އަޙްމަދު ނިހާން ޙުސައިން މަނިކު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޝަރީއަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމާ މެދު ނިންމިގޮތް

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B5/SHN/(880,881,882,883,884-2020)/2022/11

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ރިޔާސީ ކޮމިޝަނުން ތަޙްޤީޤުކުރި މައްސަލައެއްގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ލަފާ ނުހޯދައި ދަޢުވާ އުފުލުމަކީ ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަނުވުމެއްތޯ؛ ދިފާޢީ ހެކިން ބަލައިނުގަތުމާއި ޖޮއިންޓް އިންވެސްޓިގޭޝަން އެއްބަސްވުމާއި އިޢުތިރާފު އެއްބަސްވުން ހާމަނުކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: އެމް.އެމް.ޕީ.އާރު.ސީ ފައިސާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވި މައްސަލައިގައި ފައިސާ ލޯންޑަރކުރުމާއި ރިޝްވަތުގައި ބައިވެރިވިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް ރިޔާސީ ކޮމިޝަނާއި ފުލުހުން ޖޮއިންޓްކޮށް ކުރި ތަޙްޤީޤެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާތަކެއް އުފުލިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ދައުލަތުގެ ހުށަހެޅުމާ އެއްގޮތަށް ބައެއް ދިފާޢީ ހެކިން ބަލައިނުގަނެ، ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުގެ ހުށަހެޅުންތައް ބަލައިނުގަނެ، ދަޢުވާތައް މައުޟޫޢީގޮތުން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ލަފާ ނުހޯދައި ދަޢުވާ އުފުލީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި ހެކިން ބަލައިނުގަތުމާއި ލިޔުންތައް ހާމަނުކުރުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ؛ ދައުލަތުން ބުނީ މިއީ ޖޮއިންޓް އިންވެސްޓިގޭޝަނެއްކަމަށާއި ލަފާ ހޯދުމަކީ ލާޒިމު ކަމެއް ނޫންކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޤާނޫނު 4/2019 ވުޖޫދުވުމުގެ ކުރިން ފުލުހުން ތަޙްޤީޤުކުރަމުން ދިޔަ މައްސަލައަކަށް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ގުޅިގެން ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ މާއްދާ ތަޠުބީޤުވާތީ ލަފާ ހޯދަން ނުޖެހެއެވެ؛ ހެކިން ބަލައިނުގަތީ ގުޅުމެއް ނެތުމުން ކަމުން ކޯޓުގެ އިޚްތިޔާރު ގޯސްކޮށް ބޭނުންކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ؛ ހާމަކުރަން އެދުނު ލިޔުންތައް ދިފާޢަށް މުހިއްމުކަން ނުދައްކައެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ރިޔާސީ ކޮމިޝަންތަކުގެ ޤާނޫނު (4/2019) ވުޖޫދުވުމުގެ ކުރިން ފުލުހުން ތަޙްޤީޤުކުރަމުން ދިޔަ މައްސަލަތަކާމެދު ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތެއް އެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިނުވާއިރު، އެއް އިދާރާއަށްވުރެ ގިނަ އިދާރާއަކަށް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވާ ޙާލަތުގައި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ގުޅިގެން ތަޙްޤީޤުކުރުމާބެހޭ މާއްދާ ތަޠުބީޤުކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުލް މުހައިމިން [2022] SC 61 އަށް ތަބާވެ)
2. އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ޖޮއިންޓް އިންވެސްޓިގޭޝަން އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ތަޙްޤީޤުކޮށް ދަޢުވާކުރުމަށް ހުށަހެޅުމުގެ ކުރިން، ރިޔާސީ ކޮމިޝަންތަކުގެ ޤާނޫނުގައިވާ ފަދައިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ލަފާ ހޯދަންޖެހޭނެކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
3. ހެކިން ހާޒިރުކުރުމާއި ހެއްކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމުގައި ކޭސް މެނޭޖްމަންޓުގެ ތެރެއިން ކޯޓަށް އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވެއެވެ؛ ބަލަންޖެހޭ ސުވާލަކީ ހެއްކެއް ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމި ނިންމުން ބިނާވަނީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްގެ މައްޗަށްތޯއެވެ؛ ދަޢުވާއާ ގުޅުމެއްނެތް ހެކިން ބަލައިނުގަތުމަކީ އިޚްތިޔާރު ގޯސްކޮށް ބޭނުންކުރުމެއް ނޫނެވެ. (2017/SC-A/26 އަށް ތަބާވެ)
4. ތަޙްޤީޤު ހިންގާނެ އިޖުރާއަތު ކަނޑައެޅުމުގެ ޤާނޫނީ ބާރެއް ނުލިބޭ، ދެ އިދާރާގެ ދައުރާއި މަސައްކަތް ބެހިގެންވާގޮތް ކަނޑައަޅާ ޖޮއިންޓް އިންވެސްޓިގޭޝަން އެއްބަސްވުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހާމަކުރަން ނުޖެހޭ ލިޔުމެކެވެ.
5. ހެއްކެއް ހާމަކުރުމަށް އެދޭ ފަރާތުން އެ ލިޔުމަކީ ދިފާޢު ތައްޔާރުކުރުމަށް މުހިއްމު ލިޔުމެއްކަމާއި މައްސަލައިގެ ވާޤިޢާއާ ގުޅޭގޮތް ބުނެދޭންޖެހޭނެއެވެ؛ އެކަން ނުދައްކާނަމަ ހާމަނުކުރުމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމަށް ބަދަލު ނުގެނެވޭނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2019 (ރިޔާސީ ކޮމިޝަންތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) - ގުޅިގެން ތަޙްޤީޤުކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '36 ވަނަ މާއްދާ')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) - ހެކި ހާމަކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '322 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3)')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) - ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުންތަކާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '333 ވަނަ މާއްދާ')
• ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާ (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ކޮމިޝަން އުފެއްދުމުގެ ބާރު ދޭ މާއްދާ)
• ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤަރާރު ނަންބަރު 2018/14
• ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުލް މުހައިމިން އާއި އިތުރު މީހުން [2022] SC 61
• 2017/SC-A/26 (މެރީޑިއަމް ސަރވިސަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ސަޢުދާ މޫސާ)