މިވެސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާ

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބަދަލުކުރި (އަޣުލަބިއްޔަތުން)؛ އިންވޮއިސްތަކުގައިވާ ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭކަން ސާބިތުވާކަމަށް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2481/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާއަށް ކޮށްދިން މަސައްކަތުގެ އަގު ހޯދުމަށް ހުށަހެޅި ދަޢުވާގައި، ލިޔުމުން ސޮއިކުރެވިފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ނެތި، އިންވޮއިސްތަކާއި ކޯޓޭޝަންތަކާއި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ އިދާރީ ލިޔުންތަކުގެ މައްޗަށް، މަސައްކަތް ޙަވާލުކުރިކަމާއި އެ މަސައްކަތް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ކުރިކަން މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވޭތޯއާއި، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ މުވައްޒަފުންގެ ހެކިބަހަށް ބުރަދަންދީ ދަށުކޯޓުން ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. (ޕެރ. 25) ޤާނޫނަކުން ވަކި ގޮތަކަށް އޮތުން ލާޒިމުނުކުރާހާހިނދަކު ކޮންޓްރެކްޓަކީ ވަކި ސިފައެއްގައި އޮތުން ލާޒިމު އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އީޖާބާއި ޤަބޫލު ފުރިހަމަވީ އަނގަބަހުން، ލިޔުމުން، ޢަމަލީ ގޮތުން ނުވަތަ މާނަ ދޭހަވާ އިޝާރާތަކުން ކަމުގައިވިޔަސް ކޮންޓްރެކްޓް ކުރެވުނީކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ؛ ޞަރީޙަ ބަހުން އިޖާބަދިނުމަކާ ނުލައި ހުށަހެޅުން ރައްދުވީ ފަރާތުން އެ ހުށަހެޅުން ބަލައިގަތްކަން ދޭހަވާގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަކީވެސް ހުށަހެޅުން ޤަބޫލުކުރުމެވެ.
2. (ޕެރ. 26) ކޮންޓްރެކްޓް ޞައްޙަވުމުގެ އަސާސީ ރުކުނަކީ އެއް ބައިވެރިއަކު ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމާ އެއްގޮތަށް އަނެއް ބައިވެރިޔާގެ ރުހުމާއި ޤަބޫލު އޮތުން ކަމަށްވާތީ، ދެފަރާތުގެ ދެމެދު ސޮއިކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުމެއް ނެތް ނަމަވެސް، ބަދަލުކުރެވުނު މުޢާމަލާތްތަކުން ހުށަހެޅުން ބަލައިގަތްކަން ދޭހަވާނަމަ ދެފަރާތުގެ ދެމެދު އެއްބަސްވުމެއް އޮތްކަމަށް ބަލަންޖެހޭނެއެވެ.
3. (ޕެރ. 27) މަދަނީ ޚުޞޫމާތްތަކުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ (onus probandi) އުފުލުމަކީ ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ކަމުގައިވިޔަސް، ދަޢުވާގެ ދިފާޢުގައި ކުރާ ދިފާޢީ ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަކީ ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެވެ. މަސައްކަތް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތާ ޙަވާލުކޮށްފައި ނުވާކަމަށާއި އެ މަސައްކަތް ކޮށްފައިވަނީ އެހެން ފަރާތަކުންކަމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ބުނާނަމަ، އެކަން ސާބިތުކުރުމަށް ހެކި ދެއްކުމަކީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
4. (ޕެރ. 28) ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ހެކިންގެ ބަހުން މަސައްކަތްތައް ކޮށްފައިވާކަން އެނގޭއިރު، އެ މަސައްކަތް ކުރީ ކޮން ފަރާތެއްކަން ބުނެދީފައި ނުވާނަމަ އަދި އެ ބުނުމަށް ބާރުދޭ ކިތާބީ ހެއްކެއް ހުށަހަޅާފައި ނުވާނަމަ، ހަމައެކަނި މަސައްކަތް ޙަވާލުކުރިކަމަށް އިންކާރުކުރުމުން އެ ދިފާޢު ސާބިތެއް ނުވެއެވެ.
5. (ޕެރ. 29) ހެކިބަހުގައި ތުހުމަތު އުފެދޭފަދަ ކަމެއް ނެތުމަކީ ހެކިވެރިޔާގައި ހުންނަންޖެހޭ ޝަރުޠެކެވެ. ގާތްތިމާގެކަން، ޢާއިލީ ގުޅުން، އެކުވެރިކަމާއި ރައްޓެހިކަން، ވިޔަފާރީގެ ނުވަތަ ވަޒީފާގެ ގުޅުން، ޢަދާވާތްތެރިކަމާއި މައްސަލައިން ސީދާ ނުވަތަ ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ފައިދާ ލިބުމަކީ ތުހުމަތު އުފެދިދާނެ ޙާލަތްތަކެވެ؛ އެފަދަ މީހެއްގެ ހެކިބަސް ފުރިހަމަ ހެކިބަހެއްގެ ގޮތުގައި ޤަބޫލުނުކުރެވޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުން އެ ފަރާތާ އެއްކޮޅަށް ދިން ހެކިބަހަށް ބުރަދަންދީ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.
6. (ޕެރ. 30) މައްސަލައިގެ ޙަޤީޤަތްތަކާމެދު އެއް ފަރާތުން ބުނާ ގޮތަށް އަނެއް ފަރާތުން އެއްބަސްވާނަމަ އެކަމުގައި އިތުރު ޚިލާފެއް ނެތެވެ؛ ނަމަވެސް ޚިލާފު އުފައްދާ ނުކުތާތަކާމެދު ފަނޑިޔާރު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންވާނީ ދެފަރާތުގެ ވާހަކަ އަޑުއެހުމަށްފަހު ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑުން (balance of probability) އެވެ.
7. (ޕެރ. 31) ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ އިންޓާނަލް މެމޯއިން އެ މަސައްކަތަކީ އެ ފަރާތުން ބޭނުންވެގެން ވަކި ތާރީޚެއްގެ ކުރިން ނިންމަން ބޭނުންވި މަސައްކަތްކަމާއި، އެ ފަރާތުގެ ލެޓަރހެޑްގައިވާ ލިޔުމުން މަސައްކަތް ޙަވާލުކުރީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތާކަން އެނގޭއިރު، ސަބަބުވެރި އިންސާނެއްގެ ވިސްނުމުން ބަލާއިރު އިންވޮއިސްތަކުގައިވާ ފައިސާ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ދައްކަންޖެހޭކަން މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) - އީޖާބާއި ޤަބޫލާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '30 ވަނަ މާއްދާ'؛ PDF ގައި އަދަދު ބަދަލުވެފައިވާތީ ޔަޤީންނުކުރެވޭ، 20 ވަނަ މާއްދާ ކަމަށް ބެލެވޭ)
• ހައިކޯޓުގެ 2016/HC-A/384 ޤަޟިއްޔާ (ހެކިބަހުގައި ތުހުމަތު އުފެދުން)
• (ޚިލާފު ރައުޔުގައި) ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02، 2015/SC-A/02، 2014/SC-A/13، 2020/SC-A/49، 2013/SC-A/53 ޤަޟިއްޔާތައް، އަދި މުޙައްމަދު ސަޢީދު އިސްމާޢީލް ވ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް (ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ)
• (ޚިލާފު ރައުޔުގައި) ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/205 ޤަޟިއްޔާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދިން، އިންވޮއިސްއަށް ޖަވާބު ނުދިނުން)
• (ޚިލާފު ރައުޔުގައި) ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2015 (ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާގެ ޤާނޫނު) އާއި ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާގެ މުދަލާއި ޚިދުމަތް ހޯދުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ސިޔާސަތު (Procurement Procedures and Guidelines)