މާހަލް ޓުއަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަދި 2 މީހުން ވ. މަރްޔަމް ރިޒްނީ ޢަލީ އަދި އިތުރު 6 ފަރާތެއް
ނަތީޖާ: ނިންމި ގޮތް ލިޔުމުގައި ނެތް (ސަބަބު ބަޔާންނުކުރުމުގެ ނުކުތާ ޤަބޫލުކޮށް، ޣައިރު ޙާޟިރުގެ ނުކުތާ ރައްދުކޮށްފައި)
ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު B4-CR-1/VA/2021/02
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ކުންފުންޏެއްގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭތޯ، އަދި ސިވިލް ކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރުގައި ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބު ފުދޭ މިންވަރަށް ބަޔާންކޮށްފައިވޭތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދަށް ބަލާއިރު ޚަސްމެއްގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި މައްސަލައެއް ހިންގުމުގެ ކުރިން، ކުންފުނި ފަދަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞުތަކަށް ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުކުރުމާބެހޭ މާއްދާގައިވާ ކަންކަން އެ ތަރުތީބުން ކުރަންވާނެއެވެ؛ އެގޮތަށް ޢަމަލުކޮށްވެސް ޙާޟިރުނުވެއްޖެނަމަ ދެން ރުޖޫޢަވާންޖެހޭނީ އިޢުލާނާބެހޭ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަށެވެ. (ޕެރ. 8)
- 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އިޢުލާނު ކުރަނީ ޙާޟިރުކުރަންޖެހޭ މީހާ ދީފައިވާ އެޑްރެހުގައި ނެތި ވީތަނެއް ނޭނގޭ ޙާލަތުގައެވެ؛ ވީތަނެއް ނޭނގޭ ކަމަށް ކަނޑައެޅޭނީ ކުންފުނިތަކަށް އަމުރު ރައްދުކުރުމާބެހޭ މާއްދާގައި ލިސްޓުކޮށްފައިވާ ކަންކަން ކުރުމަށްފަހުވެސް ވީތަނެއް ނޭނގޭނަމައެވެ. (ޕެރ. 11)
- ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނިންމާ މަދަނީ މައްސަލައެއް ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވުނުއިރު، ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޙުކުމްކުރުމުގައި އިޖުރާއީ އުނިކަމެއް ނުވަތަ ޢައިބެއް އޮތްނަމަ، ނުވަތަ އެފަދަ އުނިކަމެއް ނެތަސް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ކާމިޔާބުވުމުގެ އެކަށީގެންވާ ފުރުސަތަކާއި އެކަށީގެންވާ ދިފާޢެއް އޮތްނަމަ، ޙުކުމް އެއްފަރާތްކޮށް މައްސަލަ އަލުން ބެލުމަށް ދަށު ކޯޓަށް ތަޙުވީލުކުރަންވާނެއެވެ (އެޓޯލް ބޭންޑް ޤަޟިއްޔާ). (ޕެރ. 9)
- ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ކުރިން ފަރާތްތައް ޙާޟިރުކޮށް އަޑުއެހުމެއް ބޭއްވުމާއި ނުބޭއްވުމަކީ މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރުގައިވާ ކަމެކެވެ. ޢާންމު އުޞޫލަކީ ދެފަރާތް ޙާޟިރުކޮށް މައްސަލަ ހިންގުން ނަމަވެސް، އަވަސް ފިޔަވަޅެއް ނާޅައިފިނަމަ ފަރާތަކަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ ޙާލަތުގައި ޚަސްމުންގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައިވެސް ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 13، 14)
- ޙާޟިރުކުރުމުގެ ޤަވާޢިދުގެ ހުރިހާ އިޖުރާއަތެއް ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުން އަމުރުގެ ބޭނުން ކެނޑިގެން ދެވިދާނެތީ، ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި އެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނެރުނު ކަމުގެ ސަބަބުން ވަގުތީ އަމުރު ބާޠިލުކުރަންޖެހޭކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 15)
- ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބު ބަޔާންކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތުގެ މައިގަނޑު ޢުންޞުރެކެވެ؛ މިއީ ހަމައެކަނި ޙުކުމަށް ތަޠުބީޤުވާ އުޞޫލެއް ނޫން ކަމަށްވާތީ، ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ ނިންމުންތަކުގައިވެސް ފަނޑިޔާރު ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތައް ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންކުރަންޖެހޭނެއެވެ، އަދި އެ ސަބަބު އެނގުމަކީ ޚަސްމުންގެ ޙައްޤެކެވެ. (ޕެރ. 17)
- ވަގުތީ އަމުރުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޝަރުޠުތަކަށާއި ޤަވާޢިދުގެ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކުރިކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމުން ނުފުދޭނެއެވެ؛ އެ ކަންކަމަށް މައްސަލައަށް ރިޢާޔަތްކުރި ގޮތް ބުނެދީފައި ނެތްނަމަ ސަބަބުތައް އެކަށީގެންވާ މިންގަނޑަކަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 16، 17)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރު ކުރުމުގައި ޢަމަލު ކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 28 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރު ކުރުމުގައި ޢަމަލު ކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (PDF ގައި '32')
- ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރު ކުރުމުގައި ޢަމަލު ކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ ކުންފުނި ފަދަ ތަންތަނަށް ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (PDF ގައި '36')
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޝަރީޢަތް ކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދު (6) ގެ ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ މާއްދާ (PDF ގައި '335'؛ ދަށު ކޯޓުން ޙަވާލާދީފައި)
- ސުޕްރީމް ކޯޓު [2021] SC 41 (އެޓޯލް ބޭންޑް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މޫސާ ޢަބްދުއްރަޙީމް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓު [2021] SC 30 (އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން)
- ހައިކޯޓު 2012/HC-A/06 (އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލް އިދާރާ ވ. މުޙައްމަދު އާދިލް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓު 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ޤަޟިއްޔާ؛ ދަށު ކޯޓުން ޙަވާލާދީފައި)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.