ޗަމްޕާލާރސް ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަޙްމަދު މުޙައްމަދު ނަސީބުގެ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤު ކުރުން

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 162/VTR/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މުވައްޒަފުގެ އިޒުނައެއް ނެތި ކޮވިޑް-19 ގެ ޙާލަތުގައި މުސާރަ ކުޑަކުރުމަކީ ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމާއި ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލެއްތޯ؛ އަދި ޤާނޫނު ނަންބަރު 20/2020 (ޢާންމު ޞިއްޙަތުގެ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޤާނޫނު 2020) އެ ޤާނޫނު ވުޖޫދަށް އައުމުގެ ކުރިން ހިނގި ކަމަކަށް ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ ރަޖުޢީކޮށް ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ރިސޯޓެއްގައި ބަޓްލަރއެއްގެ ގޮތުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރި މުވައްޒަފެއްގެ އަސާސީ މުސާރަ، ކޮވިޑް-19 ގެ ސަބަބުން ރިސޯޓު ބަންދުކުރުމާ ގުޅިގެން 8 އޭޕްރީލް 2020 ގެ ވަގުތީ އިސްލާޙަކުން، 4 މެއި 2020 އިން ފެށިގެން މުވައްޒަފުގެ އިޒުނައެއް ނެތި ކުޑަކޮށްފައިވެއެވެ. މުވައްޒަފު އެ އިސްލާޙުގައި ސޮއިކުރުމަށް އިންކާރުކޮށްފައިވެއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ މުސާރަ ބަދަލުކުރީ ޢާންމު ޞިއްޙަތުގެ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، މެއި 2020 އިން 10 ޑިސެންބަރު 2020 (މުވައްޒަފު އެހެން ވަޒީފާއެއް ފެށި ތާރީޚު) ގެ ނިޔަލަށް ނުދީ ހުރި މުސާރަ ނަގައިދޭންޖެހޭ ކަމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ ޤާނޫނު ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤުކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، މުވައްޒަފު ޢަމަލީގޮތުން އިސްލާޙު ޤަބޫލުކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި (promissory estoppel)، ވަކިގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޙައްލު ނަގައިދިނުމުގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަނުވާ ކަމަށާއި ބަންދުކޮށްފައިވާ ރިސޯޓެއްގެ މުވައްޒަފަކަށް ސާވިސް ޗާޖު ނުލިބޭނެ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޓްރައިބިއުނަލުން ޢާންމު ޞިއްޙަތުގެ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޤާނޫނު ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ ގޯހެއް ނަމަވެސް، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 55 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން މުވައްޒަފުގެ ރުހުމެއްނެތި މުސާރަ އުނިކުރެވޭނެ ޙާލަތެއް ނެތުމާއި މުވައްޒަފު އިސްލާޙުގައި ސޮއިކުރުމަށް އިންކާރުކޮށްފައިވާތީ، ނަގައިދީފައިވާ ބަދަލު ރަނގަޅުކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް މުވައްޒަފުގެ މުސާރައާއި އުޖޫރައިން އެއްޗެއް އުނިކުރެވޭނީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 55 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙާލަތްތަކުގައި ކަމަށްވާތީ، އެފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިނުވެ މުވައްޒަފު އިންކާރުކުރާ ޙާލަތުގައި އޭނާގެ މުސާރައިން އުނިކުރެވިދާނެ ކަމަކަށް ނުދެކެވޭނެއެވެ؛ އެފަދައިން ޢަމަލުކުރުމަކީ ރީޒަނަބަލް އެމްޕްލޮއިޔަރއެއް ކަންކުރާ އުޞޫލަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 17-19)
2. ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމަށް ގެނެވޭ އިސްލާޙެއްގައި ސޮއިކުރުމަށް މުވައްޒަފު އިންކާރުކޮށްފައިވާނަމަ، އެ އިސްލާޙާއި މުސާރަ ކުޑަކުރުމަށް މުވައްޒަފު އެއްބަސްވެފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19)
3. ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ވިޔަފާރި ވަގުތީގޮތުން މެދުކަނޑާލަންޖެހޭ ޙާލަތްތަކުގައި، މުވައްޒަފުން ވަކިކުރުމުގެ ބަދަލުގައި މުސާރަ ނުހިނގާ ޗުއްޓީ ނުވަތަ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މުސާރައާއެކު ޗުއްޓީ ދިނުން ފަދަ ގޮތްތަކަށް ކަންކަން ހަމަޖެއްސުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެއް ކަމަށް 2015/HC-A-02/02 ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައަޅާފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. (ޕެރ. 14)
4. ޤާނޫނަކީ ކުރިއަށް ހިނގާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ޤާނޫނުގައި ޞަރީޙަކޮށް އިސްތިސްނާކޮށްފައިނުވާނަމަ (ޖިނާއީ އަދަބަށް ދެވޭ ލުއި ފިޔަވައި) ފަހުން ހަދާ ޤާނޫނެއްގެ އަސަރު އެ ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ކުރިން ހިނގާފައިވާ ޙާދިސާއެއްގެ މައްޗަށް ނުހިނގާނެކަމީ މާނަކުރުމުގެ ޤާނޫނާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުމުން ސާބިތުވެފައިވާ ޢާއްމު އުޞޫލެކެވެ. (ޕެރ. 23-24)
5. ޢާންމު ޞިއްޙަތުގެ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޤާނޫނު 2020 ޢަމަލުކުރަން ފަށާނީ 22 ސެޕްޓެންބަރު 2020 ގައި ކަމަށް 47 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، 8 އޭޕްރީލް 2020 ގައި ހިނގި ކަމަކަށް އެ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ ރަޖުޢީކޮށް ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމެވެ. (ޕެރ. 25-26)
6. ދަށުކޯޓުން ޤާނޫނެއް ރަޖުޢީކޮށް ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ ގޯހެއް ނަމަވެސް، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މުވައްޒަފުގެ ރުހުމެއް ނެތި މުސާރަ އުނިކުރެވޭނެކަން އެނގެން ނެތުމުން، ނަގައިދީފައިވާ ބަދަލަކީ ރަނގަޅު ބަދަލެއް ކަމަށްވާތީ ނިންމުން ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 27-28)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 55 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 20/2020 (ޢާންމު ޞިއްޙަތުގެ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޤާނޫނު 2020) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 46 ވަނަ މާއްދާ، 47 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އަދި 18 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 37 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތުގެ ޤަރާރު ނަންބަރު 1/2020 (12 މާރިޗު 2020)
• 2015/HC-A-02/02
• 2014/SC-A/41 (މޫސާ ނަޞީރު ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
• މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތާ ބެހޭ)