ޢަބްދުﷲ އަފީފް ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް އަދި 2 ފަރާތެއް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ކ. ދިއްފުށި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު H3C-A/2022/1

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ވަކިކުރި ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއް ހޯދުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި މުޅި ރަށުގެ ލޭންޑް ޔޫސް ޕްލޭނަށް ބަދަލުގެނައުމާއި ބިން ކުއްޔަށްދިނުން ހުއްޓުވުމަށް އެދުނު ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރުމަކީ ޤަވާޢިދާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކާ ޚިލާފުތޯ، އަދި ސުލްޙައަށް ފުރުސަތު ނުދިނުމާއި ފަހު ފުރުސަތު ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތަށް ދިނުމަކީ އިޖުރާއީ ޚިލާފެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަގުތީ އަމުރުތައް ނެރުމުގައި ބަލަންޖެހެނީ، އެފަދަ އަމުރަކުން ޙިމާޔަތްކުރަންޖެހޭ މައުޟޫޢީ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށްވުރެ ފުޅާނުވާގޮތަށް އަމުރު ނެރުމެވެ؛ ލިބިދާނެ ގޯއްޗެއް ޙިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި މުޅި ރަށުގެ ލޭންޑް ޔޫސް ޕްލޭނާ ގުޅޭ މުޢާމަލާތް ހުއްޓުވައި ތިންވަނަ ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް އިލްތިޒާމުތައް އަޅާ ފުޅާ އަމުރަކީ މައުޟޫޢީ ޙައްޤާ ނުބައްދަލު ފަރުވާއެކެވެ. (ޕެރ. 16)
2. ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ގެއްލުމަކީ ފޫނުބެއްދޭ ވަރުގެ ނުވަތަ އިޞްލާޙުކޮށް ރަނގަޅު ނުކުރެވޭނެފަދަ ގެއްލުމެވެ؛ ގެއްލުމުގެ ބަދަލަކީ އެކަށީގެންވާ ފަރުވާއަކަށް ވާނަމަ އާންމުގޮތެއްގައި ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރޭނެ، ވަގުތީ އަމުރު ނެރެވެނީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު އެކަށީގެން ނުވާ ޙާލަތްތަކުގައެވެ. (ޕެރ. 20)
3. ވަގުތީ އަމުރު ނުނެރެ އަސްލު ދަޢުވާ ލަސްވެއްޖެނަމަ ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކަލާއި ގެއްލުން ވަޒަންކުރާއިރު ހަމައެކަނި އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ލިބޭ ގެއްލުމަށް ބެލުމަކީ ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓުގައި މައްސަލައިގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ފަރާތްތަކަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުން ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 23)
4. އެދިފައިވާ ވަގުތީ އަމުރުގައި އަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ޙައްޤުގެ އިތުރަށް ތިންވަނަ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތައް ހިމެނޭނަމަ، އަމުރު ނެރުމުން ރައްދުވާ ފަރާތަށް ލިބޭ ގެއްލުން ނުނެރުމުން އެދޭ ފަރާތަށް ލިބޭ ގެއްލުމަށްވުރެ ބޮޑުކަމަށް ބަލައި ބެލެންސް އޮފް ކޮންވީނިއަންސް ޓެސްޓުގެ މައްޗަށް އަމުރު ނުނެރުމަކީ ނެކްސްބިޒް އަދި އެސް.ޕީ.އެޗް ޤަޟިއްޔާތަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 24، 25)
5. ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސުލްޙަ މަޖިލީހެއް ބާއްވަންޖެހޭ ކަމަށް ހުށަހަޅާއިރު، ޙަވާލާދޭ މާއްދާ ވުޖޫދުގައި އޮތްކަމާއި، މައްސަލަ ދަށު ކޯޓުގައި ހިނގިއިރު އެ މާއްދާގެ ދަށުން ސުލްޙައިން ޙައްލުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތެއް ކަނޑައެޅިފައިވާކަން ސާފުކޮށްދީފައި ނުވާނަމަ، ސުލްޙަ މަޖިލީހެއް ނުބާއްވާ ވަގުތީ އަމުރާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަކީ އިޖުރާއަތާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 27)
6. މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ފުރުސަތު ދޭނެ ތަރުތީބު ބަޔާންކުރާ ޚާއްޞަ ޤާނޫނެއް ނެތް ޙާލަތުގައި، ޢާންމު އުޞޫލަކީ މައްސަލަ ނުވަތަ އަމުރަށް އެދޭ ފަރާތަށް ފުރުސަތު ދިނުމަށްފަހު ރައްދުވާ ފަރާތަށް ފުރުސަތު ދިނުމާއި ފަހު ފުރުސަތު ރައްދުވާ ފަރާތަށް ދިނުމެވެ؛ އެގޮތަށް ފަހު ފުރުސަތު ރައްދުވާ ފަރާތަށް ދިނުމަކީ ޢާންމު އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 29)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޝަރީޢަތް ކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދު (6) ގެ ވަގުތީ އަމުރާބެހޭ މާއްދާ (PDF ގައި '335')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް (އޮސްޓްރޭލިޔާ) ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2020/SC-A/101 (އެސް.ޕީ.އެޗް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޖުމެއިރާ މެނޭޖްމަންޓް ސަރވިސަސް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު [2021] SC 73 (ރިޖްވުޑް ހޮޓެލްސް އެންޑް ސުއިޓްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު ޞަދީފް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2018/SC-A/29
• ހައިކޯޓު B6/CHT/2022/10-95 (ވަގުތީ އަމުރާމެދު ނިންމި ގޮތް)