ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2016/HC-A-02/01ހައިކޯޓު · 21 ނޮވެމްބަރު 2018 · އިދާރީ ފިޔަވަޅުތަކާ ބެހޭ

ޒުންނަވާރު ސަލީމް ވ. އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައިޚިލާފު ރައުޔެއް
ހައިކޯޓު · 21 ނޮވެމްބަރު 2018ދަށު ކޯޓު: ސުޕްރީމް ކޯޓު 2015/SC-A/05ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން (C/2013-1790/Cv) ހުއްދައާއި ވެލިޑޭޝަން ބާޠިލުކުރީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަން ސާބިތުނުވާތީ ދަޢުވާގައި އެދުނު ކަންކަން ކަނޑައަޅައި ނުދެވޭނެކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ. ހައިކޯޓުގެ 2014/HC-A/161 ގައި މައްސަލަ ކުރިއަށް ނުގެންދާން ނިންމި ނިންމުން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބާޠިލުކޮށް މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބެލުމަށް ހައިކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނުން ތަޙްޤީޤުކުރި މައްސަލައެއްގައި، އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް މޯލްޑިވްސް ކޮލިފިކޭޝަން އޮތޯރިޓީއަށް ހުށަހަޅައި އެކްރެޑިޓްކުރި ބެޗްލަރ އޮފް ލޯ ސެޓްފިކެޓާއި އޯލެވެލް/އޭލެވެލް ސެޓްފިކެޓްތަކަކީ ފޯޖް ސެޓްފިކެޓްތަކެއްކަމަށް ފާހަގަކޮށް، ޤާނޫނީ ވަކީލުކަމުގެ ހުއްދަ ބާޠިލުކުރުމަށް އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށާއި ވެލިޑޭޝަން ބާޠިލުކުރުމަށް އޮތޯރިޓީއަށް އެންގުމުން، އެ ދެ މުއައްސަސާއިން ހުއްދައާއި ވެލިޑޭޝަން ބާޠިލުކުރިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނަށް ޞައްޙަ ނޫން (ފޯޖް) ތަޢުލީމީ ސެޓްފިކެޓްތަކުގެ މައްސަލަ ތަޙްޤީޤުކޮށް، އެކަމުގެ މައްޗަށް ޤާނޫނީ ވަކީލުކަމުގެ ހުއްދަ އާއި ސެޓްފިކެޓްގެ ވެލިޑޭޝަން ބާޠިލުކުރުމަށް އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހާއި މޯލްޑިވްސް ކޮލިފިކޭޝަން އޮތޯރިޓީއަށް އެންގުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވޭތޯ، އަދި އެ ދެ މުއައްސަސާއިން އެޅި އިދާރީ ފިޔަވަޅުތައް ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ. (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/SC-A/05 ޙުކުމުން ހައިކޯޓަށް އަލުން ބެލުމަށް ތަޙްވީލުކުރި މައްސަލައެއް.)
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ފޯޖް ސެޓްފިކެޓްގެ މައްސަލައަކީ ކޮމިޝަނުގެ މެންޑޭޓުން ބޭރުގެ ކަމެއްކަމަށާއި، ވެލިޑޭޝަން ބާޠިލުކުރުމުގެ ކުރިން ހުއްދަ ބާޠިލުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 އާއި 20 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތްތަކުގެ ވާހަކަ ތަފްޞީލުކޮށް ޙުކުމުގައި ނެތެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
އަޣްލަބިއްޔަތުން ދެކުނީ ފޯޖް ސެޓްފިކެޓްގެ ކަންތައް ކޮރަޕްޝަންގެ މަފްހޫމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭތީ ކޮމިޝަނުގެ އެންގުން ބާރުގެ ބޭރުން ނޫންކަމަށާއި، ހުއްދަ ބާޠިލުކުރުމުގެ ބާރު އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ލިބިގެންވާކަމަށާއި، ފިޔަވަޅުތައް އެކަށީގެންނުވާ ފިޔަވަޅުތަކެއް ނޫންކަމަށާއި، ފޯޖް ސެޓްފިކެޓެއްގެ މައްޗަށް ދީފައިވާ ހުއްދަ އަނބުރާ ދިނުމަކީ ޢާންމު ސިޔާސަތާ ފުށުއަރާ ކަމެއްކަމަށެވެ. އަޤައްލިއްޔަތު ރައުޔުގައި ދެކުނީ ފޯޖުގެ މައްސަލަ ކޮމިޝަނުގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ބޭރުގެ ކަމަކަށްވާތީ އެންގުން އޭގެ ޒާތުގައި ބާޠިލުކަމަށާއި، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ނިންމި ނިންމުންތައް ބާޠިލުކުރަންޖެހޭނެކަމަށެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓު 2015/SC-A/05
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އަޣްލަބިއްޔަތުން ސިވިލް ކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (ތާއީދުކުރި)

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 202 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އިން އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނަށް ލިބިދޭ ބާރަކީ "އެއްވެސް ފަރާތަކުން" ކޮރަޕްޝަންގެ ޢަމަލެއް ހިންގިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ކަމެއް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ ދުސްތޫރީ ބާރެއް ކަމުން، "ކޮރަޕްޝަންގެ ޢަމަލު" ހަމައެކަނި ޤާނޫނު ނަންބަރު 2000/2 ގައިވާ ޖިނާއީ ކުށްތަކަށް ހަނިކުރާ ތަރުޖަމާއަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ނައްޞާ ތަޢާރުޟުވާ ތަރުޖަމާއެކެވެ؛ އަދި އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނުގެ ޤާނޫނުގެ 24 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ދާއިރާތަކުގެ ލިސްޓަކީ ނިހާއީ ލިސްޓެއް ނޫނެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު ރައުޔު)

HN2މަދަނީ › އިދާރީ ފިޔަވަޅުތަކާ ބެހޭ

ދޮގު ތަޢުލީމީ ސެޓްފިކެޓް ހެދުމާއި، އެފަދަ ސެޓްފިކެޓް ދޮވެ ސާފުކޮށްދިނުމާއި، އެއިން މުޢާމަލާތުކޮށް މަންފާ ލިބިގަތުމަކީ ކޮރަޕްޝަންގެ ޢަމަލެއް ނޫންކަމަށް ބެލޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ؛ އަދި ސެޓްފިކެޓް ފޯޖުކުރި މައްސަލަ ޕޮލިހަށް ފޮނުވުމަކީ އެއީ ކޮރަޕްޝަންގެ ޢަމަލެއް ނޫންކަމުގެ ދަލީލެއް ނުވަތަ ކޮމިޝަނަށް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ ބާރު ނެތްކަމުގެ ދަލީލެއް ނޫނެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު ރައުޔު)

އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނުން ތަޙްޤީޤުކުރާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން އެހެން އިދާރާތަކުން އިތުރަށް ބަލައި ސާފުކުރަންޖެހޭ ކަންތައް އެ ފަރާތްތަކަށް ހުށަހެޅުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 202 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކޮމިޝަނަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރެކެވެ؛ ކޮމިޝަނުގެ ތަޙްޤީޤަކުން ހާމަވާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް އެ އެންގުން ރައްދުވާ އިދާރާއަކުން އަލުން ފަށައިގެން ވަކި ތަޙްޤީޤެއް ކުރަންޖެހުމަކީ މުއައްސަސާތަކުގެ މުސްތަޤިއްލުކަމުގެ މަފްހޫމެއް ނޫނެވެ؛ ނަމަވެސް އިދާރީ ނިންމުމުގައި ތަބާވާންޖެހޭ ޤާނޫނީ ހަމަތަކަށް އެ އިދާރާ ތަބާވާން ޖެހޭނެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު ރައުޔު)

އިދާރީ ނިންމުމެއްގެ ޞައްޙަކަން ކޯޓުން ބަލަންވާނީ: ނިންމީ އިޚްތިޞާޞް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކުންތޯ، ޝަކްލީ އަދި އިޖްރާއީ ގޮތުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ފުރިހަމަކޮށްފައިވޭތޯ، އެއްވެސް ޤާނޫނަކާ ނުވަތަ ޤަވާޢިދަކާ ޚިލާފުތޯ، އިޚްތިޔާރީ ބާރު ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވޭތޯ، އަދި ބިނާކުރި މާއްދީ ޙަޤީޤަތްތަކާއި ޤާނޫނީ ސަބަބުތައް ޞައްޙަތޯ ކަމަށެވެ. (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2009/SC-A/13 އާއި 2012/SC-S/31 ގައިވާ އުޞޫލު، ދެ ރައުޔުގައިވެސް ބަލާފައި)

ޤާނޫނީ ވަކީލުކަމުގެ ހުއްދަ ދިނުމާއި، ހިފެހެއްޓުމާއި، ބާޠިލުކުރުމަކީ (ހާދިސާ ހިނގި ދުވަސްވަރު) އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރޭގައިވާ ކަމެއް ކަމުން، ހުއްދަ ދިނުމުގެ ޝަރުޠެއް އުނިވެއްޖެ ހިނދެއްގައި ހުއްދަ ބާޠިލުކުރުމުގެ ބާރު އެ އޮފީހަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ ކުރިން ޤަބޫލުކުރެވުނު ކަމާ ޚިލާފު ހެކި ލިބުމުން ކުރިން ނިންމި ގޮތް ބަދަލުކުރުމަކީ ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު ރައުޔު)

އިދާރީ ފިޔަވަޅެއް ކޯޓުން ބާޠިލުކުރުމުގެ ކުރިން ބަލަންޖެހެނީ ހުށަހެޅިފައިވާ ޙަޤީޤަތްތަކަށް ބަލާއިރު އެއީ އެކަށީގެންވާ (reasonable)، މަޤްބޫލު (fair) ފިޔަވަޅެއްތޯ އާއި އިޖުރާއީ ކަންކަން ބެލިފައިވޭތޯއެވެ؛ audi alteram partem ގެ ހަމަ ނަގަހައްޓާފައި ނުވިނަމަވެސް، މަކަރާއި ހީލަތުގެ ތެރެއިން ނުވަތަ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް އަމިއްލައަށް ކުރުމަށްފަހު އެކަމުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާގެ ސަބަބެއް އުފެދިގެން ނުދާތީ، ފޯޖް ސެޓްފިކެޓެއްގެ މައްޗަށް ދީފައިވާ ހުއްދަ އަލުން އަނބުރާ ދިނުމަށް އަމުރުކުރުމަކީ ޢާންމު ސިޔާސަތާ (public policy) ފުށުއަރާ ކަމެކެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު ރައުޔު)

އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނުގެ ތަޙްޤީޤަކީ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކޮރަޕްޝަންގެ ތުހުމަތެއްގައި ހިންގި ޖިނާއީ ތަޙްޤީޤެއް ނޫންކަމުން، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙައްޤު އޭނާއަށް ކޮމިޝަނުން ފަހިކޮށްދޭންޖެހޭ ޙާލަތެއް ނެތެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު ރައުޔު)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 199 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނުއަސާސީގެ 202 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
  • ޤާނޫނުއަސާސީގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
  • ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނުއަސާސީގެ 274 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
  • ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާ އާއި 20 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފު ނުކުތާތަކުގައި)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2008 (އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނުގެ ޤާނޫނު) ގެ 21، 22 (ފ)، 23، 24 (ހ) އާއި (ބ)، 25 ވަނަ މާއްދާތައް
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2000 (ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމާއި މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/81) ގެ 3 ވަނަ ޗެޕްޓަރުގެ 66 ވަނަ މާއްދާ
  • ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމުގެ އުޞޫލުގެ 2 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ޅ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި 19 ވަނަ މާއްދާ
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/SC-A/05
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2009/SC-A/13
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-S/31
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21
  • ހައިކޯޓުގެ 2014/HC-A/161

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
ޚިލާފު ރައުޔު
އެބައޮތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ