ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2016/HC-A/568ހައިކޯޓު · 30 ޖުލައި 2018 · ދައުލަތުގެ އިދާރާއެއް ހިމެނޭ އިދާރީ ޠަބީޢަތުގެ ދަޢުވާ

ޢަލީ ޝިޔާން ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނެޝަނަލް ސިކިއުރިޓީ

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
2 ޙުކުމެއްގައި ޙަވާލާދީފައިޙުކުމުގެ ހާލަތު
ހައިކޯޓު · 30 ޖުލައި 2018ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1078/Cv-C/2015ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ފުލުހުންގެ ތަޙްޤީޤުގެ ބަޔާންތަކާއި ރިޕޯޓުން ތުހުމަތު ސާބިތުވާތީ، ވަކިކުރީ ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ 31 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ނޫންކަމަށާއި ވަޒީފާއާއި މުސާރަ އަނބުރާ ދިނުމަށް އަންގާނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގައި ލާންސް ކޯޕްރަލްގެ ވަޒީފާގައި ހުރި ފަރާތެއް، ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލެއްގެ ތުހުމަތާ ގުޅިގެން 19 ޖެނުއަރީ 2015 ގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުން، ވަޒީފާ އަނބުރާ ހޯދުމަށާއި ވަކިކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން މީހަކު ވަކިކުރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑަކީ ކޮބައިތޯއާއި، ސިފައިންގެ ޤަވާޢިދުތައް ފަރާތާ ޙިއްޞާނުކޮށް ނިންމުމާއި، ވަކީލެއްގެ ހާޒިރުގައި ބަޔާން ދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ އަސްކަރީ ތަޙްޤީޤު ފުރިހަމަކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޝަރުޢީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯއާއި، ސަސްޕެންޝަނުގެ މުއްދަތުގެ މުސާރަ ލިބެންޖެހޭތޯއާއި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-C/35 ގެ އުޞޫލު ސިފައިންގެ ވަޒީފާއަށް ތަޠްބީޤުވޭތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޝަރީޢަތަށް ހުށަނާޅާ ޙިއްޞާނުކުރި ހެކި ބޭނުންކުރިކަމަށާއި، ސަސްޕެންޝަނުގެ މުއްދަތުގެ މުސާރައަށް އެދުމާމެދު ގޮތެއް ނުނިންމާކަމަށާއި، ވަކީލެއްގެ ހާޒިރުގައި ބަޔާން ދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ތަޙްޤީޤު ފުރިހަމަކުރިކަމަށާއި، 2012/SC-C/35 ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ނިންމިކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ޤަވާޢިދުތައް ސިފައިންނަށް ޢާއްމުކުރެވިފައިވާތީއާއި ޙުކުމް ބިނާވެފައިވަނީ ފުލުހުންގެ ތަޙްޤީޤު ރިޕޯޓަށް ކަމުން ހެކިތަކަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ގެއްލިފައެއް ނުވެއެވެ. ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ ދަށުން ސަސްޕެންޝަނުގެ މުއްދަތަށް މުސާރަ ނުލިބެއެވެ. ސިފައިންގެ ވަޒީފާއަށް ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއް ހިނގާ ކަމުން 2012/SC-C/35 ތަޠްބީޤު ނުވެއެވެ. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި ބަލަންޖެހޭނީ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތުގެ މިންގަނޑެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސިވިލް ކޯޓު 1078/Cv-C/2015
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދުތަކަކީ ސިފައިންގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތްތަކަށް ފެންނާނެހެން ނޯޓިސް ބޯޑުގައި ބަހައްޓައިގެން ޢާއްމުކުރެވިފައިވާ ޤަވާޢިދުތަކެއްކަމުން، އެ ޤަވާޢިދުތައް ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން ޙިއްޞާކުރުމަކާ ނުލައި މައްސަލަ ނިންމުމަކީ، މައްސަލައާ ގުޅިގެން ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅޭ ހެއްކާއި ޤަރީނާއަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދިނުމަކާ ނުލައި ޙުކުމްކުރީކަމަށް ބެލެވޭނެ ޝަރުޢީ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 3 (ށ))

ދަށުކޯޓުން ތުހުމަތުކުރެވުނު ޢަމަލު މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ ފަރާތާ ޙިއްޞާނުކުރެވޭ ލިޔުމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ނޫންނަމަ، ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިނުވާ ހެއްކާ ޤަރީނާ ބޭނުންކޮށްގެން، ނުވަތަ ޚަޞްމުންނަށް ހެއްކާއި ޤަރީނާއަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދީފައިނުވާ ޤަރީނާ ބޭނުންކޮށްގެން ޙުކުމްކުރީކަމަށް ބަލާނެ ޝަރުޢީ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 3 (ށ))

ސިފައިންގެ މީހަކު ސަސްޕެންޑުކޮށްފިނަމަ، ސަސްޕެންޝަނުގެ މުއްދަތުގައި އެމީހަކަށް މުސާރައާއި ޢިނާޔަތެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އަދި ސަސްޕެންޑުކޮށްފައިވާ މީހާ ސިފައިންގެ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް މިނިސްޓަރު ނިންމަވައިފިނަމަ، ސަސްޕެންޝަނުގެ މުއްދަތުގައި ލިބެންވާ މުސާރައާއި، އެލަވަންސް އަދި ޢިނާޔަތެއް ނުލިބޭނެ ކަމުން، ސަސްޕެންޝަނުގެ މުއްދަތުގެ މުސާރައާއި އެލަވަންސް އާއި ޢިނާޔަތް ލިބިދިނުމަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވަނީ ރަނގަޅަށް ނޫންކަމަށް ބެލެވެން ނެތެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

ޤާނޫނުއަސާސީގެ އަސާސީ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަމުގެ ބާބުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮންމެ ޙައްޤަކީ ނުވަތަ މިނިވަންކަމަކީ، އެއްވެސް ޙައްދެއްނެތި މުޠްލަޤަށް ލިބި، ކަށަވަރު ކޮށްދީފައިވާ ޙައްޤުތަކެއް ނޫނެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީއާ ތަޢާރުޟުނުވާ ގޮތެއްގެ މަތިން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކުން، ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙައްޤެއް ނުވަތަ މިނިވަންކަމެއްގެ ބަޔެއް ހިފެހެއްޓިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ރ))

ސިފައިންގެ ވަޒީފާއަކީ، ޗެއިން އޮފް ކޮމާންޑް އަށް ތަބާވެ އެ އަސާސްގެ ދަށުން މަސައްކަތްކުރަންޖެހޭ، ދައުލަތުގެ އެހެން ވަޒީފާތަކާ ޚިލާފަށް އެމީހުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތަކާއި ވާޖިބުތަކާއި އުފުލަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ތަފާތު ބައެއްކަމުން، ސިފައިންގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް ޚާއްޞަ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކެއް ސިފައިންގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދުތަކުގައި ކަނޑައެޅިފައިވެއެވެ. ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދަކީ ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރަންޖެހޭ އެއްޗެއްކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ސިފައިންގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދުތަކަކީ ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކޮށް ގެޒެޓްކުރެވޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެކަން އެގޮތަށް ކަނޑައަޅާފައި އޮތުމުގެ ބޭނުމަކީ، ސިފައިން އެމައްޗަށް ތަބާވެ ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުޞޫލުތަކީ، މުޖުތަމަޢުގެ ޢާންމު ކޮންމެ ފަރުދަކަށް އެނގުން ލާޒިމްނުވާ، ދައުލަތުގެ އިސްތިޤްލާލާއި ސިޔާދަތު ހިމެނޭ ސިއްރުތައް ރައްކާތެރިކުރުމެވެ. (ޕެރ. 3 (ރ))

އަސްކަރީ ތަޙްޤީޤެއްގައި ތަޙްޤީޤަށް ޖަވާބުދާރީވުމަށް ދިން ފުރުޞަތުގައި، ވަކީލެއްގެ ހާޒިރުގައި ނޫނީ ބަޔާން ނުދޭނެކަމަށް ބުނެ ބަޔާންދޭން އިންކާރުކުރުމާ ގުޅިގެން، މިލިޓަރީ ޕޮލިހުގެ ފަރާތުން އެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކާ ނުލައި ތަޙްޤީޤު ފުރިހަމަކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފަށްކަމުގައި ބެލެވެން ނެތެވެ. (ޕެރ. 3 (ރ))

ވަޒީފާ އަދާކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ވަޒީފާއާ ގުޅިގެން ބަޔަކުގެ މައްޗަށް ތަޠްބީޤުކުރެވޭނެ ވަކި ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއް އޮތްނަމަ، އެބަޔެއްގެ މައްޗަށް ތަޠްބީޤުކޮށް ޢަމަލުކުރެވޭނީ އެ ޤާނޫނެވެ. އެފަދަ ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/SC-C/35 ޤަޟިއްޔާގައި އެކޯޓުން ޤާއިމުކުރައްވާފައިވާ އުޞޫލުތަކާއި މަބްދައުތައް ތަޠްބީޤް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ބ))

ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި މީހަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާ ޙާލަތްތަކުގައި ބަލަންޖެހޭނީ މަދަނީ އަދި އިދާރީ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމަށްޓަކައި ސާބިތުވާން އޮންނަ މިންގަނޑު ކަމަށްވާ، ހުށަހެޅިފައިވާ ހެއްކާއި ޤަރީނާތައް ވަޒަންކުރުމަށްފަހު ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތެއްގެ (Balance of Probabilities) މައްޗަށް ބިނާކޮށް އެ ފިޔަވަޅު އެޅުމެވެ. ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި މުވައްޒަފަކާމެދު އިދާރީގޮތުން ފިޔަވަޅެއް އަޅާއިރު، ތުހުމަތުކުރެވޭ ޖިނާއީ ކުށުގެ ޢަމަލު ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިންގަނޑުން ސާބިތުވުން ކޮންމެހެން ލާޒިމެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ޅ))

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 2 ވަނަ ބާބު (އަސާސީ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު)
  • ޤަވާޢިދު ނަންބަރު MNDF-SR101 (ސިފައިންގެ ޢާންމު ޤަވާޢިދު)
  • ޤަވާޢިދު ނަންބަރު MNDF-SR102 (ސިފައިންގެ ކޯޑް އޮފް އެތިކްސް)
  • ޤަވާޢިދު ނަންބަރު MNDF-SR105 (ސިފައިންގެ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤަވާޢިދު) ގެ 7 ވަނަ ބާބުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
  • ޤަވާޢިދު ނަންބަރު MNDF-SR109 (ސިފައިންކުރާ ކުށްތަކަށް އިދާރީ އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު)
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/SC-C/35 ޤަޟިއްޔާ
  • ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/44 ޤަޟިއްޔާ
  • ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/HC-A/124 ޤަޟިއްޔާ
  • ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/142 ޤަޟިއްޔާ

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ