މަރްޔަމް ރިޒްނީ ޢަލީ އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް ވ. މާހަލް ޓުއާރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B5/VN/2022/03

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ އޮނިގަނޑާ ބެހޭ މައުޟޫޢީ ދަޢުވާއެއް ނިމެންދެން ކުންފުނީގެ ޖަލްސާތަކުގައި ވޯޓުދޭނީ އަތް އުފުލައިގެން ކަމަށް އަންގާ ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދެވެން ނެތްކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން، ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ޝަރުޠުތަކާއި ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 73 ވަނަ މާއްދާއާއި ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަގުތީ އަމުރަކީ ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ދަޢުވާއެއްގައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިން ވަގުތީ ފަރުވާއެއް ނުވަތަ ވަގުތީ ރައްކާތެރިކަމެއް ހޯދައިދިނުމަށް ކޯޓުން ނެރެދޭ ފަރުވާގެ އަމުރެކެވެ؛ ވަކި ކަމެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ ނުކުރުމަށް އަންގައި ވަގުތީ އަމުރު ނެރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 14)
2. ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމަށް ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ތިން ޝަރުޠަކީ: (1) އެދޭ ފަރާތަށް އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ސިފަތު ނުވަތަ ހައިސިއްޔަތު ޤާނޫނީ ގޮތުން ލިބިގެންވުން، (2) ޤާނޫނީ ހިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޤާއިމުވުން، އަދި (3) ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެ އަޞްލު ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލެއް އޮތުމެވެ. (ޕެރ. 15)
3. މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ޤާއިމުވާނީ އެ ޙައްޤު ހިމާޔަތްކުރާ ޤާނޫނީ ޤާޢިދާއެއް އޮވެ، ހުށަހަޅާ ވާޤިޢާތަކަކީ ކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ކާފީ ވާޤިޢާތަކަށް ވުމުންނެވެ؛ އެކަން ކޮންމެ މައްސަލައެއްވެސް ވަކިން ވަޒަންކޮށް ދެނެގަންނަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 17)
4. ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ނުރައްކަލެއް އޮތްކަމަށް ބެލެވޭނީ، މައުޟޫޢީ ދަޢުވާ އާދައިގެ އިޖުރާއަތުގެ ދަށުން ފުރިހަމަކޮށްފިނަމަ އިޢާދަ ނުކުރެވޭ ނުވަތަ ފޫނުބެއްދޭ ފަދަ ގެއްލުމަކާ އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ކުރިމަތިލާން ޖެހޭ ޙާލަތުގައެވެ؛ މައުޟޫޢީ ދަޢުވާ ނިމުމުން ކުރިއަށް ދެވޭނެ ޤާނޫނީ މަގެއް އޮތްނަމަ އެފަދަ ގެއްލުމެއް އޮތްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 18، 21–22)
5. ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 73 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މެންބަރަކަށް ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދެވޭނީ އެ މެންބަރެއްގެ ޙައްޤަށް ނުވަތަ މަޞްލަޙަތަށް އުނިކަމެއް ލިބިފައިވާނަމަ ނުވަތަ ކުންފުނީގެ ކަންކަން ހިނގަމުންދަނީ އެފަދަ އުނިކަމެއް ލިބޭ ގޮތަކަށް ނަމައެވެ؛ ކުންފުނިން ކޮށްފާނެ ނުވަތަ ނިންމަފާނެ ކަމަކުން ގެއްލުން ލިބިދާނެކަމުގެ ފުރުޞަތު އޮތުމަކީ އެ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 19–21)
6. ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ހެއްކާއި ޤަރީނާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައިނުވާކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން، ރިޢާޔަތްނުކުރާ ޤާނޫނީ ކޮން ނުކުތާއަކާ ގުޅޭ ކޮން ހެއްކަކަށްކަން ބުނެދޭންޖެހޭނެއެވެ؛ ވަގުތީ އަމުރުގެ ނިންމުމަކީ މައުޟޫޢުގައި ހެކި ވަޒަންކޮށް ނިންމާ ނިންމުމެއް ނޫން، މަތިމަތިން ހުށަހެޅުންތަކަށް ބަލައި އިޢާދަނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއް ފޫބެއްދުމަށް އިސްކަންދީ ނިންމާ ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 23–25)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 242 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، އަދި (ށ) ގެ 1 ވަނަ އަދި 2 ވަނަ ނަންބަރު
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 73 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) (1)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް (އޮސްޓްރޭލިއާ) ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/SC-A/43 (ރިޖްވުޑް ހޮޓެލްސް އެންޑް ސުއިޓްސް ޕ.ލ ވ. މުޙައްމަދު ޞަދީފް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިސްމާޢީލް ޢަބްދުލްޙަމީދު ([2021] SC 43، ޕެރ. 19 — ފުޓްނޯޓުގައިވާ ގޮތަށް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: ފެކްޓް މޯލްޑިވްސް ޕ.ލ ވ. ދިވެހި ދައުލަތް (މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސް) [2021] SC 58 (ފަނޑިޔާރު ޑރ. އަޒްމިރާލްދާ ޒާހިރުގެ ރައުޔުގެ 17 ވަނަ ޕެރެގްރާފް)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/HC-A/15 (ކުރިން ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރު ބާޠިލުކުރި ޤަޟިއްޔާ — މައްސަލައިގެ ތާރީޚު)