Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2019/HC-A/534 · 4 ސެޕްޓެމްބަރު 2022 · ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކް ކުރުން

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނޫރާ މޫސާ

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު، އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކް ކުރުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 547/Cr-C/2018

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް
ޝެއަރ ކުރައްވާ

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން އަންހެނަކު ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި ފުލުހުންގެ އަންހެން އޮފިސަރަކު ނެތުމުން މޯލްޑިވްސް ކަރެކްޝަނަލް ސަރވިސްގެ އަންހެން އޮފިސަރުން ލައްވާ ބަލައި ފާސްކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާގެ (ވ) އާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ، އަދި އެ ސަބަބުން ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމް ޞައްޙަތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ޖަލަށް މަސްތުވާތަކެތި ވެއްދުމަށް އުޅޭކަމުގެ މަޢުލޫމާތާ ގުޅިގެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެސް، ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ހަށިގަނޑު ބަލައި ފާސްކުރުމުން ދެ ކޮންޑަމެއްގެ ތެރެއިން ޖުމުލަ ގާތްގަނޑަކަށް 19 ގްރާމް ޑައިމޯފިން ފެނުނު. ޕޮލިސް ސްޓޭޝަނުގައި އަންހެން ފުލުހަކު ނެތުމުން ބަލައި ފާސްކުރީ ކަރެކްޝަނަލް ސަރވިސްގެ އަންހެން އޮފިސަރުން.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ތަޙްޤީޤުގައި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކޮށްފައިވާތީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާއާއި 2017/HC-A/189 އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ޙުކުމްކުރި.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ 38 (ވ) ގައި އެއް ޖިންސުގެ 'މީހަކު' ކަމަށް ބުނެފައިވާތީ ފުލުހަކަށްވުން ލާޒިމުނުވާކަމަށާއި ބަލައި ފާސްކުރީ ފުލުހުންގެ އިރުޝާދުގެ މަތިން ކަމަށް. ދިފާޢުން ބުނީ ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ ފުލުހުންނަށް ކަމަށާއި، ކަރެކްޝަނުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ފުލުހުންގެ ތަނުގައި ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ހުއްދައެއް ނެތްކަމަށް.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ބަލައި ފާސްކުރީ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން، ބަންދުގައި ނޫން ހުރި މީހެއް ކަމުން ހިނގަނީ 38 ވަނަ މާއްދާ ކަމަށާއި، އެ މާއްދާގައި އެއް ޖިންސުގެ މީހަކު ހާޒިރުކުރުމަށް ހުއްދަ ދޭތީއާއި، ކަރެކްޝަނުގެ އޮފިސަރުންނަކީ ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ތަމްރީނު ލިބިފައިވާ ބަޔަކު ކަމުން، 38 (ވ) އާ ޚިލާފެއް ނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް މައްސަލަ ތަޙްވީލުކުރި.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. މީހުން ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި އެންމެ މައިގަނޑު އަސާސަކީ ބަލައި ފާސްކުރެވޭ މީހާގެ ކަރާމަތަށާއި އަބުރަށް ގެއްލުމެއް ނުވާނެ ގޮތަށް، ފުރިހަމަ އިޙްތިރާމާއެކު އެކަން ކުރުމެވެ. (ޕެރ. 12)
  2. މައްސަލައެއްގެ ޙަޤީޤަތްތަކަށް ތަޠުބީޤުކުރަންޖެހޭނީ ހާދިސާ ހިނގިއިރު ޢަމަލުކުރަމުންދިޔަ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާއި އިޖުރާއަތުތަކެވެ. ހިނގާފައިވާ ހާދިސާއަކަށް ފަހުން ޢަމަލުކުރަން ފެށޭ ޤާނޫނެއް ނުހިނގުމަކީ ޢާންމު އުޞޫލެކެވެ. (ޕެރ. 15-16)
  3. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ދެ ޙާލަތެއް ވަކިކޮށްފައިވެއެވެ: 38 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މީހުން ހުއްޓުވައި ނުވަތަ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރުމާއި، 53 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދުގައި ހުންނަ މީހުން ބަލައި ފާސްކުރުމެވެ. ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2020 އިން 53 ވަނަ މާއްދާ އިޞްލާޙުކޮށް ބަންދުގައިވާ މީހުން ބަލައި ފާސްކުރަންވާނީ އެއް ޖިންސުގެ އޮފިސަރަކު ކަމަށް ލާޒިމުކޮށްފައިވީނަމަވެސް، 38 ވަނަ މާއްދާއަށް އެފަދަ އިޞްލާޙެއް ގެނެސްފައިނުވާތީ، 38 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަލައި ފާސްކުރުމުގައި އެއް ޖިންސުގެ އޮފިސަރަކު ނެތްނަމަ އެއް ޖިންސުގެ 'މީހަކު' ހާޒިރުކުރުމުން އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަވީކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 20-22، 27)
  4. ހާދިސާ ހިނގިއިރު ޢަމަލުކުރަމުންދިޔަ ފުލުހުންގެ ބާރުތަކުގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން، އަންހެނަކު ބަލައި ފާސްކުރަންޖެހޭ ތަނެއްގައި އަންހެން ފުލުހަކު ނެތްނަމަ ޑިއުޓީ އިންޗާޖު ކަނޑައަޅާ ކޮންމެ އަންހެނަކު ލައްވާވެސް ބަލައި ފާސްކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 18-19، 29)
  5. މޯލްޑިވްސް ކަރެކްޝަނަލް ސަރވިސްގެ އޮފިސަރުންނަކީ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މީހުން ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ ބާރާއި ތަމްރީނާއި ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ދައުލަތުގެ މުވައްސަސާއެއްގެ އޮފިސަރުންނެވެ؛ ފުލުހުންގެ އަންހެން އޮފިސަރަކު ނެތުމުން ތަޙްޤީޤުކުރާ ފަރާތުގެ އެދުމުގެ މަތިން އެ އޮފިސަރުން ލައްވާ އަންހެނަކު ބަލައި ފާސްކުރުމަކީ 38 ވަނަ މާއްދާގެ (ވ) ގެ މަޤްޞަދާއި ރޫޙާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 25-26، 28-31)
  6. ބައެއް ހެކިންގެ ހެކިބަހުން މައްސަލަ ނިންމުމަށް ވާސިލުވެ ދައުލަތުގެ އިތުރު ހެކިން ހާޒިރުނުކޮށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމެއް ބާޠިލުވާ ޙާލަތުގައި، މައްސަލަ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ކުރިއަށްގެންގޮސް މައުޟޫޢާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ދަށުކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 32)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.