ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2019/HC-A/640ހައިކޯޓު · 15 ޖޫން 2020 · ޗެކުން ލިބެން ޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުމަށް އެދި

އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު ވ. ކާސްޓް އަވޭސް މޯލްޑިވްސް ޕވޓ ލޓޑ

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުޚިލާފު ރައުޔެއް
ހައިކޯޓު · 15 ޖޫން 2020ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 866/Cv-C/2019ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން ޗެކުތަކުގެ ފައިސާ ދަރަންޏަށް ދިންކަން ޘާބިތުނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޙުސައިން ޙިލްމީ އިޢުތިރާފުވި 7,250,000.00ރ. ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކޮށް، ކުންފުނީގެ މައްޗަށް މަދަނީ ޒިންމާއެއް ނެތްކަމަށް ކަނޑައެޅި.
ވާޤިޢާ
އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢުގެ އަތުން ޙުސައިން ޙިލްމީ ނަގުދު ފައިސާ ނަގައި، އެ ފައިސާ އަނބުރާ ދެއްކުމަށް ކާސްޓްއަވޭ މޯލްޑިވްސް ކުންފުނީގެ އެކައުންޓުތަކުން 17 ޗެކް ދޫކުރި؛ އެ ޗެކްތައް ރިޓާންވުމުން ބަދަލުގައި ދޫކުރި ޖުމްލަ US$3,726,977.00 ގެ 3 ޗެކު ވެސް ފައިސާ ނެތިގެން ރިޓާންވި.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ކުންފުންޏެއްގެ އެކައުންޓުން އެ ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ސޮއިކޮށް ދޫކޮށް ރިޓާންވި 3 ޗެކުގައިވާ ފައިސާ، ޗެކު ދޫކުރި ފަރާތާއި ކުންފުނިން ދައްކަންޖެހޭތޯއާއި، ޗެކާއި އެއްބަސްވުންތަކަށް ބިރުދައްކައިގެން ސޮއިކުރުވިކަމަށް ބުނާ ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ކާކުތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ސޮއިކުރި އެއްބަސްވުމާއި ޗެކުތަކުގެ ޤާނޫނީ ނަތީޖާއަށް ނުބަލާ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސަވާބިޤަށް ޚިލާފަށް، ޖިނާއީ މިންގަނޑަށް ބަލައި، 16/95 ގެ 21 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ނިންމި ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ބިރުދައްކައިގެން ސޮއިކުރުވިކަމަށާއި ދަރަންޏަށް ނެގީ 7,250,000.00ރ. އެކަނިކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ބިރުދެއްކިކަމުގެ ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ރައްދުވާ ފަރާތަށް، އަދި އެކަމުގެ ހެއްކެއް ނުހުށަހަޅައި ފުލުހުންނަށް ހުށަހެޅީ ސިވިލް މައްސަލައަށް ފަހުގައެވެ؛ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަ ޗެކަކީ ޢަދަދު އަދާކުރުމުގެ ހަރުދަނާ ހެއްކެކެވެ؛ 7,250,000.00ރ. ގެ މުޢާމަލާތަކީ ނިމިފައިވާ ތަފާތު މުޢާމަލާތެކެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސިވިލް ކޯޓު 866/Cv-C/2019
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ޙުސައިން ޙިލްމީއާއި ކުންފުނިން US$3,726,977.00 ދައްކަން އަޣްލަބިއްޔަތުން ޙުކުމްކުރި

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › ޗެކުން ލިބެން ޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުމަށް އެދި

މަދަނީ ޚުޞޫމާތުގައި ޘާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތެވެ؛ ނަމަވެސް ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުން ކުރިމަތިކުރާ ދިފާޢީ ދަޢުވާ (ދަފްޢު) ޘާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ އެ ދަފްޢު ކުރާ ފަރާތެވެ. ވަކި ޙަޤީޤަތެއް އޮތްކަމަށް ނުވަތަ ނެތްކަމަށް ބުނާ ފަރާތަކުން އެކަމުގެ ހެކި ހުށަނާޅައިފިނަމަ އެ ސުވާލު ކުރިމަތިނުކުރެވޭނެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ނ))

HN2މަދަނީ › ޗެކުން ލިބެން ޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުމަށް އެދި

އެއްބަސްވުންތަކުގައި ސޮއިކުރީ ބިރުދައްކައިގެން ނުފޫޒު ފޯރުވައިގެންކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން އޭނާ ބުނާ ބުނުމުގެ އިތުރަށް ހެއްކެއް ހުށަނާޅައި، ސިވިލް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަށްފަހު ފުލުހުންނަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވާނަމަ، އެ ދިފާޢު ޘާބިތުނުވާނެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ނ))

HN3މަދަނީ › ޗެކުން ލިބެން ޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުމަށް އެދި

ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/95 ގެ 21 ވަނަ މާއްދާއާއި 19 އާއި 22 ވަނަ މާއްދާއަށް ބިނާކޮށް، ފަރާތެއްގެ ރުހުމާއި ޤަބޫލުގައި ޤާނޫނީ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަކޮށް ދޫކުރާ ޗެކެއްގައިވާ ފައިސާ އެއްވެސް ޝަރުޠަކާނުލައި ލިބިދިނުމުގެ ހުރިހާ ޒިންމާއެއް އުފުލަންޖެހެނީ ޗެކު ދޫކުރި ފަރާތެވެ؛ އަދި ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަ ޗެކަކީ އިތުރު ވާޤިޢާއެއް ޘާބިތުވުން ލާޒިމުނުވާގޮތުން އޭގެ ޒާތުގައި ޗެކުގައިވާ ޢަދަދު އަދާކުރުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ހަރުދަނާ ހެއްކެކެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ބ))

HN4މަދަނީ › ޗެކުން ލިބެން ޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުމަށް އެދި

ކުރީގައި ދިން ޗެކުތައް ރިޓާންވުމުން ބަދަލުގައި ދޫކުރި ޗެކުތަކާއި، ނަގުދު ފައިސާ ލިބުނުކަން ބަޔާންކޮށް ދެފަރާތުން ސޮއިކޮށް އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖަހާފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކަށް އިންކާރުނުކުރާނަމަ، ރިޓާންވި ޗެކުތަކުގައިވާ ފައިސާއަކީ ޗެކު ދޫކުރި ފަރާތާއި ޗެކު ދޫކުރި އެކައުންޓުގެ ވެރިފަރާތުން ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާކަން މަދަނީ މިންގަނޑުން ޘާބިތުވެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ބ))

HN5މަދަނީ › ޗެކުން ލިބެން ޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުމަށް އެދި

ދަޢުވާގައި ހިމެނޭ މުޢާމަލާތާއި ތަފާތު، ދެފަރާތުން ސޮއިކޮށް ނިމިފައިވާކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކުރީގެ ދަރަނީގެ މުޢާމަލާތެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ދަޢުވާއާ ގުޅުމެއްނެތް ފައިސާއެއް ދައްކަންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ރ))

HN6މަދަނީ › ޗެކުން ލިބެން ޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުމަށް އެދި

ޚިލާފު ރައުޔު (ފަނޑިޔާރު ހާތިފް ޙިލްމީ): ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/95 ގެ 39 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރަނީ ރިޓާންވި ޗެކަކާ ގުޅިގެން ދޫކުރި ފަރާތުގެ ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތެވެ؛ ޗެކުގައިވާ ފައިސާ އެހެން ގޮތަކަށް ދައްކާފައިވާނަމަ ނުވަތަ މުޢާމަލާތް ރޫޅިފައިވާނަމަ ޗެކު ދޫކުރި ފަރާތް ޒިންމާވާން ނުޖެހޭނެއެވެ؛ އަދި ޗެކުގެ މުޢާމަލާތަކީ ފަރުދުން ދެމެދު ކުރެވުނު ދަރަންޏެއްނަމަ އެކައުންޓުގެ ވެރި ކުންފުނި މަދަނީ ގޮތުން ޒިންމާ ނުވާނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/95 (ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ގެންގުޅޭ ލިޔުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 19 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، 21 ވަނަ މާއްދާ، 22 ވަނަ މާއްދާ، 39 ވަނަ މާއްދާ (ހ) އާއި (ށ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 212 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (ޚިލާފު ރައުޔުގައި)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2011 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
  • ޚާއްޞަ ޙާލަތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޝަރީޢަތްތައް ދުރުން ކުރިއަށްގެންދާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލުގެ 3 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ށ)
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/29
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/22
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02
  • ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/57

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
މުޙައްމަދު ފައިޞަލް (ރިޔާސަތު)، ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ހާތިފް ޙިލްމީ
ޚިލާފު ރައުޔު
އެބައޮތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ