވެ؛ ސާބިތުވި ކުށާ ގުޅުމެއް ނެތް ގޮތަށް ދީނީ ނަޞޭހަތާއި ވަކީލުކަމުގެ ހުއްދަތައް ބާޠިލުކުރުމަކީ ޞައްޙަ އަމުރެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 3.10)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 24 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)، (ބ)، (ޅ) އާއި (ކ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 530 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 2 އާއި (ށ)، 1002 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 1007 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 81، 118 (ހ)، 119، 140 (ނ)، 147 (ހ)، 149 (ހ) އާއި (ށ) ވަނަ މާއްދާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2008 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ޤާނޫނު) ގެ 17 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/76 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު)
- ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ނަންބަރު R/2017/3IPGB/C-196 (02 ޖުލައި 2017) ސާކިއުލަރ
- ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/182
- ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/181، 182
- ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/163
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ޢަލީ ސަމީރު، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ޙަސަން ޢަލީ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.