ޢވމ ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ބާވަތުގެ ނިންމުމެއް ނޫންކަމަށް ނިންމި (ދައުލަތުގެ އިޖުރާއީ އިޢުތިރާޟް ޤަބޫލުކުރި)

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކް ކުރުން، މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާން ކުރުމުގެ ޤާނޫނު، އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މިންގަނޑު ގިރާކުރެވިފައިނުވުން

ދަށު ކޯޓު: ޖުވަނައިލް ކޯޓު 14/Jv-C/2021

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އަދަބު ކަނޑައެޅުން އަދި ނުނިމި އޮތް ޖުވެނައިލް ކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ބާވަތުގެ ނިންމުމެއްތޯ (ދައުލަތުގެ އިޖުރާއީ އިޢުތިރާޟް).

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ޑައިމޯފިން ހުރި ރަބަރު ޕެކެޓްތައް ހުރި ސިގިރޭޓު ފޮށްޓެއް ފުލުހުން ފެނިގެން މޫދަށް އެއްލާލި ކުޑަކުއްޖެއްގެ މައްޗަށް މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ ކުރެވުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ޖުވެނައިލް ކޯޓުން ދަޢުވާ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ކުށްވެރިކުރިއެވެ؛ އަދަބު ކަނޑައަޅާފައެއް ނުވެއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ނިންމިކަމަށް ބުނެ ތިން ނުކުތާ ހުށަހެޅިއެވެ. ދައުލަތުން އިޖުރާއީ އިޢުތިރާޟު ހުށަހަޅައި، އަދަބު ނުކަނޑައަޅާ ނިންމުމަކީ ޙުކުމެއް ނޫންކަމުން އިސްތިއުނާފު ނުކުރެވޭނެކަމަށް ބުނެ 2022/SC-A/42,43 އަށް ޙަވާލާދިނެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޙުކުމްކުރުމުގެ މާނައިގައި އަދަބު ހިމެނޭކަމަށާއި، އަދަބު ކަނޑައަޅާފައިނުވާ މި ނިންމުމަކީ ޙުކުމެއް، އަމުރެއް ނުވަތަ ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ ނިންމުމެއް ނޫންކަމުން އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ނިންމުމެއް ނޫންކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނެއްގެ މާއްދާއެއް މާނަކުރާއިރު، އެ ޤާނޫނު ކިޔަންވާނީ އެއް ރޮއްޖަކުން ވިޔެފައިވާ އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި، މުޅި ޤާނޫނުގެ ސިޔާސަތާއި މަޤްޞަދުގެ ފުޅާ އިމުގެ ތެރޭގައެވެ؛ ޤާނޫނުގެ އެހެން މާއްދާތަކުގެ މަޤްޞަދު ގެއްލޭގޮތަށް އެއް އަކުރެއް މިނިވަން މާއްދާއެއްގެ ގޮތުގައި މާނަ ނުކުރެވޭނެއެވެ. (2020/SC-A/46 އާއި 2021/SC-A/79 އަށް ތަބާވެ)
2. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން 'ޙުކުމްކުރުމުގެ' މާނައިގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާ ލިބޭ މީހާގެ މައްޗަށް ކަނޑައެޅޭ އަދަބު ހިމެނެއެވެ؛ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅާ ޙުކުމުގައި އަދަބު ހިމެނެންޖެހެއެވެ، އަދަބު ކަނޑައެޅުން އެހެން މަޖިލީހަކަށް ފަސްކުރި ނަމަވެސްމެއެވެ.
3. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރެވެނީ ތިން ބާވަތެއްގެ ނިންމުމެވެ: ކޯޓަކުން ކޮށްފައިވާ ޙުކުމެއް، ނެރެފައިވާ އަމުރެއް، ނުވަތަ ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގެ މަރުޙަލާގައި ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއް.
4. ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި އަދަބު ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ނިންމުމަކީ ޙުކުމެއް، އަމުރެއް ނުވަތަ ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ ހުށަހެޅުމުގެ ނިންމުމެއް ނޫންކަމުން، އެއީ ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ބާވަތުގެ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) - ޙުކުމްކުރުމުގެ މާނަ ބަޔާންކުރާ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) - ޙުކުމްކުރުމާ ބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '351')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) - ޙުކުމުގައި ހުންނަންޖެހޭ ކަންކަމުގެ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '356' ގެ (ށ)(5))
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) - އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ނިންމުންތަކުގެ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '330' ގެ (ހ))
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) (ލިޔުމުގައި '323' ވަނަ މާއްދާގެ (ރ))
• 2020/SC-A/46 (ދައުލަތް ވ. އަތަމާ މެރިން އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• 2021/SC-A/79 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު އަމީން)
• 2022/SC-A/42,43