ސިނޮކް ޓްރޭޑް ކޮމްބައިން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އޭއެންއެފް ޓްރޭޑިންގ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 649/Cv-C/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސްޕަޑް ބާޖު ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ބާކީ ކުލި ދައްކަން ސިވިލް ކޯޓުން ކުރި ޙުކުމުގައި، ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ޝަފަހީ ހެކިން ހާޟިރުނުކުރުމަކީ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 (ށ)(1) އާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ، އަދި މަސައްކަތް ނުކުރެވުނު ދުވަސްތަކުގެ ކުލި އުނިކުރުމާބެހޭ އެއްބަސްވުމުގެ މާއްދާތަކާއި ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ނިންމާފައިވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކަމެއް ސާބިތުކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ ޚަޞްމުންނަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤެކެވެ؛ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ހުރިހާ ހެކިތަކާއި ދަލީލުތައް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ކޯޓުން ފަހިކޮށްދޭންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 12)
2. ޚަޞްމަކު ހާޟިރުކޮށްދިނުމަށް އެދޭ ހެކިން ހާޟިރުނުކުރުމަށް ކޯޓުން ނިންމާ ޙާލަތްތަކުގައި އެކަމުގެ ސަބަބު ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 12، 15)
3. ހެކިން ހުށަހަޅާފައިވަނީ ޚުޞޫމާތުގެ މައުޟޫޢަށް ބުރަވާ ކަމެއް (މިސާލަކަށް ކުރިން އަންގާފައިވާކަން) ސާބިތުކުރުމަށް ނޫންކަމަށް ބުނެ، ހާޟިރުނުކުރުމުގެ ސަބަބު ދަށު ކޯޓުން ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، އެ ނިންމުން ރަނގަޅު ނޫންކަމަށް ބަލަންޖެހޭ ސަބަބެއް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ދައްކާފައިނުވާނަމަ، އެއީ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 14-15)
4. ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުން ފައިސާ އަދާކުރަން ނުޖެހޭ މަޤުބޫލު ސަބަބެއް އޮތްކަމަށް ދިފާޢުކުރާނަމަ، އެ ސަބަބު ސާބިތުކޮށްދިނުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭނީ ދިފާޢު ނެގި ފަރާތުންނެވެ. (ޕެރ. 20، 22)
5. ކުއްޔަށްހިފި ފަރާތުގެ އިހުމާލަކާނުލައި ބާޖަށް ލިބޭ ގެއްލުމުން މަސައްކަތް ހުއްޓުނު ދުވަސްތަކުގެ ފައިސާ އުނިކުރެވިދާނެކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައި އޮތްނަމަވެސް، މަސައްކަތް ހުއްޓުނުކަން އެ ވަގުތު ކުއްޔަށްދިން ފަރާތަށް އަންގަންވާނެއެވެ؛ އިންވޮއިސް ކުރުމަށްފަހު ފޮނުވާ މަސައްކަތްކުރި ދުވަސްތަކުގެ ޝީޓާއި ފޮޓޯތަކަކީ އޭގެ ޒާތުގައި އެކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ލިޔުންތަކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 18، 20-22)
6. ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބައިވެރިން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ ކޮންޓްރެކްޓުގެ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ؛ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އުފުލަންޖެހޭ ޒިންމާތައް އަދާނުކޮށް ލަސްކުރި ފަރާތުގެ މައްޗަށް އިންވޮއިސްގެ ފައިސާ ދެއްކުން ލާޒިމުކުރުމަކީ ޝަރީޢަތުން އައު އިލްތިޒާމެއް އުފެއްދުމެއް ނުވަތަ 20 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 23، 25-26)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/13 (ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02 (އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުޞްޠަފާ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2017/SC-A/26 (މެރީޑިއަމް ސަރވިސަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ސަޢީދާ މޫސާ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/01 (މަޢާނާ މުޙައްމަދު ވ. އިބްރާހީމް މުޢިއްޒު އަދި އިތުރު 4 ފަރާތެއް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ