ސުލްތާނާ އަޙްމަދު ވ. ފިރުދައުސް ހަނީފް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1918/Cv-C/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ލިޔުމުން ވެފައިވާ ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގައި އެޑްވާންސް ފައިސާ ދެއްކިކަމަށް ބަޔާންވެފައިވާއިރު، އެ ފައިސާ ނުލިބޭކަން ސާބިތުކުރުމަށް ޝަފަހީ ހެކިން ޙާޟިރުނުކޮށް ދަށުކޯޓުން މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯއާއި، މުޤާބިލު ފުރިހަމަ ނުވާތީ އެއްބަސްވުމަކީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު އެއްބަސްވުމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޝަރީޢަތުގެ ޢާންމު އުޞޫލަކީ ކަމެއް ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ހެއްކަކުން އެކަމެއް ސާބިތުވާކަން ނުވަތަ ނުވާކަން ކަނޑައެޅުމެވެ؛ ހުށަހެޅޭ ހެއްކަކީ މައްސަލައަށް ބޭނުންތެރި ހެއްކެއް ނޫންކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ފެނިއްޖެނަމަ، ބަލައިނުގަތުމުގެ ނުވަތަ ޙާޟިރުނުކުރުމުގެ ސަބަބު ބަޔާންކޮށް މައްސަލަ ނިންމިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 11)
2. ހެކި ވަޒަންކުރުމަކީ މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓުގެ ތަޤްދީރީ ބާރުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެއް ނަމަވެސް އެއީ މުޠުލަޤު ބާރެއް ނޫނެވެ؛ ހެކި ވަޒަންކޮށްފައިވަނީ ރަނގަޅަށްތޯ އިސްތިއުނާފީ ކޯޓަށް ބެލިދާނެއެވެ؛ ހެކި ބަލައިގަތުމާއި ވަޒަންކުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ޤާނޫނީ ބުރަދަން ހުރި ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ނިންމުމަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 12)
3. ކަންކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ވަޞީލަތްތަކުގެ ތެރެއިން ޝަފަހީ ހެއްކަކީ ކިތާބީ ހެއްކަށްވުރެ ސާބިތުކުރުމުގެ ބާރު ބަލި ވަޞީލަތެކެވެ؛ ދެފަރާތުގެ ދެމެދު ލިޔުމުން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގެ މާއްދާތައް ޝަފަހީ ހެކިބަހުން ނަފީ ނުކުރެވޭތީ، އެ މަޤްޞަދަށް ހުށަހަޅާ ޝަފަހީ ހެކިން ޙާޟިރުނުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާއި ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 14–16)
4. ކޮންޓްރެކްޓަކީ ޤާނޫނު ޤަބޫލުކުރާ ނުވަތަ ބާރުދޭ އެއްބަސްވުމެކެވެ؛ އެޑްވާންސް ފައިސާ ސޮއިކުރާ ދުވަހު ނަގުދުން ދައްކާފައިވާ ކަމަށް ބަޔާންވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގައި ކުއްޔަށްދޫކުރާ ފަރާތުން ސޮއިކޮށްފައިވާނަމަ، އެ ފައިސާ އެފަރާތަށް ލިބިގެން ސޮއިކުރިކަމަށް ބުއްދީގެ ހަމައިން ބަލަންޖެހޭތީ، މުޤާބިލު ފުރިހަމަނުވާތީ އެއީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކޮންޓްރެކްޓެއް ކަމަށް ބުނެވޭނެ ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 18، 20)
5. ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުން ޙަޤީޤަތެއް ސާބިތުވީކަމަށް ބެލޭނީ، ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރި މީހަކު އެމައްޗަށް ޢަމަލުކުރާވަރަށް އެކަމެއް ހިނގާފައިވާކަމަށް ޝަރީޢަތަށް ޤަބޫލުކުރެވިއްޖެނަމައެވެ؛ ހުށަހެޅުނު ހުރިހާ ކިތާބީ އަދި ޝަފަހީ ހެކި ވަޒަންކޮށް ދަށުކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 19–22)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
• ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 6 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ (3)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/SC-A/36 ޤަޟިއްޔާ
• އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުސްޠަފާ (ސުޕްރީމް ކޯޓު)
• މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން (ސުޕްރީމް ކޯޓު)
• މެރީޑިއަމް ސަރވިސަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ސަޢީދާ މޫސާ (ސުޕްރީމް ކޯޓު)
• 2010/SC-A/02
• 2018/SC-A/49
• 2010/SC-A/17