Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2023/HC-A/193 · 9 އޮކްޓޫބަރު 2023 · ވަގުތީ އަމުރު

ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަން އަދި ޢަރަބިއްޔާ ސްކޫލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރާމެދު ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B9/VN/2023/02

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޢަރަބިއްޔާ ސްކޫލަށް ނިޤާބު އަޅައިގެން ދަރިވަރުން ދިޔުމަށް ހުރަސް ނޭޅުމަށް ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދިނުމަށް ބެލެނިވެރިން ކުރި އެދުން ސިވިލް ކޯޓުން ރައްދުކުރުމުގައި، ވަގުތީ އަމުރުގެ ޝަރުޠުތައް (ފާޅުކަންބޮޑު މައުޟޫޢީ ޙައްޤު، ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ގެއްލުން، ޙައިޞިއްޔަތު) ވަޒަންކުރި ގޮތް ރަނގަޅުތޯ؛ އަދި ޙައިޞިއްޔަތު ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅުނު އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތެއް އިސްތިއުނާފުން އުނިކުރަންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ދަށުކޯޓުން ނެރުނު ނިންމުމެއްގައި އަމުރަށް އެދުނު ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނި، އެ ނިންމުން ނިންމިއިރު އޭނާއަކީ މައްސަލައިގެ ޚަޞްމަކު ކަމުގައިވާނަމަ، އެ ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު އޭނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ ފަހުން ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައިޞިއްޔަތު ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅުނު ކަމުގައިވިޔަސް، އިސްތިއުނާފުން އޭނާގެ ނަން އުނިކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އިސްތިއުނާފުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަން އަތުވެދާނެ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 21)
  2. ވަގުތީ އަމުރަކީ ދަޢުވާއެއްގައި ކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން ވަގުތީ ފަރުވާއެއް ނުވަތަ ވަގުތީ ރައްކާތެރިކަމެއް ހޯދައިދިނުމަށް ނެރޭ އަމުރެކެވެ؛ އޭގެ ޝަރުޠުތަކަކީ: ފާޅުކަންބޮޑު ގޮތެއްގައި ޤާނޫނީ ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު، ލަސްވުމުން ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުން، އަދި އެދޭ ފަރާތަށް ޞިފަތު ނުވަތަ ޙައިޞިއްޔަތު ލިބިފައިވުމެވެ (2012/SC-A/21). (ޕެރ. 22، 23)
  3. ވަގުތީ އަމުރަށް އެދެންވާނީ ކަނޑައަޅާފައިވާ ފޯމު މެދުވެރިކޮށް، އަމުރަށް އެދޭ ސަބަބުތަކަށް ބާރުދޭ ހެކި (ފައިސާ ނުވަތަ މުދަލާ ނުގުޅޭ އަމުރުތަކަށް ހެކިބަސްދޭ ފަރާތުގެ ބަޔާން މެދުވެރިކޮށް) ފޯމާއެކު ހުށަހަޅައިގެންނެވެ؛ ފޯމާއެކު ހުށަހެޅި ހެކިތަކަށް ނަޒަރުކޮށް ކޯޓުން ހެކި ވަޒަންކޮށްފައިވާނަމަ، އެކަމުގައި ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 27–30)
  4. ކުރިމަތިވާނެކަމަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ނުބެލެވޭ ކަންތައްތަކެއް ނުވަތަ ނަތީޖާތަކެއް ހުއްޓުވުމަށް އަމުރު ނެރުމަކީ ވަގުތީ އަމުރުގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 34)
  5. ފާޅުކަންބޮޑު މައުޟޫޢީ ޙައްޤު ދައްކުވައިދިނުމަށް އެދޭ ފަރާތުން ދައްކުވައިދޭންޖެހޭނީ ދަޢުވާ ކާމިޔާބުވުމުގެ އަސާސީ އަދި ޙަޤީޤީ އިޙްތިމާލެއް އޮތްކަމެވެ؛ ކާމިޔާބީގެ އިޙްތިމާލު ކުޑަނަމަ ވަގުތީ އަމުރު ނެރެނުދެވޭނެއެވެ. މަތީ ކޯޓުތަކުގެ އުޞޫލުތައް ނަކަލުކުރުން އެކަނި ކާފީ ނުވެ، އެ އުޞޫލުތައް މައްސަލައަށް ތަޠުބީޤުކުރުމުން ނަތީޖާ ތަފާތުވާ ގޮތް ބުނެދޭންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 36–40)
  6. ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ގެއްލުމަކީ ފޫނުބެއްދޭ ނުވަތަ ރަނގަޅު ނުކުރެވޭނެ ގެއްލުމެވެ (2021/SC-A/43)؛ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު އެކަށީގެންވާ ފަރުވާއެއްކަމުގައިވާނަމަ ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރޭނެއެވެ؛ ފާޅުކަންބޮޑު މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނެތްނަމަ ގެއްލުމުގެ ސުވާލު ބެލުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ؛ އަދި ހުއްޓުވަން އެދޭ ކަންކަން ނުހިންގާނެކަމުގެ އިތުބާރު ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ދީފައިވާނަމަ ގެއްލުމެއް ލިބޭކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 41–46)
  7. ވަގުތީ އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަކީ އެ ޙައްޤުގެ ވެރި ކުދިންގެ ބެލެނިވެރިންކަން އަންގައިދޭ ލިޔުމެއް ނުވަތަ ކުދިންނަކީ ކޮބައިކަމާއި ކިޔަވާ ގްރޭޑު އެނގޭނެ މަޢުލޫމާތެއް ހުށަހަޅާފައި ނުވާނަމަ، ޙައިޞިއްޔަތު ނެތްކަމަށް ކޯޓުން ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 47–51)
  8. ދަށުކޯޓުން ވަކި ގޮތަކަށް ނިންމާފައިވާކަން ނުއެނގޭ ކަމެއްގައި، އެ ކޯޓުން އެފަދަ ނިންމުމެއް ނިންމިކަމަށް ބަލައިގެން އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ގޮތް ކަނޑައަޅަން ނުޖެހޭނެއެވެ؛ ވަގުތީ އަމުރާމެދު ނިންމުމުގައި ދަޢުވާގެ ބާވަތާމެދު ސުވާލު އުފެއްދުމަކީ މައުޟޫޢުގައި ގޮތް ނިންމުމެއް ނޫނެވެ (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 110 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫން). (ޕެރ. 52، 53)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.