ފިއުލް ސަޕްލައިސް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަހްމަދު އަސްލަމް

ނަތީޖާ: ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުމާއި ބަދަލު ނަގައިދިނުމަށް ކުރި ނިންމުން ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، އިދާރީ ތަހުޤީޤު، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 155/VTR/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތަހުޤީޤު ރިޕޯޓެއް ތައްޔާރުކޮށްފައި ނެތުމުން، މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކޮށްފައިނުވާކަމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމައި، ދެ މަހުގެ މުސާރަ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިދިނުމަށް ނިންމީ ރަނގަޅަށްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ބާޖު ކެޕްޓަނަކު ސަފާރީއަކަށް ތެޔޮ އަޅާއިރު 2500 ލީޓަރު މަދުވިކަމަށް ކަސްޓަމަރު ޝަކުވާކުރުމުން، ކުންފުނިން އޭނާގެ ބަޔާން ނަގައި، ވަޒީފާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުން ދުރުކޮށް، ފަހުން ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވާ ނަމަވެސް، ތަހުޤީޤު ރިޕޯޓެއް ނެތީތީ އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާކަމަށާއި، 87 (ށ) ގެ ދަށުން ދެ މަހުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތްތައް (17,660 ރުފިޔާ) ނަގައިދިނުމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ ތުހުމަތު އަންގައި ބަޔާން ނަގައި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީ އިދާރީ ތަހުޤީޤެއް ހިންގިކަމަށާއި، ޓްރައިބިއުނަލުން ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރިކަމަށެވެ. މުވައްޒަފު ބުނީ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމި ގޮތަށް ނިންމަން އެދޭކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: މުވައްޒަފުގެ ބަޔާނާއި 14 ޖުލައި 2020 ގެ ސިޓީއިން ތަހުޤީޤެއް ހިންގިކަމާއި ތުހުމަތު އަންގައި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާކަން އެނގޭތީ، ތަހުޤީޤު ރިޕޯޓެއް ނެތުމަކީ އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވިކަމަށް ބުނެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަމާއި (substantive fairness) އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން (procedural fairness) ޤާއިމުކުރެވިފައި އޮންނަންވާނެއެވެ؛ މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ އަދުލުވެރި ސަބަބަކަށް ވުމާއި، އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަކުރި އިޖުރާއަތުތައް އަދުލުވެރި އިޖުރާއަތުތަކަކަށް ވުމެވެ. (ޕެރ. 13، 14)
2. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ޒިންމާ އޮތީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ؛ ސާބިތުނުކުރެވިއްޖެނަމަ ވަކިކުރީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތިކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 15)
3. 2010/HC-A/208 ގެ ދަށުން އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވީއޭ ބެލެވޭނީ، އެންމެ ކުޑަމިނުން، ތުހުމަތުގެ މަޢުލޫމާތު މުވައްޒަފަށް ދީ، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީ، އިދާރީ ތަހުޤީޤެއް ކުރުމަށްފަހު، 23 ވަނަ މާއްދާގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާކަމަށް ފެނި ވަކިކޮށް، ވަކިކުރި ކަން ސަބަބުތަކާއެކު އަންގާފައިވާނަމައެވެ؛ އަދި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތުގައި މުވައްޒަފު އެދޭނަމަ އެހީތެރިއެއްގެ އެހީ ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 17، 19)
4. ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭ ޙާލަތުގައި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދެވޭ މިންވަރު ކަނޑައެޅޭނީ ޙާލަތާއި ވަގުތާއި ތުހުމަތުގެ ތަބީޢަތަށް ބަލައިގެންނެވެ؛ އެންމެ ކުޑަމިނުން ތުހުމަތު މުވައްޒަފަށް އަންގައި، ތަހުޤީޤެއް ހިންގާކަން މުވައްޒަފާ މުޢާމަލާތުކޮށް، ތުހުމަތާ ގުޅޭގޮތުން ސުވާލުކުރެވިފައި އޮންނަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 21، 22)
5. ތަހުޤީޤު ރިޕޯޓެއް އޮތުމަކީ ޝައްކު ނައްތާލާ ވަސީލަތެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، މަދަނީ މިންގަނޑުން އިދާރީ ތަހުޤީޤެއް ހިންގާފައިވާކަން ބެލުމަށް ބޭނުންވާ ހަމައެކަނި ވަސީލަތެއް ނޫނެވެ؛ އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވޭތޯ ބަލާނީ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގެ ޙަޤީޤަތްތައް ވަކިން ވަޒަންކޮށްގެންނެވެ. (ޕެރ. 29)
6. މުވައްޒަފުގެ ބަޔާން ނަގައި ތުހުމަތު ސާފުކޮށްދީ ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވުމާއި، މައްސަލަ ބަލަމުންދާތީ ވަޒީފާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުން ދުރުކުރިކަން ލިޔުމުން އެންގުމާއި، ވަކިކުރި ސަބަބު ނޯޓިސްގައި ބަޔާންކުރުމަކީ ތަހުޤީޤު ރިޕޯޓެއް ނެތް ނަމަވެސް އިދާރީ ތަހުޤީޤެއް ހިންގައި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރިކަން ދައްކާ ކަންކަމެވެ. (ޕެރ. 26، 27، 31)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 87 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ
• 2010/HC-A/208 (އަޙްމަދު އަސްލަމް ވ. އަޕަރ ސައުތު ޔުޓިލިޓީސް ލިމިޓެޑް)
• 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު)
• 2010/HC-A/24 (ރީތި ރަށް ރިސޯޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢަލީ މުޢާޒު)
• 2014/SC-A/08 (ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ވ. އަޙުމަދު ވާޞިފް)
• 2011/HC-A/134 (މޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިންގ ކޮމްޕެނީ ވ. އަޙްމަދު މުޙައްމަދު)
• 2019/SC-A/68 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ވ. އަޙްމަދު ޒަމީލް)
• 2021/SC-A/20 (ޤާސިމް މޫސާ ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން)