ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ފައިޞަލް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ކެނެބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށް ސާބިތުވެ، ޢުމުރަށް ޖަލަށްލުމާއި 100,000 ރުފިޔާ ޖޫރިމަނާ

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކެނެބިސް ޓްރެފިކް ކުރުން، މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ މައްސަލަ

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 493/Cr-C/2015

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ގެންދިޔަ ފޮށިގަނޑުން ފެނުނު 14 ގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ކެނެބިސް ހުރީ އޭނާގެ ހިޔާޒަތުގައި އޭނާގެ އެނގުމާއެކުތޯ؛ އަދި އެ ތަކެތީގެ ޒިންމާ އެހެން މީހަކު (ބޭބެ) ނެގުމަކުން ކުށުން ބަރީއަވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ބަނދަރަށް އައި ބޯޓަކުން ފޮށިގަނޑެއް ބާލައިގެން ސައިކަލުގައި ދުއްވާލި ވަގުތު ފުލުހުން ހުއްޓުވައި، ފޮށިގަނޑުގެ ތެރެއިން 19.5083 ގްރާމް ކެނެބިސް ފެނުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ތަކެތީގެ ޒިންމާ މުއްތަހަމުގެ ބޭބެ ޝަރީޢަތުގައި ނަގާފައިވާތީއާއި ފިންގަރޕްރިންޓެއް ނުފެނުނުތީއާއި ގުޅުވާލެވޭ ހަރުދަނާ ޤަރީނާއެއް ނެތުމުން ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާ ކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ހިޔާޒަތުގެ ދަށުން ފެންނަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ޒިންމާ އެ މީހަކު އުފުލަންޖެހޭކަމަށާއި ދަށުކޯޓުން ސުޕްރީމް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރިކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތް ހައިކޯޓުގައި އެދުނީ ޖޫރިމަނާގެ އެންމެ ކުޑަ އަދަބެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ކުށަކީ މުޠުލަޤު މަސްޢޫލިއްޔަތުގެ ކުށެއް ނޫން ނަމަވެސް، ފޮށިގަނޑު އޭނާގެ އަތުގައި ހުރިކަމާއި ސީނުން ފިލަން މަސައްކަތްކުރިކަމާއި ތަޙްޤީޤުގައި ކަން ނުކިޔައިދިނުމުން އެނގުން ސާބިތުވެއެވެ. ބޭބެގެ އިޢުތިރާފަށް ބާރުދޭ ހެއްކެއް ނެތުމާއި އޭނާގެ މައްޗަށް ކުރިން މަސްތުވާތަކެތީގެ ކުށް ސާބިތުވެފައިވާތީ އެ ބަހަކަށް ބަރޯސާ ނުވެވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާއެއްޗެއް އަތުގައި ހުރުމަކީ މުޠުލަޤު މަސްޢޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭ ކުށެއް ނޫނެވެ؛ ސުޕްރީމް ކޯޓުން 2012/SC-A/23 އަދި 2017/SC-A/10 ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ފަދައިން ކުށުގެ މާއްދީ ރުކުނާއި މަޢުނަވީ ރުކުން ސާބިތުކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 10)
2. މުއްތަހަމު ދަޢުވާއަށް އިންކާރުކުރާނަމަ، ކުށުގެ ހުރިހާ ވަޤާއިޢުތަކާއި ރުކުންތައް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 (އ) ގެ މިންގަނޑުން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރައާއި، ފުލުހުންގެ އިޖުރާއަތުގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ސުވާލު އުފައްދައިފިނަމަ އެ އިޖުރާއަތު ޞައްޙަކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ދައުލަތުންނެވެ. (ޕެރ. 11)
3. ހިޔާޒަތުގެ ކުށުގެ މަޢުނަވީ ރުކުން ސާބިތުވަނީ، އެއްޗެއް އަތުގައި ނުވަތަ ބެލެހެއްޓުންތެރިކަމުގެ ދަށުގައި ހުރިކަން އެނގިހުރެ ހުރިކަން ސާބިތުވުމުންނެވެ؛ އެއީ މަސްތުވާތަކެތިކަން އެނގުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ (2016/SC-A/21). ޙަޤީޤީ ހިޔާޒަތަކީ ތިމާގެ ސީދާ އަތުގައި، ލައިގެންހުރި އެއްޗެއްގައި ނުވަތަ ތިމާގެ ކޮންޓްރޯލުގައިވާ ތަނެއްގައި ހުރުމެވެ. (ޕެރ. 12، 14-16)
4. މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައި ނުވާ މީހެއްގެ އަތުގައި 14 ގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ކެނެބިސް ހުރުމަކީ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޓްރެފިކްކުރުމަށް ހުރީކަމަށް ބެލެވޭ ޙާލަތެކެވެ. (ޕެރ. 13)
5. އެހެން މީހަކު މަސްތުވާތަކެތީގެ ޒިންމާ ނަގައި ދޭ އިޢުތިރާފާއި ދިފާޢީ ހެކިބަސް ބަލައިގަތުމުގައި ޚާއްޞަ ފަރުވާތެރިކަމެއް ބަހައްޓައި، އެ އިޢުތިރާފަށް ބާރުދޭ (corroborate ކުރާ) އިތުރު ހެކި ހުރިތޯ ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ؛ ގުޅުން ހުރި މީހަކު ހިމާޔަތްކުރުމަށް ދީފާނެ ކަމުގެ އިޙްތިމާލު ހުރި އިޢުތިރާފަކަށް ބާރުދޭ ހެކި ނެތްނަމަ، އެ އިޢުތިރާފެއް ކޯޓުން ބަލައިގެންގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 20-21)
6. ސީނުން ފިލަން މަސައްކަތްކުރުމާއި، ތަޙްޤީޤުގައި ކަންހިނގި ގޮތް ކިޔައިދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ބޭނުންނުކުރުމުން، ފެނުނު ތަކެތި ހުރީ މުއްތަހަމުގެ އެނގުމުގެ ތެރެއިން ކަމަށް ބެލެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 17، 22-23)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ކެނެބިސް ޓްރެފިކްކުރުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ) (PDF ގައި '326')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 14 ގްރާމަށްވުރެ ގިނަ ކެނެބިސް ޓްރެފިކްކުރުމަށް ބެލެވޭ ޤަރީނާގެ މާއްދާގެ (ބ) (PDF ގައި '323')
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ކުރީގެ މާނަކުރުމާ ދުރުވުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ނ)
• 2010/SC-A/07 (ޙުސައިން އަޝްރަފް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• 2012/SC-A/01
• 2012/SC-A/23 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިބްރާހީމް ނާފިޛް)
• 2017/SC-A/10 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޙުސައިން މުޙައްމަދު މަނިކު)
• 2016/SC-A/21 (އިސްމާޢީލް ޝަހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• 2014/HC-A/109
• 2009/HC-A/212