ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2018/HC-A/51ހައިކޯޓު · 18 ޖޫން 2020 · އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

ދަ މޮރިޝަސް ކޮމަރޝަލް ބޭންކް (މޯލްޑިވްސް) ޕވޓ ލޓޑ ވ. ޝަރޫ ލޯންޗް ސަރވިސަސް ޕވޓ ލޓޑ

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު
ހައިކޯޓު · 18 ޖޫން 2020ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 576/Cv-C/2017ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން ދަޢުވާ އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅިދާނެ ގޮތަށް ދަޢުވާ ފޯމް ބާޠިލުކުރި.
ވާޤިޢާ
ބޭންކުން ގެރެންޓީ ދީފައިވާ ޗެކްތަކަށް ފައިސާ ނުދިނުމުން ލޯންޗް ކުންފުންޏެއް ބޭންކުގެ މައްޗަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ދަޢުވާކުރި. ބޭންކުން ފުރަތަމަ އަޑުއެހުމުގައި abuse of process ގެ އިޖުރާއީ ނުކުތާ ނެގި. އަޑުއެހުންތައް ނިމި ޙުކުމަށް ތާވަލުކުރުމަށްފަހު ދަޢުވާކުރި ފަރާތުން އިތުރު ލިޔުންތައް ހުށަހަޅައި، ދެން އަލުން ހުށަހެޅޭ ގޮތަށް ދަޢުވާ ފޯމް ބާޠިލުކުރަން އެދުނު.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
މަދަނީ މައްސަލައެއްގެ އަޑުއެހުންތައް ނިމި ޙުކުމަށް ތާވަލުކުރުމަށްފަހު، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ސަބަބެއް ބަޔާންނުކޮށް ދަޢުވާ ފޯމް ބާޠިލުކުރަން އެދުމުން، އިޞްލާޙުކޮށް އަލުން ހުށަހެޅޭ ގޮތަށް ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރުމަކީ ޤާނޫނާއި މަތީ ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކާ އެއްގޮތް ނިންމުމެއްތޯ، ނުވަތަ އެއީ ކޯޓުގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފުމަށް (abuse of process) ފުރުޞަތު ދިނުމެއްތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ބޭންކުން ބުނީ އެ ނިންމުމަކީ ދައުލަތް ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތްތަކުން ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާއާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ SJ/08-2015/SC އަމުރާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، މައްސަލައަކީ ޢަދުލުއިންޞާފުގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފުމުގެ ގޮތުން ހުށަހެޅި މައްސަލައެއް ކަމަށް.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
އަޑުއެހުން ނިމުމަށްފަހު ސަބަބެއް ނުދައްކައި ދަޢުވާ ބާޠިލުކުރަން އެދުމުން، އަލުން ހުށަހެޅޭ ގޮތަށް ބާޠިލުކުރުމަކީ ކޯޓުގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފުމަށް ފުރުޞަތު ދިނުމާއި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް އިންޞާފުނުވާ ގޮތެކެވެ؛ ކޯޓުން abuse of process ގެ ނުކުތާއާމެދު ނިންމާފައިވެސް ނުވޭ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސިވިލް ކޯޓު 576/Cv-C/2017
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ އަލުން ހުށަހެޅޭ ގޮތަށް ދަޢުވާ ފޯމް ބާޠިލުކުރުން ބާޠިލުކުރި

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ކޯޓަށް ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤަކީ އިޚްތިޔާރީ ޙައްޤެއް ކަމުން، މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަށްފަހު އެއިން ތަނާޒުލުވުމާއި، ދޫކޮށްލުމާއި، ބާޠިލުކުރަން އެދުމަކީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ އިޚްތިޔާރުގައި އޮންނަ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

HN2މަދަނީ › އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

ޤާނޫނުއަސާސީން ލިބިދޭ އެއްވެސް ޙައްޤަކީ މުޠުލަޤު ޙައްޤެއް ނޫނެވެ. ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤު ނަހަމަ ބޭނުމެއްގައި، އިޖުރާއަތުތަކާއި ޢަދުލުއިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމުގެ ރޫޙާ ޚިލާފަށް ބޭނުންކުރާކަން (abuse of process) ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި ފެންނަންހުރިނަމަ، އެކަން ހުއްޓުވުމަކީ ކޯޓުތަކުގެ ޒިންމާއާއި މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. (ޕެރ. 3 (ރ))

HN3މަދަނީ › އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

ދަޢުވާކުރާ ފަރާތާމެދު ފަދައިން ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތާމެދުވެސް ޢަދުލުވެރިކޮށް ޢަމަލުކުރަންޖެހެއެވެ. ޖެއްސުންކޮށް އުނދަގޫކުރުމަށް، ޚުޞޫމާތް ނުނިންމާ ދިގުދެމުމަށް ނުވަތަ ގެއްލުން ދިނުމަށް ކޯޓުގެ ބޭނުން ހިފުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 3 (ބ))

HN4މަދަނީ › އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

ދަޢުވާ ދޫކޮށްލީކަމަށް ބަޔާންކޮށް އަނބުރާ ގެންދާނަމަ އެ ދަޢުވާ ދެވަނަ ފަހަރަށް ހުށަހެޅުމުން ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ސަބަބެއް ބަޔާންނުކޮށް ނުވަތަ ދަޢުވާ އިޞްލާޙުކުރުމަށް ބާޠިލުކުރަން އެދޭ ޙާލަތުގައި، އަލުން ހުށަހެޅިދާނެ ގޮތަށް ބާޠިލުކުރުމުގެ ކުރިން، އެދޭ ސަބަބަކީ މަޤްބޫލު އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްތޯ ނުވަތަ ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ ޙައްޤު ނަހަމަ ގޮތެއްގައި ހިފުމެއްތޯ މައްސަލައިގެ ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ކޯޓުން ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ޅ))

HN5މަދަނީ › އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ދަޢުވާ ފޯމް އިޞްލާޙުކުރުމަށް ނުވަތަ ދަޢުވާއަށް ބަދަލު ގެނައުމަށް ދަޢުވާ ފޯމް އަނބުރާ ގެންދެވޭނީ ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުން ފެށުމުގެ ކުރިންނެވެ. އަޑުއެހުން ފެށުމަށްފަހު އިޞްލާޙުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދެވޭނީ ވަރަށް ޚާއްޞަ އިސްތިސްނާ ޙާލަތެއްގައި ފަނޑިޔާރު ދޭ ޚާއްޞަ ހުއްދައަކުން މެނުވީ ނޫނެވެ؛ އެހެން ނޫނީ ދެކެވުނު ވާހަކައާއި ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކަށް ބިނާކޮށް ދަޢުވާ ބަދަލުކުރަމުން ގޮސް، މައްސަލަ ނިމުމުގެ ޔަޤީންކަން ގެއްލި، ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ވަގުތާއި ޚަރަދު ބޭކާރުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (އ))

HN6މަދަނީ › އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

އަޑުއެހުންތައް ނިމި ޙުކުމަށް ތާވަލުކުރުމަށްފަހު، އިޞްލާޙުކުރަން ބޭނުންވާ ކަމަކާއި ސަބަބެއް ކޯޓަށް ނުދައްކައި ދަޢުވާ ފޯމް ބާޠިލުކުރަން އެދުމުން، އަލުން ހުށަހެޅޭ ގޮތަށް ބާޠިލުކުރުމަކީ ކޯޓުގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފުމަށް ފުރުޞަތު ދިނުމާއި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤުގައި ޢަދުލުވެރި ނޫން ގޮތެކެވެ. (ޕެރ. 3 (އ)؛ SJ/08-2015/SC)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު)
  • ދައުލަތް ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތްތަކުން ދަޢުވާއާއި މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާ
  • ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ގަވާއިދު
  • SJ/08-2015/SC

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް (ރިޔާސަތު)
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޝަރީޢަތުގެ ވީޑިއޯ

ހައިކޯޓުގެ ޔޫޓިއުބް ޗެނަލުން، މައްސަލަ ނަންބަރުން ގުޅާފައި.

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ