ކޯސްޓްލައިން އިންވެސްޓްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ދަ ހޯކްސް ޕވޓ ލޓޑ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (އަޣްލަބިއްޔަތުން)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1414/Cv-C/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޑީސަލް ވިއްކި އިންވޮއިސްތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ދުވާލަކަށް 0.50% ގެ ލަސްވުމުގެ ޖުރުމާނާ (ޕްރިންސިޕަލް ޢަދަދާ އެއްވަރަށް) ނަގައިދިނުމަކީ ދަޢުވާގައި އެދުނު މިންވަރާއި، ޟިމްނީ އެއްބަސްވުމާއި، ގެއްލުން ސާބިތުކުރުމާއި، ކޮވިޑް-19 ގެ ގުދުރަތީ ޙާލަތާއި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/28 ގައި ކަނޑައެޅި ޕެނަލްޓީ ކްލޯޒްގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ޤާނޫނީ ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ނުވަތަ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ މިންގަނޑު ފުރިހަމަ ނުވާނެއެވެ؛ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި އުފެދޭ ޤާނޫނީ ބަހުޘަކީ ކޮބައިކަން ސާފުކޮށް ބުނަންވާނެއެވެ (2019/SC-L/87–91). (ޕެރ. 9.1)
2. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވާން ޖެހޭތީ، ދަޢުވާގައި އެދުނު މިންވަރަށްވުރެ ކުޑަ ޖުރުމާނާއެއް އެ ވަގުތު ހިނގާ މަތީ ކޯޓުގެ ނިންމުމަކަށް ބިނާކޮށް ނަގައިދިނުމަކީ ކޯޓުގެ އަމިއްލަ އިސްނެގުމުގައި އެދިފައިނުވާ އެއްޗެއް ނަގައިދިނުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 10.1–10.2)
3. ލަސްވުމުގެ ޖުރުމާނާ ބަޔާންކުރާ އިންވޮއިސްތަކަށް އިންކާރުކުރިކަމުގެ ހެއްކެއް ދަށުކޯޓަށް ހުށަނާޅާނަމަ، އެ ޖުރުމާނާއަށް އިންކާރުކުރިކަމަށް އިސްތިއުނާފުގައި ބުނުމަކުން ނަތީޖާއަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ؛ އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާއަކާ ޚިލާފަށް ނިންމާފައިވާކަމަށް ބުނާނަމަ ޚިލާފުވީ ކޮން އުޞޫލަކާކަން ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 11.1–11.3)
4. އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި ހަވާލާދޭ ޤަޟިއްޔާތަކަކީ އެ ނުކުތާގައި އުފެދޭ މައްސަލައާ (ޖުރުމާނާއަށް ގެއްލުން ސާބިތުކުރުމާ) ގުޅޭ ޤަޟިއްޔާތަކެއް ނޫންނަމަ، އެއީ ޤާނޫނީ އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ހުށަހަޅާ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 12)
5. ގުދުރަތީ ޙާލަތެއް ދިމާވެގެން ފައިސާ ނުދެއްކިދާ ޙާލަތެއްގައި ކަންކުރާނެ ގޮތެއް ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި އެއްބަސްވެފައި ނުވާއިރު، ދަށުކޯޓުން ގޮތެއް ނުނިންމާ އޮތް އެފަދަ ނުކުތާއެއްގައި ކޯޓުގެ އިސްނެގުމުން ގޮތް ކަނޑައެޅުމަކީ އިންސާފުވެރި ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 13.1)
6. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ތަޠުބީޤުކުރަންވާނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަހުގެ ނިންމުމެވެ، އެ ނިންމުން ނިކުމެފައިވަނީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގެ ފަހުން ކަމުގައި ވިޔަސްއެވެ. (ޕެރ. 15)
7. ޖުރުމާނާއެއް ޕެނަލްޓީ ކްލޯޒެއްކަން ކަނޑައަޅަނީ 2020/SC-A/28 (ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ނަޖާޙް) ގެ ހަމަތަކުންނެވެ: ސާބިތުކުރެވޭ އެންމެ ބޮޑު ގެއްލުމަށްވުރެ ބޮޑުވުން، ގެއްލުމާ ގުޅުމެއް ނެތުން، އެކި ވަރުގެ ގެއްލުންތަކަށް އެއްފަހަރާ ދައްކަންޖެހޭ ޢަދަދަކަށްވުން، ނުވަތަ ބުރަޖެއްސުމުގެ/އުޤޫބާތުގެ މަޤްޞަދު؛ ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަން އެނގިފައިވޭތޯ ވަޒަންކުރަނީ އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިއަކަށްވާ އާދައިގެ ސަބަބުވެރި މީހަކު ދެކޭނެ ގޮތުންނެވެ. (ޕެރ. 16–17)
8. އަގު އަވަހަށް ބަދަލުވާ ތެލުގެ ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތަކަށް ފައިސާ ލިބެންޖެހޭ ތާރީޚަށް ނުލިބުމުން ޙަޤީޤީ ގެއްލުން ލިބޭނެކަން ދޭހަވާތީ، އިންވޮއިސްގައިވާ ދުވާލަކަށް 0.50% ގެ ޖުރުމާނާއަކީ އުޤޫބާތެއްގެ ގޮތުގައި ހިމަނާފައިވާ ޕެނަލްޓީއެއް ނޫން، ލިބޭނެކަމަށް އަންދާޒާކުރެވޭ ގެއްލުމުގެ ތެރެއަށް ވަދެގެންދާ ޢަދަދެކެވެ. (ޕެރ. 17)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-L/87، 2019/SC-L/88، 2019/SC-L/89، 2019/SC-L/90، 2019/SC-L/91 (މައްސަލަ ބަލައިގަތުމާމެދު ނިންމި ގޮތުގެ ރިޕޯޓުތައް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/28 (ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ނަޖާޙް)
• ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/124 (ދަށުކޯޓުން ބިނާކުރި ޤަޟިއްޔާ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/28 (ހަބް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މާލޭ ވޯޓަރ އެންޑް ސުވަރޭޖް ކޮމްޕެނީ) — ޚިލާފު ރައުޔުގައި
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/100 (އަޙްމަދު ޢާމިރު ވ. ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޕާޓީ) — ޚިލާފު ރައުޔުގައި