ސޮނޭވާ މެނޭޖްމެންޓް (ބީވީއައި) ލިމިޓެޑް ވ. ޢަލީ ޝާކިރު

ނަތީޖާ: ފުރަތަމަ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާ ރައްދުކުރި (މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާ ކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ ރަނގަޅަށް)؛ ޙުކުމުގެ ނިންމުމުގެ ބައި ލިޔުމުގައި ނުހިމެނޭ

ކީވޯޑުތައް: މަދަނީ، ވަޒީފާއާބެހޭ، ރިޑަންޑަންސީއާ ގުޅޭ ހަމަތައް، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން، ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަ ކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާ ޙާލަތްތައް

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 210/VTR/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސޮނެވާ މެނޭޖްމަންޓް (ބީ.ވީ.އައި) ލިމިޓެޑްގެ ކާޕެންޓަރުންގެ މަޤާމު ރިޑަންޑަންޓްކޮށް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކުރެވޭ ކަމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ ރިޑަންޑަންސީއާ ގުޅޭ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށްތޯއާއި، ވަޒީފާ އިޢާދަކުރުމަށް ނިންމީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ސޮނެވާފުށި ރިސޯޓުގައި ކާޕެންޓަރުންގެ މަޤާމުގައި ހުރި ދެ މުވައްޒަފުން، ކުންފުނީގެ މާލީ ދަތިކަމާ ގުޅިގެން ހިންގުން ހަރުދަނާކުރުމަށް 6 މެންބަރުންގެ ކޮމިޓީއެއްގެ ލަފާގެ މަތިން މަޤާމު އުވާލިކަމަށް ބުނެ، ނޯޓިސްގެ ބަދަލުގައި ފައިސާ ދީ 2018 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހު ރިޑަންޑަންސީގެ ދަށުން ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވެއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކޮށް ކުރި އަންފެއަރ ޑިސްމިސަލްއެއް ކަމަށާއި، މަޤާމަށް ރުޖޫޢަކޮށް، ނޯޓިސްގެ ބަދަލުގައި އަދި ރިޑަންޑަންސީއަށް ދީފައިވާ ފައިސާ އުނިކޮށް ލިބެންވާ އުޖޫރަ ދިނުމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ ޙަޤީޤީ ރިޑަންޑަންސީއެއް ކަމަށާއި، އެއްފެންވަރުގެ އެހެން ވަޒީފާއެއް ހުށަހެޅި، އެއްބަސްވުމުގެ މަތިން ޢިނާޔަތްތައް ދީފައިވާތީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވި ކަމަށާއި، 5 އަހަރު ފާއިތުވެ އޮނިގަނޑު ބަދަލުވެފައިވާތީ ވަޒީފާ އިޢާދަކުރަން މަޖުބޫރު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. މުވައްޒަފުން ބުނީ މަސައްކަތް ހުއްޓިފައި ނުވާކަމަށާއި، ކުންފުނިން ހެކި ހުށަނާޅާކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޙަޤީޤީ ރިޑަންޑަންސީއެއްގެ ހެކި (މާލީ ދަތިކަމާއި ނިންމުމުގެ ޔައުމިއްޔާ، މިދެމީހުން ހޮވި އަސާސް) ނެތުމާއި، ރިޑަންޑަންސީގެ އިޖުރާއަތު ކުރިއާލާ އަންގާފައިނުވުމުން ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން ޤާއިމްވެއެވެ. ވަޒީފާ އިޢާދަކުރުމާމެދު، އޮނިގަނޑު ބަދަލުވިކަމުގެ ހެކި ހުށަހަޅާފައި ނުވާކަމާއި ކުންފުނީގެ ކުޑަބޮޑުމިން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ރިޑަންޑަންސީގެ ޙާލަތަކީ މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވިދާނެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނަމަވެސް، އެފަދަ ޙާލަތެއް ޙަޤީޤަތުގައިވެސް މެދުވެރިވެފައިވާކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހެނީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުންނެވެ. ([2021] SC 15 އަށް ތަބާވެ)
2. ރިޑަންޑަންސީގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވިތޯ ބަލަންވާނީ ކޮންމެ މައްސަލައެއް ވަކި މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި، އޭގެ ވާޤިޢާތަކާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށެވެ. ޙަޤީޤީ ރިޑަންޑަންސީއެއްތޯ ބަލާއިރު، މުވައްޒަފު ކުރި ބާވަތުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓުނީ ނުވަތަ މަދުވީތޯ، ވަކިކުރީ އެސަބަބަށްތޯ، އަދި އެއްބަސްވުމުގައި އެޙާލަތާމެދު ބުނަނީ ކީކޭތޯ ބަލަންވާނެއެވެ. (2017/SC-A/44 އަށް ތަބާވެ)
3. އެއްކަހަލަ މަސައްކަތް ކުރާ އެހެން މުވައްޒަފުން ތިބިނަމަ، ރިޑަންޑަންޓްކުރި މުވައްޒަފު ހޮވުނު އަސާސް (ތަޢުލީމު، ތަޖުރިބާ، ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތު ފަދަ) ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ބުނެދޭންޖެހޭނެއެވެ؛ އެ އަސާސެއް ބުނެނުދެވޭނަމަ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވިކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
4. މަޤާމު އުވާލެވުނުކަން އަންގާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާ ސިޓީއަކުން ހަމައެކަނި ޙަޤީޤީ ރިޑަންޑަންސީއެއް އޮތްކަން ސާބިތެއް ނުވެއެވެ. މާލީ ދަތިކަމުގެ ހެކި، ރިޑަންޑަންޓްކުރަން ނިންމި ބައްދަލުވުމުގެ ޔައުމިއްޔާ ނުވަތަ ނިންމުމުގެ އަސާސް ހުށަނާޅާނަމަ، އަދި އުވާލި މަޤާމުގެ މަސައްކަތް ކޮންޓްރެކްޓް މުވައްޒަފުން ލައިގެން ކުރަމުންދާނަމަ، ރިޑަންޑަންސީ ސާބިތުކުރުމުގެ ޒިންމާ އަދާވެފައެއް ނުވެއެވެ.
5. ރިޑަންޑަންސީގައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވިކަމަށް ޢާންމުކޮށް ބެލެވޭނީ: (1) މުވައްޒަފުން ރިޑަންޑަންޓްކުރަންޖެހޭކަން ކުރިއާލާ އަންގާ، (2) ވަކިކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތާއި އުޞޫލުތައް ކުރިއާލާ އަންގާ، (3) ޤާނޫނުގައިވާ ނޯޓިސް ނުވަތަ ނޯޓިސްގެ ބަދަލުގައި ފައިސާ ދީ، (4) ޚާއްޞަ ޢިނާޔަތެއް ދޭނަމަ އޭގެ މިންގަނޑުތައް ކުރިން ކަނޑައަޅާ އަންގާފައިވާނަމައެވެ. ވަކިކުރެވުނުކަން އަންގާ ސިޓީއަކީ ކުރިއާލާ ދޭ އެންގުމެއް ނޫނެވެ؛ ނޯޓިސްގެ ބަދަލުގައި ފައިސާ ދިނުން އެކަނި ކާފީއެއް ނުވެއެވެ. (2012/HC-A/182 އާއި [2021] SC 15 އަށް ތަބާވެ)
6. ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކުރުމަކީ އެއްވެސް އިސްތިސްނާއެއް ނެތި ޢަމަލުކުރަން ލާޒިމު ޙައްލެއް ނޫނެވެ. އިތުބާރު އަނބުރާ އިޢާދަނުކުރެވޭ މިންވަރަށް ގެއްލުން، ވަކިކުރި ތާރީޚާއި އަމުރުކުރާ ތާރީޚާ ދެމެދު އެކަށީގެންވާ ވަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއް ފާއިތުވުން، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ވިޔަފާރީގެ ކުޑަބޮޑުމިން، އަދި ވިޔަފާރިއަށް އައި ބަދަލެއްގެ ސަބަބުން މުވައްޒަފަކު ލެވެން ނެތުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ރުޖޫޢަކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާ ޙާލަތްތަކެވެ. ވަޒީފާ އިޢާދަކުރުމަކީ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގެ ވާޤިޢާތަކާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ދެވޭ ފަރުވާއެކެވެ. (2018/SC-A/49، 2017/SC-A/44، [2021] SC 15، [2022] SC 31)
7. ވަކިކުރުމަށްފަހު ތަނުގެ އޮނިގަނޑަށް ބަދަލުއައިސް އެމަޤާމަށް މީހުން ނެގިފައިވާކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ބުނާނަމަ، އެކަން ހެކިން ސާބިތުކުރަންވާނެއެވެ؛ ބޮޑު ވިޔަފާރިއެއް ހިންގާ ފަރާތަކަށް މުވައްޒަފަކު އަނބުރާ ގެނައުމުން ވާ އަސަރު ކުޑަ ވިޔަފާރިއަކަށް ވާ އަސަރާ ތަފާތެވެ. (2018/SC-A/49)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) — ވަކިކުރި ސަބަބު ސާބިތުކުރުމުގެ ޒިންމާ، ނޯޓިސް، ނޯޓިސްގެ ބަދަލުގައި ފައިސާ ދިނުމާއި ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކުރުމުގެ ޙައްލާބެހޭ މާއްދާތައް (މާއްދާ ނަންބަރުތައް ލިޔުމުގައި އަކުރު ބަދަލުވެފައި)
• 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތަކެއް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް)
• ހައިކޯޓުގެ "މައްސަލަބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތްކުރުމާބެހޭ އުޞޫލު"
• [2021] SC 15 (2018/SC-A/36، 2018/SC-A/37، 2018/SC-A/38 — ކްރައުން ކޮމްޕެނީ ވ. ޢަބްދުﷲ އާނިސް އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް)
• 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު)
• 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން)
• 2012/HC-A/182 (ކްރައުން ކޮމްޕެނީ ވ. ޢަބްދުﷲ ޝަޒްމީލް)
• [2022] SC 31 (މޯލްޑިވްސް ޕޯޓްސް ލިމިޓެޑް ވ. އިބްރާހީމް ފައިޞަލް)
• 02/01-A-2015/HC (ހައިކޯޓު)
• 2018/SC-A/37
• 2019/SC-A/35
• 2017/SC-A/14