Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2022/HC-A/426 · 5 އޭޕްރީލް 2023 · ވަގުތީ އަމުރު

މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަން (ދަޢުލަތް) ވ. 1-ޙުސައިން ހާފިޡު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރު ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B4/VA/2022/05

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަނުން 87 އުޅަނދެއްގެ ރަޖިސްޓްރީ ބާޠިލުކުރި ދެ އިޢުލާނަށް ޢަމަލުކުރުން ޖުޑީޝަލް ރިވިއު ނިމެންދެން ހުއްޓުވުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރަކީ، ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް (އޮސްޓްރޭލިއާ) ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން ޤަޟިއްޔާގައިވާ ޝަރުޠުތަކާއި ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއެންސްގެ އުޞޫލާ އެއްގޮތަށް ނެރުނު އަމުރެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ސިވިލް ކޯޓުގެ މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން، ދަޢުވާއެއްގައި ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ކުރިން ވަގުތީ ރައްކާތެރިކަމެއް ހޯދައިދިނުމަށް ނެރޭ ވަގުތީ އަމުރަކީ ކޯޓުގެ އިޚްތިޔާރީ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތް ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 17، 46)
  2. ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ ޢާންމު ޝަރުޠުތަކަކީ: (1) އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޤާއިމުވުން، (2) ވަގުތީ އަމުރަކާ ނުލައި މައުޟޫޢީ ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން، އަދި (3) އެދޭ ފަރާތަކީ އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ޞިފަތު ޤާނޫނީ ގޮތުން ލިބިފައިވާ ފަރާތެއްކަމުގައި ވުމެވެ. (ޕެރ. 47 - އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު)
  3. މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޤާއިމުވެގެންވާކަމަށް ބެލޭނީ، އެ ޙައްޤެއް ޙިމާޔަތްކުރާ ޤާނޫނީ ޤާޢިދާއެއް (legal rule) އޮތުމުގެ އިތުރުން، ހުށަހަޅާ ވަޤާއިޢުތަކަކީ އެފަދަ ޙައްޤެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ޤާއިމުވާކަމަށް ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ކާފީ ވަޤާއިޢުތަކެއް ކަމުގައިވާނަމައެވެ. (ޕެރ. 49 - އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު)
  4. ރަޖިސްޓްރީ ބާޠިލުކުރި ކުރުމުގެ ޞައްޙަކަމަކީ މައުޟޫޢީ ދަޢުވާގައި ކަނޑައެޅެންޖެހޭ ކަމެއް ކަމުގައިވާއިރު، މައުޟޫޢީ މައްސަލަ ނިމުމުގެ ކުރިން އެކަމަށް ގޮތެއް ކަނޑައެޅިގެން ދިއުމަކީ އަސްލު މައްސަލައިގެ އަސާސް ނެތިގެން ދާނެ ކަމެކެވެ؛ އަދި ރަޖިސްޓްރީއެއް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތްތަކުގެ އަތުގައި އޮތްކަން ދެފަރާތުގެ ބަހުންނާއި ލިޔެކިޔުންތަކުން އެނގޭއިރު، ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތްކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 53-54 - އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު)
  5. ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެއްޖެނަމަ ލިބިދާނެ ގެއްލުމަށް އެކަށީގެންވާ ބަދަލެއް (adequate remedy) ދެވޭނަމަ ޢާންމު އުޞޫލަކީ ވަގުތީ އަމުރެއް ނުނެރުމެވެ؛ ގެއްލުމާ ގުޅޭ ސުވާލުތަކަށް ސާފު ޖަވާބެއް ނުލިބޭ ޙާލަތުގައި، ކޯޓުން ބަލަންޖެހޭނީ އަމުރު ނެރުމުން ނުވަތަ ނުނެރުމުން ގެއްލުމާއި އުނދަގޫ ބޮޑަށް އުފުލަންޖެހޭނީ ކޮން ފަރާތެއްތޯއެވެ (balance of convenience). (ޕެރ. 56، 58 - އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު)
  6. ރަޖިސްޓްރީ ބާޠިލުކުރި ކުރުން ދަމަހައްޓައިފިނަމަ ގެއްލުމާއި އުނދަގޫ ތަޙައްމަލުކުރަންޖެހޭނީ އުޅަނދުތަކުގެ ވެރިފަރާތްތަކަށް ކަމަށްވެ، ދައުލަތަށް ސީދާ ގެއްލުމެއް ނުލިބޭ ޙާލަތުގައި، ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއެންސް ވަނީ ވަގުތީ އަމުރަށް އެދުނު ފަރާތްތަކާ ދިމާއަށެވެ؛ އެހެންކަމުން ސިވިލް ކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރު ނެރެފައިވަނީ ވަގުތީ އަމުރުގެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 59-60 - އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔު)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.