Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2019/HC-A/376 · 30 ޖޫން 2022 · ކެނެބިސް ޓްރެފިކް ކުރުން

އަޙްމަދު ރިފާޢު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޙިޔާޒަތު، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީއާމެދު ދަށުކޯޓުގައި ސުވާލު އުފައްދާފައިނުވުން، ކެނެބިސް ޓްރެފިކް ކުރުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 693/Cr-C/2016

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް
ޝެއަރ ކުރައްވާ

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރިން ފެނުނު ކެނެބިސް އޭނާގެ ޙިޔާޒަތުގައި ހުރީ ކަމަށް ސާބިތުވޭތޯ، އެހެން މީހަކު އެ ތަކެތީގެ ޒިންމާ ނަގާ ކަމަށް ދިން ހެކިބަހުގެ ބުރަދަން؛ ދަށުކޯޓުގައި ނުއުފައްދާ ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީގެ ސުވާލު އިސްތިއުނާފުގައި ބަލައިގަނެވޭތޯ؛ ތަޙުލީލު ޞައްޙަތޯ؛ އަދި ކުށް ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވީތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ގެއެއް ބަލައި ފާސްކުރުމުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ކޮޓަރީގެ އެކި ތަންތަނުން ޖުމްލަ ގާތްގަނޑަކަށް 106 ގްރާމްގެ ކެނެބިސް ފެނިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކެނެބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޢުމުރަށް ޖަލަށްލުމާއެކު 100,000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާއެއް ކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބުނީ ކުށް ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުނުވާ ކަމަށާއި، ތަކެތީގެ ޒިންމާ އެހެން މީހަކު ނަގާފައިވާ ކަމަށާއި، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށާއި، UNODC ގައިޑްލައިނާ އެއްގޮތަށް ތަޙުލީލުނުކުރާ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ހެކިވެރިޔާގެ ބަސް ބުރަވެވޭނެ ބަހެއް ނޫން ކަމަށާއި، ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީގެ ސުވާލު ދަށުކޯޓުގައި ނުއުފައްދާ ކަމަށާއި، ތަކެތި މެޝިނުން ތަޙުލީލުކުރި ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ކޮޓަރިއަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ ތަނަކަށްވުމާއި، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ފައްސިވުމާއި، ދިފާޢީ ހެކިވެރިޔާގެ ބަސް ބުރަނުވެވޭތީ ޙިޔާޒަތު ސާބިތުވިއެވެ. ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީގެ ނުކުތާ އިސްތިއުނާފުގައި ބަލައިނުގަނެވޭ ކަމަށާއި ތަޙުލީލު ގޯސްނޫން ކަމަށް ނިންމައި، ކުށް ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވި ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. މީހެއްގެ ޙިޔާޒަތުން ފެނުނު މަސްތުވާތަކެތީގެ ޒިންމާ އެހެން މީހަކު ނަގާ ޙާލަތުގައި، ހަމައެކަނި އެ ބުނުމަށް ބިނާކޮށް ޙިޔާޒަތުގައި ތަކެތި ފެނުނު މީހާ ބަރީއަކުރުމަކީ ހަމަޖެހޭ ގޮތެއް ނޫނެވެ؛ އެފަދަ ބަޔާން ޤަބޫލުކުރުމުގައި ޚާއްޞަ ފަރުވާތެރިކަމެއް ބަހައްޓައި، ބަޔާން ދިން ވަގުތާއި ޙާލަތާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ބަލައި އިޢުތިރާފަށް ބާރުލިބޭކަން ނުވަތަ ކޮރޮބޮރޭޓްކުރެވޭކަން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/23 ގެ ޙަވާލާއާއެކު). (ޕެރ. 6)
  2. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ފުރިހަމަ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ ކޮޓަރީގެ އެކި ތަންތަނުން މަސްތުވާތަކެތި ފެނި، އޭނާގެ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި އެ ބާވަތަށް ފައްސިވެ، ތަޙްޤީޤުގައި ތަކެތި ކާކުގެކަން ނޭނގޭ ކަމަށް ބުނުމަށްފަހު ދިފާޢީ ހެކިވެރިޔާ ދިން ތަފާތުތައް ހުރި ހެކިބަހަށް ބަލާއިރު، އެ ތަކެތި އެހެން މީހެއްގެ ކަމަށް ބުރަނުވެވޭނަމަ، އެ ތަކެތީގެ ޒިންމާއިން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބަރީއަ ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 8–13، 18)
  3. ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސްލުކަމުގައި ބަލައިގެންނެވެ (ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ))؛ އޭގެ އިސްތިސްނާއަކީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބުނު ހެކިއެވެ؛ ދަށުކޯޓުގައި އުފެއްދުމުގެ ފުރުޞަތު އޮވެމެ ނުއުފައްދާ ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީއާ ބެހޭ ސުވާލުތައް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މޫސާ ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ). (ޕެރ. 14–16)
  4. އިބްރާހީމް ޝިފާޙް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ޤަޟިއްޔާގައި UNODC މެނުއަލަށް ޙަވާލާދީފައިވަނީ ބެސްޓް ޕްރެކްޓިސްއެއްގެ ގޮތުންނެވެ، އަދި އެ ޤަޟިއްޔާގައިވާ ކަންކަން ނިސްބަތްވަނީ މެޝިނުން ނޫން ގޮތަކަށް ބޭރު ފުށުން ބަލައިގެން ތަޙުލީލުކުރާ ޙާލަތަށެވެ؛ ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގައި ބަރުދަނާއި މަސްތުވާތަކެތި އެކުލެވިގެންވާ ނިސްބަތް ހިމެނޭނަމަ، ތަޙުލީލު ގޯސްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 17)
  5. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުށެއް ސާބިތުވުމަށް ގިރާކުރަންޖެހޭ މިންގަނޑަކީ އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވުމެވެ؛ ހެކިތައް ވަޒަންކުރުމުގެ ކުރިން ޙިޔާޒަތާއި ހެކިންނާ ބެހޭ ނުކުތާތަކާމެދު ފައިޞަލާކުރަންޖެހެއެވެ، ސަބަބަކީ ވަޒަންކުރަންޖެހޭ ހެކިތައް ދެނެގަނެވެނީ އެއިންނެވެ. (ޕެރ. 5، 18–19)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.