ފިއުލް ސަޕްލައިސް މޯލްޑިވްސް ޕވޓ ލޓޑ ވ. އާޘިމް ހަބީބް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓްރައިބިއުނަލުގެ ވަގުތީ އަމުރު ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، ވަގުތީ އަމުރަށް އެދުނު މައްސަލައިގައި ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން، އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާ މުވައްޒަފަކަށް ދެވިދާނެ އެންމެ އަސާސީ ޙައްލު، ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ އާންމު ޝަރުޠުތައް، މި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވޭތޯ ބެލުމުގައި ކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ އެހެނިހެން ކަންކަން

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 200-VTR/VA/2024/36

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ރިޑަންޑަންސީގެ ސަބަބުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވުނު މުވައްޒަފެއްގެ މައްސަލަ ބަލަމުންދަނިކޮށް، އޭނާގެ މަޤާމަށް އެހެން މީހަކު ޢައްޔަނުނުކުރުމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރުގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާ މާނަކުރުމުގައި ގޯހެއް ހަދާފައިވޭތޯ، އަދި އެ އަމުރަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނެކްސްބިޒް ޤަޟިއްޔާއާއި އެސް.ޕީ.އެޗް ޤަޟިއްޔާގެ ޝަރުޠުތަކާ އެއްގޮތްވާ އަމުރެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ފިއުލް ސަޕްލައިސް މޯލްޑިވްސްގެ އިންވެސްޓިގޭޝަން ސްޕެޝަލިސްޓުގެ މަޤާމު ރިޑަންޑަންޓްވީކަމަށް ބުނެ 2024 އޮގަސްޓުގައި މުވައްޒަފު ވަކިކުރުމުން، ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ވަކިކުރިކަމަށް ބުނެ ޓްރައިބިއުނަލަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅައި، މައްސަލަ ނިމެންދެން މަޤާމަށް މީހަކު ޢައްޔަނުނުކުރުމަށް ވަގުތީ އަމުރަކަށް އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން، 147/VTR/2024 މައްސަލަ ނިމެންދެން އެ މަޤާމަށް އެހެން މީހަކު ޢައްޔަންކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ނުގެންދިއުމަށް ވަގުތީ އަމުރު ނެރުނެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ 29 ވަނަ މާއްދާގައި 'ނުވަތަ' ހުރުމުން އެހެން އެކަށީގެންވާ ވަޒީފާއެއް ދެވިދާނެތީ އެ މާއްދާ މާނަކުރުމުގައި ގޯހެއް ހެދިކަމަށާއި، ނެކްސްބިޒް ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަނުވާކަމަށާއި، ވަޒީފާއަކީ މުއްދަތު ހަމަވި އެއްބަސްވުމެއްކަމަށެވެ. މުވައްޒަފު ބުނީ އަމުރު ނުނެރެފިނަމަ މަޤާމަށް މީހަކު ނަގައިގެން އޭނާގެ ޙައްޤު ގެއްލިދާނެކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ރުޖޫޢަކުރުމަކީ އަސާސީ ޙައްލުކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާތީ ޓްރައިބިއުނަލުގެ މާނަކުރުމުގައި ގޯހެއް ނެތްކަމާއި، މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަމާއި، މަޤާމަށް މީހަކު ނެގިއްޖެނަމަ ރުޖޫޢަ ތަންފީޛުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅޭތީ ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް މުވައްޒަފާ ދިމާއަށް ބުރަވާކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާ މުވައްޒަފަކަށް ދެވިދާނެ އެންމެ އަސާސީ ޙައްލަކީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 29 (ށ) ގެ ދަށުން އޭނާ ވަކިކުރިއިރު އަދާކުރަމުންދިޔަ ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކުރުމެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/49 އާއި އެއަށްފަހުގެ ޤަޟިއްޔާތައް)؛ ނަމަވެސް ރުޖޫޢަކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާ ޙާލަތްތައް ހުރެދާނެތީ، އެ އަމުރު ނެރުމުގެ ކުރިން އެކަން ޢަމަލީ ގޮތުން ކުރެވޭތޯ ބަލަންވާނެއެވެ؛ ޓްރައިބިއުނަލުން ފުރަތަމަ ބަލަންވާނީ އޭނާ ހުރި ވަޒީފާގައި އަލުން ބެހެއްޓުމަށްކަމަށް ބުނުމަކީ ޤާނޫނީ ގޯހެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 36-43)
2. ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ގަވާއިދު (2022/R-14) ގެ 16 (ހ) ގެ ދަށުން، ވަގުތީ އަމުރެއް ނުނެރެފިނަމަ މައްސަލައިގެ ފަރާތެއްގެ މަޞްލަޙަތަށް އުނިކަމެއް ލިބިދާނެކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 44)
3. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް) ގެ ދަށުން ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ޝަރުޠުތަކަކީ: (1) އެދޭ ފަރާތަށް ޤާނޫނީ ސިފަތު/ހައިސިއްޔަތު ލިބިގެންވުން، (2) ޤާނޫނީ ހިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުކޮށް ޤާއިމުވުން، (3) އަމުރު ނުނެރެ ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ނުރައްކަލެއް އޮތުމެވެ؛ މި ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވޭތޯ ބަލާއިރު ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް، ސްޓޭޓަސް ކޯ ދެމެހެއްޓުން، ޙުކުމުގެ ބޭނުން ކެނޑިދާނެތޯ، އަދި ގެއްލުމުގެ ބަދަލަކީ އެކަށީގެންވާ ފަރުވާއެއްތޯ ބަލަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 45-46)
4. ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ވަޒަންކުރުމުގައި ހަމައެކަނި އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ލިބޭ ގެއްލުމަށް ބަލައިގެން ނުވާނެ، ހުރިހާ ފަރާތަކަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުން ވަޒަންކުރަންވާނެއެވެ (2020/SC-A/101)؛ ގެއްލުމާއި އުނދަގޫ ދެފަރާތަށް އެއްވަރުނަމަ ސްޓޭޓަސް ކޯ ދެމެހެއްޓުމަށް ބަލަންވާނެއެވެ (2018/HC-A/305). (ޕެރ. 47 ފުޓްނޯޓު)
5. މުވައްޒަފުގެ މަޤާމަށް އެހެން މީހަކު ޢައްޔަންކޮށްފިނަމަ ރުޖޫޢަކުރުމުގެ އަމުރު ތަންފީޛުކުރުމަށް ހުރަހެއް އެޅިދާނެތީ، ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެފިނަމަ މުވައްޒަފަށް އިޢާދަ ނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެއެވެ؛ މަޤާމަށް މީހަކު ނުނަގާކަމަށާއި އަމުރުން ގެއްލުމެއް ނުވާނެކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ބުނާ ޙާލަތުގައި ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ބުރަވަނީ މުވައްޒަފާ ދިމާއަށެވެ. (ޕެރ. 48-55)
6. ވަގުތީ އަމުރެއް ނުނެރެފިނަމަ މައްސަލަ ފައިޞަލާކުރެވޭއިރު ޙުކުމުގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުނުވެދާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތަކެއް ހުރިނަމަ، ނުވަތަ ފަރާތަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަމަށް ފެނިއްޖެނަމަ، ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 54)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު)ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2022/R-14 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ގަވާއިދު)ގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021/R-63 (ވަޒީފާއާބެހޭ އާންމު ގަވާއިދު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)ގެ 268 ވަނަ މާއްދާ، 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް (އޮސްޓްރޭލިއާ) ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/101 (އެސް.ޕީ.އެޗް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޖުމެއިރާ މެނޭޖްމަންޓް ސަރވިސަސް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/36 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. އަސްފާޤު ވަޙީދު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/67 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު ޢަބްދުﷲ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/35 (އާމިނަތު އަރީޖް ޙުސައިން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/SC-A/12 (އާމިނަތު ޢަރޫޝާ ވ. މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ މިލަދޫ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/HC-A/71 (ދިވެހި ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް، އާޓްސް އެންޑް ކަލްޗަރ) ވ. ވިލާ ހޮޓެލްސް އެންޑް ރިޒޯޓްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/305 (ޕްރިމިއަރ ޕްރޮޕަރޓީ މެނޭޖަރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް މަނިކު)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/287 (ދިގުފަރު އިންވެސްޓްމެންޓްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަޙްމަދު ތަޙްސީނު)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/HC-A/173 (ނަންބަރު 95-B6/CHT/2022/5323 އަމުރު)