ޚަދީޖާ ޢަބްދުއްޞަމަދު ޢަބްދުﷲ ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން

ވަގުތީ އަމުރާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަކީ މަޢުޟޫޢީ ދަޢުވާގެ އަޑުއެހުމާއި ޙުކުމްކުރުމާ މުޅިން ތަފާތު ކަމެކެވެ. ވަގުތީ އަމުރަކީ ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން ބީވެދާނެ މަޞްލަޙަތެއް ޙިމާޔަތްކުރުމަށް ނެރޭ އަމުރެކެވެ. ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާ ޙާލަތްތަކުގައި އެއީ މުޠުލަޤު ބާރެއް ނޫން، ޤާނޫނުތަކާއި މަތީކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާއި އިކުއިޓީގެ ހަމަތަކުން ޖަސްޓިފައިކުރަންޖެހޭ ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރީ ބާރެކެވެ. (ޕެރ. 5)

މައްސަލައިގެ ބާވަތާއި ޙާލަތަށް ބަލައި، އަޑުއެހުމެއް ބޭއްވުމުގެ ކުރިންވެސް، އަދި އެއްފަރާތުގެ ނުވަތަ ދެފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައިވެސް ވަގުތީ އަމުރާމެދު ގޮތެއް ނިންމިދާނެއެވެ. ވަގުތީ އަމުރުގެ އެދުމާމެދު ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު އަނެއް ފަރާތަށް ދީ، ފޯމުގައި ބަޔާންކުރި ކަންކަމަށް ބަލައި ނިންމިނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތެއްގެ ޙައްޤުން މަޙްރޫމުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 5)

ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޤަވާއިދު (6) ގެ 295 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމަކީ، ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ ޤަވާއިދަކުން ލާޒިމުކުރާ ޙާލަތްތައް ފިޔަވައި، މައްސަލައިގެ ވަޤާއިޢު (facts) އާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ބިނާކޮށް އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ބޭނުންކުރަންޖެހޭ އިޚްތިޔާރީ (discretionary) ބާރެކެވެ. ޙުކުމުގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުނުވުން ނުވަތަ ފަރާތަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބުން ހުއްޓުވުމަށް އަމުރު ނެރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 6)

ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/21 ގައިވާ ގޮތުން ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގެ ޢާއްމު ޝަރުޠުތަކަކީ: ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރްކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޤާއިމުވުން (fumus boni iuris)، ލަސްވުމުން ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން (periculum in mora)، އަދި އެދޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނީ ޞިފަތު (capacity) އޮތުމެވެ. ފުރަތަމަ ޝަރުޠު ޤާއިމުނުވާނަމަ އަމުރު ނެރެންޖެހޭ ތަނެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 7)

ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރުމުން ލިބޭ ގެއްލުމަކީ މާލީ ގޮތުން އެކަށީގެންވާ ބަދަލު (adequate remedy) ދެވިދާނެ ގެއްލުމެއްނަމަ ޢާންމު އުޞޫލަކީ އަމުރު ނުނެރުމެވެ. ސާފު ޖަވާބެއް ނުލިބޭނަމަ ގެއްލުމާއި އުނދަގޫ ބޮޑަށް އުފުލަންޖެހޭނީ ކޮން ފަރާތަކަށްތޯ (balance of convenience) ބަލަންޖެހެއެވެ. ދެފަރާތަށް އެއްވަރަށް ގެއްލުން ލިބޭނަމަ ޙާލަތު އޮތް ގޮތަށް ބެހެއްޓުމަށް (status quo) ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 7)

ވަޒީފާގެ މުއްދަތު ހަމަވާން 4 ދުވަސް ބާކީ އޮއްވާ ވަކިކުރުމުގެ ޙާލަތުގައި، ވަކިކުރުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަށް ކަނޑައެޅުނަސް، އަލުން އެ މަޤާމަށް ހޮވިދާނެކަމަށް ބެލުމަކީ ވަގުތީ އަމުރުގެ ފަރުވާއާ މާ ދުރު ތަޞައްވުރެކެވެ. އެހެންކަމުން މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރުން ހުއްޓުވަންޖެހޭ ވަރުގެ ގެއްލުމެއް ކުރިމަތިވެފައިވާކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ. (ޕެރ. 6-7)

ވާޤިޢީ ގޮތުން ތަފާތު ކަންކަމުގައި (ދިގު މުއްދަތުގެ ކުލި އެއްބަސްވުމެއް، ނުވަތަ ދައުލަތުން އިޢުތިރާޟެއް ނުކޮށް ގެއްލުމެއް ބަޔާންނުކުރި މައްސަލައެއް) ވަގުތީ އަމުރާ ބެހޭ ގޮތުން ހައިކޯޓުން ނިންމި ނިންމުންތައް، ފުރިހަމަ ޖަވާބެއް ދައުލަތުން ހުށަހަޅާފައިވާ މައްސަލައަކަށް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 8)