ޑީ ބްލޫ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މަރްޔަމް ޢަބްދުﷲ، ދަފްތަރު ނަންބަރު ރސ 14037

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، ރިޑަންޑަންސީއާ ގުޅޭ ހަމަތައް، އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރުން

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 15/VTR/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ރިޑަންޑަންސީގެ ސަބަބުން މުވައްޒަފު ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކޮށްފައިވާކަން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ސާބިތުކޮށްފައިވޭތޯ؛ ޓްރައިބިއުނަލުން ބަދަލުގެ ގޮތުގައި އެއް އަހަރުގެ މުސާރަ ކަނޑައެޅުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ؛ އަދި ވިހެއުމުގެ ޗުއްޓީއާއި އަހަރީ ބޯނަސް ނަގައިދިނުމަކީ ހެކި ވަޒަންކުރުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ސީނިއަރ އެކައުންޓެންޓްގެ މަޤާމުގައި ހުރި މުވައްޒަފާ، ކްރެޑިޓް ކޮންޓްރޯލިންގ ސެކްޝަނުން ބޭނުންވި ނަތީޖާ ނުލިބޭތީ ކަމަށް ބުނެ، 3 މަސްދުވަހުގެ ނޯޓިސްއާއެކު 31 ޖަނަވަރީ 2020 ގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިއެވެ. އޭނާ ވަކިކުރީ އަހަރީ ޗުއްޓީއާއި ވިހެއުމުގެ ޗުއްޓީއަށް އެދުމުން ކަމަށް ބުނެ ޓްރައިބިއުނަލަށް ދަޢުވާ ކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަކިކުރީ ރިޑަންޑަންސީގެ ޙާލަތުގައި ޤާއިމުކުރަންޖެހޭ މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކޮށްކަން ސާބިތުނުވާތީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެއް އަހަރުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތްތަކަށް 246،000 ރުފިޔާ، ވިހެއުމުގެ ޗުއްޓީގެ 38 ދުވަހަށް 25،966.66 ރުފިޔާ އަދި އަހަރީ ބޯނަސް 61،500 ރުފިޔާ ދިނުމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ ރީސްޓްރަކްޗަރ ކުރުމަކީ ރިޑަންޑަންސީގެ ޙާލަތެއްކަމަށާއި ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރިކަމަށާއި، ބަދަލު ދޭންޖެހޭނަމަ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކާ އެއްގޮތަށް ދެމަސްދުވަހުގެ ބަދަލު ކަމަށާއި، ވިހެއުމުގެ ޗުއްޓީއާއި ބޯނަސް ޙައްޤުނުވާނެ ކަމަށެވެ. މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ބުނީ ރިޑަންޑަންސީގެ ދިފާޢު ޓްރައިބިއުނަލްގައި ނުނަގާކަމަށާއި، ކުންފުނިން ޚިލާފުވީ ކޮން އުޞޫލަކާކަން ބުނެދީފައި ނުވާކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ރިޑަންޑަންސީގެ ޙާލަތާއި އެކަމުގެ އިޖުރާއަތުތައް ސާބިތުކުރާނެ ހެއްކެއް ކުންފުނިން ހުށަހަޅާފައި ނުވާތީ ފުރަތަމަ ނުކުތާ ބާޠިލް. ބަދަލުގެ ޢަދަދު ކަނޑައަޅަނީ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގެ ވާޤިޢާތަކަށް ބަލައިގެން ކަމާއި ސާބިޤާތަކުގެ ކޮން އުޞޫލަކާ ޚިލާފުވީކަން ބުނެދީފައި ނުވާތީ ދެވަނަ ނުކުތާ ބާޠިލް. ވިހެއުމުގެ ޗުއްޓީ ކަނޑައެޅީ ސުޕަވައިޒަރު ސޮއިކުރި ލީވް އެޕްލިކޭޝަނަށް ބަލައި ކަމާއި ބޯނަސް 2019 ގައި ޙައްޤުވިކަމާ ޚިލާފެއް ނެތީމާ ތިންވަނަ ނުކުތާ ބާޠިލް.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ރިޑަންޑަންޓް ކުރެވޭނީ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް އެފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެގެން ކަމަށް ވާންވާނެއެވެ. އެކަމަކީ ވަކި މުވައްޒަފަކު ކަނޑައެޅިގެން ބޭއިންސާފުން ވަކިކުރުމަށް ކޮށްފައިވާ ކަމެއްތޯ، ވަކިކުރާ މުވައްޒަފުން ކަނޑައެޅި ގޮތާއި، މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވޭތޯ ބަލަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 30)
2. ރިޑަންޑަންސީގެ ޙާލަތު ސާބިތުކުރުމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ކުރިމަތިވި އިޤްތިޞާދީ ހީނަރުކަމެއް ނުވަތަ ރީސްޓްރަކްޗަރ ކުރުމަކީ ނަފާ އިތުރުކުރުމަށް ކޮންމެހެން ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލެއްކަން ހެކިން ސާބިތުކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 31)
3. ރިޑަންޑަންޓްކޮށް ވަކިކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާ އިޖުރާއަތާއި އުޞޫލުތައް ކުރިއާލާ މުވައްޒަފުންނަށް އެންގުމާއި، ރިޑަންޑަންޓް ކުރެވޭ މަޤާމުތައް ކަނޑައެޅީ ކޮން އަސާސެއްގެ މައްޗަށްކަން ބުނެދިނުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޕެރ. 32)
4. މުވައްޒަފުގެ ނުރަނގަޅު ހިއްސާއެއް ނުވަތަ އިހުމާލެއް އޮތްކަމަށް ބުނާނަމަ އެކަން ޓްރައިބިއުނަލްގައި އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް ސާބިތުކޮށްދޭން ޖެހޭނެއެވެ. މަސައްކަތަށް ރަނގަޅު މުވައްޒަފެއްކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ދޫކުރި ރެކޮމެންޑޭޝަން ލެޓަރު އޮތުމުން ވަކިކުރުމަކީ ހެޔޮ ނިޔަތުގައި ކޮށްފައިވާ ކަމެއް ނޫންކަމަށް ބުރަވެވެއެވެ. (ޕެރ. 36-37)
5. އަންފެއަރ ޑިސްމިސަލްގައި ނަގައިދޭ ބަދަލުގެ މިންވަރެއް ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައި ނުވެއެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާތަކުގައި ކަނޑައެޅި ބަދަލުގެ ޢަދަދުތަކަކީ ހުރިހާ މައްސަލައަކަށް ތަޠުބީޤުވާ ޢާންމު އުޞޫލެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައި ވާޤިޢާތަކާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަދަލު ކަނޑައަޅަން ޖެހޭނެއެވެ. ޖުޑީޝަލް ޕްރިސިޑެންޓަށް ތަބާވުމުގެ މާނައަކީ ވާޤިޢާތަކަށް ނުބަލައި ޢަމަލުކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 38-41)
6. ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ސާބިޤާތަކާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން، ޚިލާފުވީ އެ ޤަޟިއްޔާތަކުގެ ކޮން އުޞޫލަކާކަން ސާފުކޮށް ބުނެދޭން ޖެހޭނެއެވެ. އަދި ހެކި ވަޒަންކުރުމާ ބެހޭ ނުކުތާއެއްގައި ޚިލާފުވީ ކޮން ޤާނޫނީ އުޞޫލަކާކަމެއް ނުވަތަ ރިޢާޔަތް ނުކުރީ ކޮން ހެއްކަކަށްކަމެއް ބުނެދީފައި ނުވާ ނުކުތާއަކީ ހަރުދަނާ ޤާނޫނީ ބަޙުޘެއް ނެތް ނުކުތާއެކެވެ. (ޕެރ. 42، 45-46)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ހައިކޯޓުގެ 2011/HC-A/180
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/27 (ޢަލީ ވަޙީދު ވ ދައުލަތް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/15 (އިބްރާހީމް ޢަބްދުއްލަޠީފް ވ އޯނަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2017/SC-A/38 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ އަންޖަލީން މެރީ ނާޒިއު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2021] SC 15 (ކްރައުން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ ޢަބްދުﷲ އާނިސް އަދި އިތުރު 21 ފަރާތެއް)
• ހައިކޯޓުގެ 2016/HC-A/586
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/41
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-L/90 (ޙުސައިން ޝަމީމް ވ ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/58
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ކޯޓުތަކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)