Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2025/HC-B12/1 · 5 ފެބުރުއަރީ 2025 · ކޯޓު އަމުރު

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙަލީމަތު ލަމްޙާ ޢަބްދުއްރަޙްމާނު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރާއި ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ނިންމިގޮތް ބާޠިލު؛ ދައުލަތުން 7 ދުވަހުގެ ތެރޭ ހުށަހަޅައިފިނަމަ ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތް ނިންމުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް އެންގި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ވ)، ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުން، މައްސަލަ ނިންމުން ލަސްވެގެން ހިނގައިދާނެކަމަށް ބެލެވުމުން ބަންދުންދޫނުކުރުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B7(12-2022)/ABA/2024/07

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައިވާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއްގެ ބަންދު ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 (ވ) ގެ ދަށުން މުރާޖަޢާކޮށް، ޝަރީޢަތް ދިގުލައިގެން ގޮސް މައްސަލަ ނިމޭނެ ދުވަހެއް އަންދާޒާ ނުކުރެވޭތީއާއި ކުށުގެ ރެކޯޑު ނެތުމަށް ބަލައި ބަންދުން ދޫކުރުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކާ އެއްގޮތަށް ހާލަތު ބަދަލުވިކަން ވަޒަންކޮށް ނިންމި ނިންމުމެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ދުރާލާ ރާވައިގެން މީހަކު މެރުމުގައި ބައިވެރިވިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި 2021 ގައި ހައްޔަރުކޮށް، 2022 ފެބުރުވަރީގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް، ގާތްގަނޑަކަށް 3 އަހަރު ބަންދުގައި ހުރުމަށްފަހު، ދައުލަތުގެ ހެކިން ހާޒިރުނުކުރެވި ޝަރީޢަތް ލަސްވާތީ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރަން އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ޝަރީޢަތް ދިގުލައިގެން ގޮސް ނިމޭނެ ދުވަހެއް އަންދާޒާ ނުކުރެވޭތީއާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑު ނެތުމާއި ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ބަލައި، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރި އަމުރު ބާޠިލުކޮށް ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ކުށުގެ ބާވަތާއި ބައިވެރިވި މިންވަރަށް ބަދަލެއް ނައިސް ޙާލަތު ދެމިއޮތްއިރު ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފަށް ދޫކޮށްލި ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ވަށައިގެންވާ ޙާލަތަށް ބަލައި ނިންމި ކަމަށާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލެއް ނެތް ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ކުށުގެ ރެކޯޑު ނެތުމާއި ވަޒީފާ ފަދަ ކަންކަމަކީ ބަންދުކުރިއިރުވެސް އޮތް ޙާލަތްތަކެއް ކަމަށާއި، ޝަރީޢަތް ލަސްވުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލުމުގެ ސަބަބެއް ނޫންކަމަށާއި، އެހެންކަމުން ދަށުކޯޓުން ޙާލަތު ބަދަލުވިކަން ވަޒަންކުރީ ރަނގަޅަށް ނޫން ކަމަށެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ބަންދު މުރާޖަޢާކުރަންވާނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާއާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ޤަޟިއްޔާގައިވާ ތަރަހައިގެ ތެރެއިންނެވެ؛ ބަލަންޖެހޭ މައިގަނޑު ދެ ކަމަކީ ކުށުގެ ތުހުމަތެއް އޮތުމާއި 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް އޮތުމެވެ. (ޕެރ. 23)
  2. ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ނިންމި އިރުވެސް ވުޖޫދުގައިވާ ޙާލަތްތައް (ކުށުގެ ރެކޯޑު ނެތުމާއި ކުރިން ވަޒީފާ އަދާކުރިކަން ފަދަ) ބަންދު މުރާޖަޢާކުރާއިރު ޙާލަތު ބަދަލުވި ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ ބަންދުގެ އަމުރުގައި ފާހަގަކުރަނީ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ބާރުއަޅާ ސަބަބުތަކެވެ. (ޕެރ. 26–27)
  3. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 (ވ) ގެ ބޭނުމަކީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހުންގެ މައްސަލަ އަވަސްކުރުމެވެ؛ ބަންދުގައި ދިގު މުއްދަތެއް ހޭދަވިޔަސް މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކަލެއް ކޮށްފާނެ މީހަކު ދޫކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ ދައްކާ މަގެއް ނޫނެވެ (2024/SC-A/09 ގެ ޕެރ. 27). (ޕެރ. 29)
  4. މައްސަލަ ނިންމުން ލަސްވެގެން ހިނގައިދާނެކަމަށް ބެލެވުމަކީ ބަންދުން ދޫކޮށްލަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ (2023/SC-A/44)؛ އެހެންކަމުން ޝަރީޢަތް ދިގުލައިގެން ދިއުމާއި މައްސަލަ ނިމޭނެ ދުވަހެއް އަންދާޒާ ނުކުރެވުމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދުން ދޫކުރުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 28–31)
  5. ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ބަންދާބެހޭ އިސްތިއުނާފުތަކުގައި، އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތު ދިނުމަށްފަހު، މަޤުބޫލު ސަބަބެއް ނެތި ޚަޞްމު ޙާޟިރުނުވާނަމަ އިތުރު އަޑުއެހުމެއް ނުބާއްވާ މައްސަލަ ނިންމިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 14–19)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.