ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢިރުފާން ތަޤިއްޔު
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ދައުލަތުގެ 44 ހެކި ގުޅުން ނެތް ހެކި ކަމަށް ބަލައި ބަލައިނުގަތުމަށާއި، ދާއިމީ ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމުރަކަށް ދައުލަތުން އެދިފައިނުވާތީ ހެކި ހާމަކުރުމަށް ނިންމިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި (10 މީހެއްގެ މައްޗަށް، 106 ހެކި) ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ހެކި ބަލައިނުގަތުމަށާއި ހެކި ހާމަކުރުމަށް ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅިއެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި، ދައުލަތުން ހުށަހެޅި 44 ހެކި ގުޅުން ނެތް ހެކި ކަމަށް ބަލައި ބަލައިނުގަތުމަށާއި، ވަގުތީ ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމުރުގެ ދަށުން ރައްކާތެރިކުރި ހެކި ދާއިމީ އަމުރަކަށް ދައުލަތުން އެދިފައިނުވާތީ ހާމަކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- ދައުލަތުން ބުނީ ހެކި ބަލައިނުގަތުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143(ރ) އާއި 2021/SC-A/87 އާ ޚިލާފު ކަމަށާއި ހާމަކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 131 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ؛ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ބުނީ ނިންމުމުގައި ސަބަބު ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި ވަގުތީ އަމުރަކީ ވަގުތީ ޙައްލެއް ކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ހެކި ބަލައިނުގަތުމުގައި ސަބަބު ސާފުކޮށް ބަޔާންނުކުރާކަމަށާއި، ވަގުތީ އަމުރު ދެމިއޮންނަނީ ދާއިމީ ގޮތެއް ނިންމަންދެން ކަމުން ދާއިމީ އަމުރަކަށް އަލުން އެދުން ލާޒިމުނުވާތީ ހާމަކުރުމަށް ނިންމި ނިންމުން ރަނގަޅު ނޫން ކަމަށް ފަނޑިޔާރުން ދެކުނެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B3/SHN/(84-2021)/2022/05
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުހެކި ހާމަކުރުމަށް ނިންމި ބައި ބާޠިލު
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ފަނޑިޔާރުން ނިންމާ ނިންމުންތަކަށް ވާޞިލުވި ސަބަބު ބަޔާންކުރުން ފަނޑިޔާރުންގެ މައްޗަށް ލާޒިމެވެ؛ މައްސަލައެއް އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް ބަލައިފިކަން ކަށަވަރުކުރެވޭނެ ވަސީލަތަކީ އެއީއެވެ. (ޕެރ. 12)
ހެކި ހާމަކުރުމަށް ނުވަތަ ހެކި ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމާއިރު ފަނޑިޔާރު ދެކަމެއް ފުރިހަމަކުރަންވާނެއެވެ: ހުށަހެޅުމާމެދު ދެފަރާތަށް ބަހުސްކޮށް މުނާޤަޝާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމާއި، ނިންމުން ބިނާކުރި ސަބަބު ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރުމެވެ. (ޕެރ. 13)
ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާއާއި 2021/SC-A/87 ގެ އަލީގައި، ސީދާ ގުޅުން ހުރި ހެކި (direct evidence) ފިޔަވައި، ބަލަމުންދާ ކަމާ ގުޅިފައިވާ މިންވަރު ބޮޑުކަމުން މުޢާމަލާތުގެ ބައެއް ކަމުގައި ބެލޭ ހެކި (circumstantial evidence) އާއި ސަބަބު ނުވަތަ ނަތީޖާގެ ހެކި ވެސް ގުޅުން ހުރި ހެކީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ؛ އޭގެ ޒާތުގައި ނުގުޅޭ ކަމަށް ފެނުނު ހެއްކެއް އެހެން ހެކިތަކާ އެކުގައި ބަލާއިރު މުހިއްމު ހެއްކަކަށް ވެދާނެތީ، ހެއްކެއް ބަލައިނުގަތުމުގެ ކުރިން އެ ހެކީގެ ބާވަތާ އެއްގޮތަށް ފަނޑިޔާރު ބަލަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 14-15)
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ނެރޭ ވަގުތީ ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމުރަކީ އަސްލު ހުށަހެޅުމާމެދު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމަންދެން ދެވޭ ވަގުތީ ފަރުވާއެކެވެ؛ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުން ހުށަހެޅުމާމެދު ގޮތެއް ނިމުނީއެއް ނޫނެވެ. ދާއިމީ އަމުރަކަށް ދައުލަތުން އަލުން އެދުން ޤާނޫނު ލާޒިމެއް ނުކުރާތީ، ދާއިމީ އަމުރަކަށް އެދިފައިނުވުމުގެ ސަބަބު އެކަނި ބިނާކޮށް ވަގުތީ އަމުރަކުން ރައްކާތެރިކޮށްފައިވާ ހެކި ހާމަކުރުމަށް ނިންމުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 17-19، 26)
(ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާގެ ރައުޔު) ހެކިވެރިއެއްގެ ބަޔާނުގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ނަން ނެތުމަކުން އެ ހެކި ގުޅުން ނެތް ހެއްކަކަށް ނުވެއެވެ؛ އަދި ހެއްކެއްގެ ގުޅުމަށް ޚަޞްމު ޠަޢުނުކޮށްފިނަމަ، އެ ހެކި މައްސަލައާ ގުޅުން ހުރި ގޮތް ތަފްޞީލުކޮށް ޝަރީޢަތަށް ބުނެދިނުމަކީ ހެކި ހުށަހަޅާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޕެރ. 21-23)
(ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާގެ ރައުޔު) ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަކީ މަތީ މަރުޙަލާގެ ޤަޟިއްޔާއަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށް ބުނާނަމަ، ޚިލާފުވާ ގޮތް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ސާފުކޮށް ބުނެދޭންވާނެއެވެ؛ އެކަން ނުކުރެވޭނަމަ އެ ނުކުތާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން ނުޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 24-25)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 129 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 131 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/76 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 105 ވަނަ މާއްދާ އަދި 137 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) (ދަޢުވާގައި)
- 2021/SC-A/87 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޚުޒައިމަތު ނަޢީމް)
- 2020/SC-A/100
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ޙުސައިން މަޒީދު، ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.