ނޫމަޑި ރިސޯޓްސް އެންޑް ރެޒިޑެންސަސް އޭޖީ ވ. މުޙައްމަދު އަނީޤް އާމިރު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް، ވާގިއާ ކަށަވަރުކުރުމަށް ކަނޑައެޅުނު ތަރަހައިގެ ތެރެއިން އަލުން ބެލުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ފޮނުވި

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1195/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބްރޯކަރޭޖް ފީގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ލިބެންޖެހޭ ފައިސާއަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު ބޯޑު ރިޒޮލިއުޝަނަކުން ޙައްޤުތައް ލިބުނު ފަރުދަކަށް ލިބޭތޯ، މުޢާމަލާތުގައި ބައިވެރިނުވާ ކުންފުނިތަކަށް ދަޢުވާ ރައްދުކުރެވޭތޯ، ދަޢުވާގެ ފަރާތެއް ނޫން ކުންފުންޏަކަށް ފައިސާ ދައްކަން ޙުކުމްކުރެވޭތޯ، އަދި ބްރޯކަރޭޖް ފީ ދައްކަންޖެހޭތޯ ކަނޑައެޅުމަށް ދަށު ކޯޓުން މައްސަލައިގެ ވާގިއާ ކަށަވަރުކޮށްފައިވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށު ކޯޓުގެ އެއް ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ދެ އިސްތިއުނާފު، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/31 ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލާއި ހައިކޯޓުގެ މައްސަލަބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތްކުރުމާބެހޭ އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ފަނޑިޔާރުންގެ އެއް ބެންޗަކުން އެކުއެކީގައި ބަލައި، އެއް ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 3)
2. ކުންފުނީގެ ބޯޑު ރިޒޮލިއުޝަނެއްގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ސުވާލު އުފައްދައިފިނަމަ، އެ ރިޒޮލިއުޝަން ޞައްޙަކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮންނަނީ އެއަށް ބިނާކޮށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ؛ (ކުންފުނީގެ ތައްގަނޑު ނެތް، ކޯރަމް ނޭނގޭ، ނޯޓަރައިޒްނުކުރާ، އަސްލު ނުހުށަހަޅާ ބޭރުގެ ކުންފުންޏެއްގެ ރިޒޮލިއުޝަނެއްގެ ޙާލަތުގައި) ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ދީ، ދަށު ކޯޓުން އޭގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 23-24)
3. އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ލިބެންޖެހޭ ފައިސާއާ ގުޅޭ ޙައްޤުތަކާއި މަންފާތައް ބޯޑު ރިޒޮލިއުޝަނަކުން ފަރުދަކަށް ބަދަލުކުރުމަކީ އެ އެއްބަސްވުމުގެ ހުރިހާ ޒިންމާތައް އޭނާއަށް ބަދަލުވުމެއް ނޫނެވެ؛ އެ ރިޒޮލިއުޝަން ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުވެއްޖެނަމަ، އެ ފައިސާ ހޯދުމަށް އަމިއްލަ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު އޭނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 26)
4. ކުންފުނިތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޮންމެ ކުންފުންޏަކީ މެމްބަރުންނާ ވަކިން އުފެދިފައިވާ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެކެވެ؛ 74 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތު ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުން ޑިރެކްޓަރުން އަމިއްލަ ހައިސިއްޔަތުން ޒިންމާކުރުވުމުގެ ބާރަކީ އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތްތަކުގައި ލިބޭ ބާރެކެވެ؛ ހިއްސާދާރަކު ހިއްސާވާ ކަމުގައި ވިޔަސް، މުޢާމަލާތުގެ ބައިވެރިއެއް ނޫން އެހެން ކުންފުނިތައް އެ މުޢާމަލާތަށް ޒިންމާކުރުވުމަކީ އެ މާއްދާގެ މަފްހޫމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 28-29)
5. ދަޢުވާކުރި، ދަޢުވާ ލިބުނު، ނުވަތަ ތަދައްޚުލުވި ފަރާތެއް ނޫން ފަރާތަކަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކުރުމަކީ އެއްވެސް ފަރާތަކުން ނޭދޭ ކަމެއްގައި ގޮތް ކަނޑަނޭޅުމުގެ އުޞޫލާއި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 30)
6. ރަށް ވިއްކާނުލެވިއްޖެނަމަ ބްރޯކަރޭޖް ފީއެއް ނޯންނާނެކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންވެފައިވާއިރު، ބްރޯކަރަކު ގަންނަ ފަރާތެއް ހޯދައިދިނުމަކުން ފީ ދައްކަން ޖެހޭކަށް ނުފުދެއެވެ؛ ފީ ދައްކަންޖެހޭތޯ ކަނޑައެޅުމަށް ބްރޯކަރުގެ މަސައްކަތުން ޙައްޤުތައް ވިއްކާލެވުނުތޯ ކަނޑައަޅަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 32-33)
7. މައްސަލައެއްގެ ޙަޤީޤަތްތައް (material facts) ދެނެގަތުމަކީ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ފަނޑިޔާރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ؛ ޤާނޫނީ ނުކުތާތައް ސާފުވާނީ ޙަޤީޤަތްތައް ދަނެގަނެވިގެންނެވެ؛ ޙުކުމަށް އަސަރުކުރާ ވާގިއާތައް ދަށު ކޯޓުން ކަށަވަރުނުކޮށްފިނަމަ، އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި މައުޟޫޢުގައި ގޮތް ނުކަނޑައަޅައި، ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކަނޑައަޅައި އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވަންޖެހެއެވެ؛ އަލުން ބަލާއިރު ތަޙްވީލުކުރި ސަބަބުތަކުގެ ތަރަހައިގެ ތެރެއިން އައު ހެކި ހުށަހެޅުމަށް ކޯޓަށް އެންގިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 35-37)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 15 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 74 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތަކެއް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް) ޤަޟިއްޔާގެ 13 ވަނަ ނުކުތާ
• ހައިކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޢާންމު މަޖިލީހުގެ FAM/2021/02 (27 ޖަނަވަރީ 2021) – މައްސަލަބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތްކުރުމާބެހޭ އުޞޫލު
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2009/SC-C/27 ޤަޟިއްޔާ (ކޯޕަރޭޓް ނިވައިފަތްގަނޑު ކަހާލުން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/09 (ޢިމާދު ޔޫސުފް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް) ޤަޟިއްޔާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/08 (ގަލްފް ކްރާފްޓް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަކުއާ ސަން މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް) ޤަޟިއްޔާ