Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2025/HC-A/248 · 21 ޖޫން 2026 · އިންޝުއަރެންސާ ބެހޭ

ސިލިންކޯ އިންޝުއަރެންސް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޯޓްސް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2445/Cv-C/2022

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އިންޝުއަރެންސް ކުންފުނީގެ ކޯޓޭޝަން ޤަބޫލުކޮށް ޕްރިމިއަމް ދެއްކުމުން އިންޝުއަރެންސް ކޮންޓްރެކްޓެއް އުފެދުނީކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ އިންޝުއަރެންސް ކޮންޓްރެކްޓްގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުކަމެއްތޯ؛ އިންޝުއަރޑަށް ހާމަކޮށްފައިނުވާ ޕޮލިސީގެ exceptions އަށް ބަރޯސާވެ ކްލެއިމް ރައްދުކުރެވޭނެތޯ؛ އަދި public liability insurance ގެ third party property ގެ މާނައިގައި ބަނދަރުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ ކްލައިންޓުންގެ ކޮންޓެއިނަރާއި މުދާ ހިމެނޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. އިންޝުއަރެންސް މުޢާމަލާތަކީވެސް ކޮންޓްރެކްޓެއް ކަމުން، ކޮންޓްރެކްޓެއް ޤާއިމުވެފައިވޭތޯ ބަލަންވާނީ ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ އާންމު އުޞޫލުތަކުގެ ދަށުންނެވެ (ހުށަހެޅުން، ޤަބޫލުކުރުން، މުޤާބިލު، ޤާނޫނީ ގުޅުމެއް އުފެއްދުމުގެ ނިޔަތް، ޤާބިލިއްޔަތު، ރުހުން)؛ އިންޝުއަރެންސް ކޮންޓްރެކްޓަށް ޚާއްޞަކޮށް ރިސްކާއި subject matter ކަނޑައެޅިފައިވުމާއި insurable interest އާއި utmost good faith ވެސް ފުރިހަމަވާންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 41-53)
  2. ޤާނޫނުން ވަކި ސިފައެއް ލާޒިމުނުކުރާ ކޮންޓްރެކްޓަކީ ރިޟާއީ ކޮންޓްރެކްޓެއް ކަމުން، ލިޔެ ސޮއިކުރުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ؛ ކޮންޓްރެކްޓެއް ޤާއިމުވޭތޯ ބަލަނީ މައުޟޫޢީ (objective) ޓެސްޓަކުން، ޚަޞްމުން ކަންކަން ކުރިގޮތާއި ލިޔުންތަކަށް ބަލައި ސަބަބުވެރި މީހެއްގެ ނަޒަރުންނެވެ. (ޕެރ. 43-44، 54)
  3. އާންމުކޮށް ކޯޓޭޝަނަކީ invitation to treat އެއް ނަމަވެސް، އެއީ ހަރުކަށި އުޞޫލެއް ނޫނެވެ؛ ރިސްކް، ކަވަރުގެ މުއްދަތު، ޕްރިމިއަމް، ކަވަރޭޖް ފަދަ މުހިންމު ޝަރުޠުތައް ހިމެނޭ ކޯޓޭޝަނެއް ޝަރުޠެއްނެތި ސަރީޙަކޮށް ޤަބޫލުކޮށް ޕްރިމިއަމް ދެއްކުމުން، ޕޮލިސީ ދޫނުކުރިޔަސް އިންޝުއަރެންސް ކޮންޓްރެކްޓް ފުރިހަމަވެއެވެ. (ޕެރ. 55-58، 67-71؛ Canning v Farquhar)
  4. އިންޝުއަރެންސް އެއްބަސްވުމެއްގައިވެސް ބަރޯސާވެވޭނީ ދެ ފަރާތް ދެމެދު ބަދަލުކުރެވިފައިވާ ޝަރުޠުތަކަށެވެ؛ ޕޮލިސީގެ exceptions/exclusion clause އަކަށް ޢަމަލުކުރެވޭނީ އެއީ އެއްބަސްވުމުގެ ބައެއްކަމާއި އިންޝުއަރޑަށް ހާމަކޮށްފައިވާކަން އިންޝުއަރަރ ސާބިތުކޮށްފިނަމައެވެ؛ utmost good faith ގެ ދަށުން އިންޝުއަރަރގެ މައްޗަށްވެސް ޕޮލިސީގެ ޝަރުޠުތައް އިންޝުއަރޑަށް އަންގައިދިނުމުގެ ވާޖިބު އޮވެއެވެ. (ޕެރ. 68-70؛ ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ ޕެރ. 92-95، 98)
  5. ޕޮލިސީއަކީ ކުރިން އުފެދިފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ހެކި ދައްކައިދޭ ލިޔުމެކެވެ؛ ޕޮލިސީގައި އޮޅުމެއް ނުވަތަ ސާފުނުވާ ކަމެއް ވާނަމަ contra proferentem ގެ އުޞޫލުން މާނަކުރަންވާނީ އެ ލިޔުން ތައްޔާރުކުރި އިންޝުއަރަރއާ ދެކޮޅަށެވެ. (ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ ޕެރ. 97)
  6. public liability insurance އަކީ ތިންވަނަ ފަރާތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުމަށް އިންޝުއަރޑު އުފުލަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ޒިންމާއިން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ބާވަތެކެވެ؛ ކޮންޓްރެކްޓުގައި third party މާނަކޮށްފައިނުވާނަމަ އާންމު މާނައަށް ބަލައި (first party = insurer، second party = insured)، އިންޝުއަރޑުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ރިސްކް ލޮކޭޝަންގައިވާ ތިންވަނަ ފަރާތްތަކުގެ މުދާ third party property ގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭނެއެވެ. (ޕެރ. 74-82)
  7. ދަށުކޯޓުގައި ހުށަނާޅާ ބަހުސްތައް އިސްތިއުނާފުގައި އަލަށް ނުގެނެވޭނެއެވެ؛ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމެއް އިންޝުއަރެންސްގެ އުޞޫލަކާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނާނަމަ އެ އުޞޫލަކީ ކޮބައިކަން އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ބުނެދޭންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 83-84)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.