އަޙްމަދު ޝިޔާޒް ވ. އައި އެންޑް ޓީ މެނޭޖްމެންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ބާޠިލު (ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ އިސްތިއުނާފު ޤަބޫލު، މުވައްޒަފުގެ އިސްތިއުނާފު ބާޠިލު)

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 172/VTR/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ރިސޯޓެއްގެ އަންހެން މުވައްޒަފުންނަށް ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކޮށްފައިވޭތޯ؛ އަދި ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަނުކޮށް ބަދަލު ކަނޑައެޅި ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ރިސޯޓެއްގެ މޭޖަރޑޮމޯ މަޤާމުގައި ހުރި މުވައްޒަފަކު އަންހެން މުވައްޒަފުންނަށް ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރިކަމުގެ ޝަކުވާތަކާ ގުޅިގެން ސަސްޕެންޑްކޮށް، ލިޔުމުން ޖަވާބު ހޯދުމަށްފަހު، ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރެއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ކަނޑައެޅީ މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރިކަން ސާބިތުނުވާތީ ވަކިކުރީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި ކަމަށާއި، ނަމަވެސް ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން USD 3750 ބަދަލު ދިނުމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ ޝަކުވާތަކާއި ބަޔާންތަކުން މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަމާއި، ސަސްޕެންޝަން، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތާއި ތަޙުޤީޤުން އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. މުވައްޒަފު ބުނީ ބަޔާންތަކަކީ ބުނި އަޑު އަހައިގެން ދޭ ހެކި ކަމަށާއި، ޖިންސީ ފުރައްސާރައިގެ ޤާނޫނުގެ އިޖުރާއަތް ފުރިހަމަނުކުރާ ކަމަށާއި، ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަނުކުރުމާއި ބަދަލު ކަނޑައެޅުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޝިކާރައަށްވި ފަރާތުގެ ސީދާ ބަޔާނަށް އެހެން ޝަކުވާތަކާއި ބަޔާންތަކުން ބާރުލިބޭތީ ފާޅުކަން ބޮޑު ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލެއް ހިނގާފައިވާކަމަށް ބޮޑަށް ބުރަވެވޭތީ މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެއެވެ. ތުހުމަތު އަންގައި ލިޔުމުން ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާތީ އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެއެވެ. އެހެންކަމުން ބަދަލާއި ރުޖޫޢަކުރުން ދެކޮޅު ވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެވެ (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާ، ILO ކޮންވެންޝަން 158 ގެ 9(2)(a))؛ ތުހުމަތުތަކުގެ ދޮގުތެދު ސާބިތުކުރަންވާނީ މަދަނީ މައްސަލަތަކުގެ މިންގަނޑު ކަމުގައިވާ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތުގެ މިންގަނޑުންނެވެ. (ޕެރ. 21، 30-32)
2. މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަމާއި (އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވުން) އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން (ތުހުމަތުގެ މަޢުލޫމާތު ދީ ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުން) ޤާއިމުކުރުމަށްފަހުގައެވެ. (ޕެރ. 22-24، 41)
3. ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުން ހުއްދަވަނީ ކޮންމެ ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލަކަށް ނޫން ކަމާއި، ވަޒީފާގެ ގުޅުން އެއްކޮށް ކެނޑޭ މިންވަރުގެ ސީރިއަސް، ފާޅުކަން ބޮޑު ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލަކަށް (gross misconduct) ކަމެވެ؛ އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވުމާއި އިތުބާރާއި އަމާނާތްތެރިކަން ގެއްލުން މިކަމުގައި ހިމެނެއެވެ. އަދި މުވައްޒަފުގެ މަޤާމާއި މަސްއޫލިއްޔަތަށް ބަލައި ސީރިއަސްކަން ތަފާތުވެދާނެއެވެ. (ޕެރ. 26-27)
4. ޖިންސީ ފުރައްސާރައިގެ މައްސަލަތައް އާންމުކޮށް ހިނގަނީ ސިއްރުގައި ކަމުން، ހަމައެކަނި ހިއުމަން ރިސޯސްގެ އިސްވެރިޔާގެ ބަޔާނަށް ބިނާކުރުމަކީ އިންސާފުވެރި ނުވެދާނެ ނަމަވެސް، ޝިކާރައަށްވި ފަރާތުގެ ސީދާ ބަޔާނެއް އޮތްނަމަ، އެއަށް ބާރުދޭ (ކޮރޮބޮރޭޓްކުރާ) ޝަކުވާތަކާއި ރިޕޯޓުތަކާއި ބަޔާންތައް ގަރީނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށް، ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑުން ޢަމަލު ސާބިތުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 34-35)
5. ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރުމާއި ގޯނާކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ޢަމަލެއް ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ވަޒަންނުކުރެވޭނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާތީ، އެ ޢަމަލަކީ ފާޅުކަން ބޮޑު ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލެއްނަމަ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ތަރަހައިގެ ތެރެއިން ވަޒަންކުރެވޭނެއެވެ؛ ވަޒީފާގެ މާޙައުލަކީ ފުރައްސާރައިން ރައްކާތެރި މާޙައުލަކަށް ވާންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 38-39)
6. ތުހުމަތު ބަޔާންކޮށް ލިޔުމުން ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީ، ޖަވާބަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ނިންމާފައިވާނަމަ އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެއެވެ؛ މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކޮށް ވަކިކޮށްފައިވާނަމަ، ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކުރުމާއި ފާއިތުވި މުއްދަތުގެ މުސާރައާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ލިބިދެވޭނެ ތަނެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 42-48)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 21، 22، 23، 27 އަދި 29 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 16/2014 (ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރުމާއި ގޯނާކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)، 7 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާ
• އިންޓަރނޭޝަނަލް ލޭބަރ އޯގަނައިޒޭޝަންގެ ޓަރމިނޭޝަން އޮފް އެމްޕްލޯއިމަންޓް ކޮންވެންޝަން 1982 (ނަންބަރު 158) ގެ 4، 7 އަދި 9(2)(a) ވަނަ މާއްދާ
• ILO ޓަރމިނޭޝަން އޮފް އެމްޕްލޯއިމަންޓް ރެކޮމެންޑޭޝަން 1982 (ނަންބަރު 166)
• ILO ވަޔަލަންސް އެންޑް ހެރަސްމެންޓް ކޮންވެންޝަން 2019 (ނަންބަރު 190)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 ވަނަ މާއްދާ އަދި 284 ވަނަ މާއްދާ
• 2014/SC-A/27 (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
• 2014/SC-A/30 (ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް ވ. އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު)
• 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުލްރަޙްމާން)
• 2011/HC-A/134 (މޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިންގ ކޮމްޕެނީ ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑް ވ. އަޙްމަދު މުޙައްމަދު)
• 2014/SC-A/08 (ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ވ. އަޙްމަދު ވާޞިފް)
• 2019/SC-A/68 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. އާދަމް ޒަމީލް)
• 2017/SC-A/14 (ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ވ. ފާޠިމަތު މަލީޙާ ޖަމާލް)
• Miller v Minister of Pensions (2018/SC-A/49 ގައި ޙަވާލާދީފައިވާ ގޮތަށް)
• Khaw Yao Shun v Petroliam Nasional Berhad (Petronas) [2019] ILJU 292
• 2019/SC-A/36