ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙުސައިން އިސްހާޤު (އެޑްރެސް ސިއްރުކުރެވިފައި)

ނަތީޖާ: އަޣުލަބިއްޔަތުން އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، އިތުބާރު ކުރެވޭ މަގާމެއްގައި ހުރެ ކުޑަކުއްޖަކާ އެކު ޖިންސީ އަމަލެއް ހިންގުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 9 ވަނަ މާއްދާ، ކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުން އެތެރެ ފުށުންނާއި ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްތޯ ބެލުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު XXX/Cv-C/2013

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އިތުބާރުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައި ހުރެ ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 އާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންގަނޑަށް ހެކި ލިބިފައިވާއިރު ކަމަށް ދައުލަތުން ބުނާތީ، ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ޝަރީޢަތުގައި ނުނަގައި ކުއްޖާ ތަޙުޤީޤަށާއި އެހެން ފަރާތްތަކަށް ކިޔައިދިން ކިޔައިދިނުމާއި ކޮރަބޮރޭޓިވް ހެކީގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ ސާބިތުކުރެވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުއްޖާ ދިރިއުޅޭ ގޭގައި އުޅޭ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް، ކުއްޖާ ނިދާފައި އޮއްވާ ހޭލައްވާ ކުއްޖާގެ ކުރިމަތި ފަރާތުގައި އަތްލިކަމަށާއި ކުރިންވެސް ޖިންސީ ޢަމަލު ހިންގިކަމަށް ބުނެ، އިތުބާރުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައި ހުރެ ކުޑަކުއްޖަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ދަޢުވާ ދައުލަތުން އުފުލިއެވެ. ކުއްޖާ މިވާހަކަ ޓީޗަރަށާއި، ފުލުހެއްގެ ޙާޟިރުގައި ސޯޝަލް ސަރވިސް އޮފިސަރަށް ކިޔައިދީފައިވެއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމީ ހެކިންނަކީ ކުއްޖާ ކިޔައިދިން ފަރާތްތަކުގެ ބަސްކަމަށާއި، މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓުން ގޯނާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ ގުޅުވައިނުދޭކަމަށާއި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ މިންވަރަށް ހެކި ނުލިބޭކަމަށް ބުނެ، ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ހެކީގެ ބާވަތްތަކުން ކުއްޖާގެ ބަސް ކޮރަބޮރޭޓްވާތީ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށާއި، ދިފާޢީ ހެކިވެރިޔާ ކުއްޖާގެ މަންމައަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ ގާތް ގުޅުމެއް އޮތް މީހަކަށްވާތީ އެ ބަހަށް ބުރަދަން ނުދެވޭނެކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓުން ޖިންސީ ޢަމަލެއް ސާބިތު ނުވާކަމަށާއި، ޑީ.އެން.އޭ ދިމާނުވާކަމަށާއި، ހެކިތަކުން ޝައްކެއްނެތި ކުށް ސާބިތުނުވާކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އަޣުލަބިއްޔަތު ރައުޔުގައި ބުނީ ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ފަނޑިޔާރެއްގެ ޙާޟިރުގައި ނުނަގާ، ޕްރޮސިކިއުޝަނުން އެއީ ހެކިބަހެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައި ނުވާތީ، އިލްހާމް ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލުން ދަޢުވާ ސާބިތުނުކުރެވޭނެކަމަށާއި ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލުގެންނަން ސަބަބެއް ނެތްކަމަށެވެ. ޚިލާފު ރައުޔުގައި ބުނީ ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުން އެތެރެ ފުށުންނާއި ބޭރު ފުށުން އެއްގޮތްވާތީ ކުށް ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާކަމަށެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކުޑަކުދިންނަށް ކުރާ ޖިންސީ ކުށުގެ މައްސަލަތަކުގައި ކުއްޖާގެ ބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ބަހެއްތޯ ބެލުމުގައި، ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް އެތެރެފުށުންނާއި ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްވޭތޯއާއި، ޝަކުވާކުރި ފަރާތުގެ އަޚްލާޤާއި ޢަމަލުތަކާއި، ޝަކުވާކުރުމުގައި ނުނިޔަތެއް އޮތްތޯ ބެލިދާނެއެވެ؛ އަދި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގައިވާ ހެކީގެ ވަސީލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ލިބެންހުރި ހުރިހާ ވަސީލަތެއް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާއަށް ތަބާވެ، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލްގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ރައުޔު).
2. ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުން އެތެރެފުށުން އެއްގޮތްވުމަކީ ތެދުބަހުން ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހަކު ކިޔައިދޭނެފަދަ ތަފްޞީލުތައް ހުރުމެވެ؛ ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްތޯ ބަލާނީ ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުމަށް ބާރުލިބޭ އެހެން ހެކިބަސްތަކާއި ހެކި ޤަރީނާތަކުގެ ސަބަބުން ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުން ޤަބޫލުކުރެވޭތޯއެވެ (އަޣުލަބިއްޔަތު ރައުޔު).
3. ކުޑަކުދިންނަށް ކުރާ ޖިންސީ ކުށުގެ ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމުގެ އަސާސަކީ ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ކަމަށްވާތީ، ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ފަނޑިޔާރެއްގެ ޙާޟިރުގައި ނުނަގައި، ކުއްޖާ ތަޙުޤީޤަށް ކިޔައިދިން ކިޔައިދިނުން ވީޑިއޯކޮށްގެން ނުވަތަ އެހެން ފަރާތްތަކުގެ ބަހުން ހުށަހެޅުމުން، އެއީ ކުއްޖާގެ ހެކިބަސްކަމަށް ބަލައި މީހެއްގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާއިން ދޭ، ދެކޮޅަށް ހުށަހަޅާ ހެކިންނާ ސުވާލުކުރުމުގެ ޙައްޤު ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ދަށުން މުޠުލަޤަށް ހިފަހައްޓާފައި ނުވެއެވެ (ހައިކޯޓުގެ އިލްހާމް ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލަށް ތާއީދުކޮށް، އަޣުލަބިއްޔަތު ރައުޔު).
4. ކުޑަކުއްޖާގެ ބަސް ހެކިބަހެއްގެ ގޮތުގައި ނަގާނަމަ، ޢާންމު އުޞޫލުން ހުވައިމަތީގައި، މުއްތަހަމުގެ ޙާޟިރުގައި، ވާޤިޢާތަކަށް ފައިޞަލާކުރާ ފަނޑިޔާރު އަޑުއަހާގޮތަށް، ޕްރޮސިކިއުޝަނުން އެދިގެން ނަގަންވާނެއެވެ؛ އަދި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ބޭނުމަށް ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ނަގާނީ ކޯޓާއި ފުލުސް އޮފީހުން ބޭރުގައި، ކުއްޖާއަށް ފަރިތަ މާޙައުލެއްގައި، ކުއްޖާ އިތުބާރުކުރާ ބައެއްގެ ޙާޟިރުގައި، އިންޓަވިއުކޮށް ވީޑިއޯ ރެކޯޑްކޮށްގެންނެވެ (އަޣުލަބިއްޔަތު ރައުޔު).
5. ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ފަނޑިޔާރެއްގެ ޙާޟިރުގައި ނުނަގާ، ޕްރޮސިކިއުޝަނުން އެއީ ހެކިބަހެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާފައި ނުވާ މައްސަލައެއްގައި ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމަށް ބަދަލުގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ (އަޣުލަބިއްޔަތު ރައުޔު).
6. [ޚިލާފު ރައުޔު - ފަނޑިޔާރު ޙުޒައިފާ މުޙައްމަދު] ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގައިވާ ބާވަތްތަކުގެ ހެކީގެ ތެރެއިން މަދުވެގެން ފަސް ބާވަތެއް ހުރެއްޖެނަމަ ކުށް ސާބިތުވާ މިންވަރަށް ހެކި ލިބިފައިވާކަމަށް ބަލަންވާނެއެވެ؛ އެއަށްވުރެ މަދުން ހެކި ހުރި ނަމަވެސް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާނަމަ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ހުރަހެއް ނެތެވެ؛ އަދި ކުއްޖާގެ ބަހަކީ ޝަރީޢަތުގައި ދޭ ހެކިބަހަކަށް ވުން ލާޒިމެއް ނޫން، ކުއްޖާ ތަޙުޤީޤަށް، ސޯޝަލް ވޯކަރަށް ނުވަތަ ގާތް މީހަކަށް ކިޔައިދިން ކިޔައިދިނުން އެ ޤާނޫނުގެ ވަސީލަތްތަކުން ކޮރަބޮރޭޓްވާނަމަ އެއަށް ބުރަދަންދެވޭނެއެވެ.
7. [ޚިލާފު ރައުޔު] މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާގައިވާ ތިން ކަންތައް ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައި ބެލުން ލާޒިމެއް ނޫން، ކުއްޖާގެ ޢުމުރާއި ގުޅުމާއި ކަންހިނގި ގޮތަށް ބަލައި ހެކި ވަޒަންކުރަންވާނެއެވެ؛ ކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޑީ.އެން.އޭ ނުލިބުމަކީ ޖިންސީ ގޯނާ ނުހިނގާކަން ދައްކާ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ކުއްޖާ ޝަކުވާކުރީ ނުނިޔަތެއްގައިކަމަށް ބުނާނަމަ، އެފަދަ ސަބަބެއް އޮތްކަން އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ދިފާޢުން ދައްކާލުމުން މެނުވީ ދައުލަތުގެ މައްޗަށް އެކަން ނަފީކުރުމުގެ ބުރަ ނާރާނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) (ލިޔުމުގައި '53' ކަމަށް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ހެކީގެ ބާވަތްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '13 ވަނަ މާއްދާ')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ކުށާއި އަދަބު ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)'؛ ސައިޓުގެ ކީވޯޑުގައި '9 ވަނަ މާއްދާ')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ތަޢުރީފުތައް (ލިޔުމުގައި '32 ވަނަ މާއްދާގެ (ވ)' އަދި '62 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)')
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/77 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/HC-A/407 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިލްހާމް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/SC-A/16 (ދިވެހި ދައުލަތް ވ. ޢަލީ ޝާހް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/42 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުލްމުހައިމިން އާދަމް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/40 (މުޙައްމަދު މުނީރު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/60 (ޙުސައިން ސާމިރު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/94 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ނަޞީރު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/SC-A/24 (މޫސާ ރަޝީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/SC-A/01
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/14
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/HC-A/150
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-DM/01