ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް (ބީވީއައި) ލިމިޓެޑް ވ. ސޭލްސްކޯ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެނެސް، ޖޫރިމަނާގެ ޢަދުލުވެރި ޢަދަދެއް ކަނޑައެޅުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 4071/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އިންވޮއިސްތަކުގައިވާ ޝަރުޠު ޖަޒާއީގެ ދަށުން (ލަސްވާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް %5)، ގެއްލުން ވަޒަންކުރުމަކާ ނުލައި، ޕްރިންސިޕަލް ޢަދަދުގެ 57 ގުނައަށްވާ ޖޫރިމަނާއެއް ދަށު ކޯޓުން ނަގައިދިނުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް ކަމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ދަށުން އުފެދޭ އިލްތިޒާމެއް އަދާނުކުރުމުން ނުވަތަ އަދާކުރުން ލަސްވުމުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ މިންވަރު ކުރިއާލައި ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރު ފްރީޑަމް އޮފް ކޮންޓްރެކްޓްގެ ދަށުން ބައިވެރިންނަށް ލިބިގެންވި ނަމަވެސް، އެއީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ޤައިދަކާ ނުލައި މުޠުލަޤުކޮށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ބާރެއް ނޫނެވެ. ލިބޭ ގެއްލުމާ ނުބައްދަލު، އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށްވުރެ މާބޮޑު ބަދަލެއް ކަނޑައެޅުމަކީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި މިޒަމާނުގެ ޤާނޫނީ ނިޒާމްތަކުގައި އިސްތިޤްރާރުވެފައިވާ އަޙްކާމްތަކާ ތަޢާރުޟުވާ ކަމެކެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/SC-A/16). (ޕެރ. 12.1)
2. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުމެއް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބަދަލުނުކުރާހާ ހިނދަކު، އެ ނިންމުމަށް ދަށު ކޯޓުތަކުން ތަބާވުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ލާޒިމުކުރެއެވެ؛ ދަށު ކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމުމުގެ ކުރިން ނިމިފައިވާ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާއަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 12.1)
3. ޖަޒާއީ ޝަރުޠުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ބަދަލުގެ މިންވަރަކީ ތަޢައްސުފީ، ލިބިދާނެ ގެއްލުމާ ނުބައްދަލު، އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށްވުރެ މާބޮޑު ބަދަލަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ. ބަދަލު ދޭންޖެހޭ ފަރާތުން އެކަން ފަނޑިޔާރަށް ހުށަހެޅުމުން އެކަން ބެލުމަކީ ފަނޑިޔާރަށް ލާޒިމް ކަމެކެވެ. ޖަޒާއީ ޝަރުޠަކީ އަދަބެއްގެ ގޮތުން ހިމަނާފައިވާ މާއްދާއެއްކަމަށް ކަނޑައެޅިއްޖެނަމަ، އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތަށް އެ މާއްދާ ތަންފީޒުކޮށްދިނުމަކީ ކޯޓުތަކަށް ލާޒިމް ކަމެއް ނޫނެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/28). (ޕެރ. 12.3)
4. ގެއްލުން ވަޒަންކުރުމަކާ ނުލައި، ދަޢުވާކުރި ޕްރިންސިޕަލް ޢަދަދުގެ ގިނަ ގުނައަކަށް (މި މައްސަލައިގައި 57 ގުނަ) ވާ ޖޫރިމަނާއެއް ޤައިދަކާ ނުލައި ނަގައިދިނުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ޖޫރިމަނާގެ ޢަދުލުވެރި ޢަދަދެއް ކަނޑައެޅުމަށް މައްސަލަ ދަށު ކޯޓަށް ތަޙުވީލުކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 12.2، 12.4)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ދަށު ކޯޓުގެ ޙުކުމުގައި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/SC-A/16 (އައި.އެންޑް.ޓީ މެނޭޖްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މައިކްރޯ އިންވެސްޓްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް) ޤަޟިއްޔާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/28 (ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް) ޤަޟިއްޔާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/01 ޤަޟިއްޔާ (ދަށު ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރި)