ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ވަޙީދު

ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 30 ވަނަ މާއްދާއަކީ ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ކަންކުރަންޖެހޭ ގޮތް ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެއް ކަމަށާއި، ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި އޮންނަ މައްސަލަތަކުގައި ބަންދަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހަޅަންވާނީ ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ޖަދުވަލު 1 ގައިވާ ފޯމުން ކަމަށާއި، ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ރިޔާސަތުން ދެކިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 13)

އެހެންކަމުން ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/13 ޤަޟިއްޔާއަށް ޙަވާލާދީ 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ޕީޖީއިން އެދުނު އިޖުރާއަތު ޞައްޙަ ކަމުގައި ބެލެވޭކަށް ނެތް ކަމަށް ރިޔާސަތުން ދެކިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 14)

ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/108، 109، 110 ޤަޟިއްޔާތަކުގައިވާ ގޮތުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ އަސާސީ ޙައްޤަކާ ގުޅުމެއްނެތް، ރަނގަޅުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް، މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢަށް ނުވަތަ ނިޔާއަށް އަސަރުނުކުރާ އިޖުރާއީ ގޯހެއްގެ ނަތީޖާއަކީ މައްސަލަ ބާޠިލުވުން ނުވަތަ ބަންދުން ދޫވުން ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ސަބަބު ފިލައިގެން ނުދާހާ ހިނދަކު އެފަދަ ގޯހެއްގެ ސަބަބުން ބަންދުން ދޫކުރުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤަށް ނުބައި އަސަރުކުރާ ކަމެއް ކަމުން، ޤަވާޢިދުގެ 8 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ޕީޖީއިން ހުށަހަޅައިފިނަމަ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ރިޔާސަތުން ދެކިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 15-16)

ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 145 ވަނަ މާއްދާގައިވާ، ބަންދު މުރާޖަޢާ އަޑުއެހުން 30 މިނެޓަށްވުރެ ދިގުނުވާނެ ގޮތެއްގެ މަތިން ގެންދިއުމަކީ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރީ ބާރެއް ކަމުން، މައްސަލައިގެ ޙާލަތުން އަޑުއެހުން 30 މިނެޓަށްވުރެ ދިގުވުމަކީ ޤަވާޢިދާ ޚިލާފުވީ ކަމަށް ބެލޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 17)

ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/13 ޤަޟިއްޔާއިން ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލަކީ އެ ޤަޟިއްޔާގެ ކުރިން ދަށުކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަނޑައެޅުންތަކަށް ފަހަތަށް ހިންގޭނެ އުޞޫލެއް ނޫން ކަމުން، އެ ޤަޟިއްޔާގެ ކުރިން ދަށުކޯޓަކުން ނިންމި ނިންމުމެއް އެ އުޞޫލާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނުމަކީ ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޕެރ. 19)

ދަށުކޯޓުން ނެރެފައިވާ އަމުރެއް މުރާޖަޢާކުރުމާއި ބާޠިލުކުރުމުގެ ބާރު އެ އަމުރު ނެރުނު ކޯޓަށް ޤާނޫނުން ލިބިދީފައިވާއިރު، ވަކި ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގެ ތެރެއިން އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ސަބަބެއް އޮތްނަމަ އެކަން ކުރެވިދާނެ ނަމަވެސް، އެހެން ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދަށް އެދޭނަމަ އެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ޝަކުލިއްޔާތު ފުރިހަމަކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޕެރ. 21-22)

ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަށް ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައްޔާއި ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި ނުވަތަ ދެ މަރުޙަލާ އެކުގައިވެސް އެދެވިދާނެއެވެ. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޕެރ. 25)

ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެރުނު ބަންދު އަމުރު ހަމައެކަނި "ބަދަލުކޮށް" ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދުކުރުމަކީ ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ 30، 31، 32، 33 އަދި 35 ވަނަ މާއްދާތަކުގައިވާ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކުރުމެއް ނޫނެވެ. ބަންދު މުރާޖަޢާއާއި ޕީޖީގެ ހުށަހެޅުން އެކުއެކީގައި ބަލައި، ފުރަތަމަ ޕީޖީގެ ހުށަހެޅުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމައި، ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ބަންދަށް އަމުރުކުރާނަމަ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ދަށުން ކުރިން ނެރުނު އަމުރުތައް ބާޠިލުކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޕެރ. 31-33)

ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދަޢުވާކޮށްފައިވާ މައްސަލަތަކުގައި ޢާންމު ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ތިބި މީހުން، ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގައިވާ އިޖުރާއަތުގެ ދަށުން ޕީޖީ ހުށަހަޅައިގެން ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރެވިދާނެ ކަމުން، މި މައްސަލައިގައި 30 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދަށް އަމުރުކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަކަށް ނުފެނޭ ކަމަށް ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް ދެކިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 36-38)